Kulamnista

DUGTONG

2010-09-10T04:33:00.000-07:00

ANIM ang nakasagupa ng anak ng kumpare… pulos punit, wakwak halos ang mga mukha, leeg at bisig ng anim kaya dumadagundong ang putak at tungayaw ng kani-kanilang magulang sa presinto, kakasuhan ng grave physical injuries, frustrated homicide ang iisang sumagupa…

“Masahol pa sa demonyo ‘yang anak mo, dapat lang ikulong ‘yan!”

Nakangisi ang kumpare, mahinahon: “Mag-aaksaya lang kayo ng pera sa asunto… Anim sa isa. ‘Yung nag-iisa, walang armas, kakasuhan? Sino maniniwala sa ikakaso n’yo sa anak ko?”

Napakamot ng batok ang desk officer, napapatango sa pag-ayon sa turan ng kumpare…saka sino ang maniniwala sa nakasulat sa blotter, gulpe-sarado sa iisang suspek ang anim na biktima?

Mahigit 10 taon na ang nakalipas nang mangyari ‘yon… nagtapos na sa kolehiyo ang mga nagkasagupaan, estudyante pa sila noon… kakaiba lang ang gawi sa araw-araw ng isang bumarog sa anim… nagbubunot ng pako sa mga antigong haligi, nagpuputol, nag-uukit, nagkikinis ng inanluwageng kagamitan…

Samut-saring kasangkapan ang nakasanayan sa lapat-kamay na gawain… bareta de kabra, lagari, pait, katam, martilyo, papel de liha… something about tools with which work is done that steels more than character in the lathe of hands-on labor…

Hindi lang kalyo at gaspang ang naiiwan sa mga kamay na inilalapat sa gawain… noon pang 1941 natukoy sa Princeton University na kumakapit ang bakas, pati na yata “kaluluwa” ng kasangkapang inilapat sa kamay… pinagtitibay lang ng natunghayang artikulo kamakailan mula Scientific American, “You Are What You Touch: How Tool Use Changes the Brain's Representations of the Body.”

Buod at ubod ng sulatin: Nagiging karugtong ng katawan ang mga kasangkapan at kagamitan na matagalang pinanghahawakan…

Kung gano’n, kailangan lang na piliin ang idudugtong na kagamitan sa kamay…’yung kagamitan na pakikinabangan… mahirap yatang masanay na nakagagap lang sa TV remote, PSP or mobile phone…o panay lang ang kamot maghapon sa bayag habang nag-uusyoso sa anumang ginagawa ng kalapit-bahay…

Napangiti nang matunghayan ang kapatid na babae na dinalaw minsan sa Tanauan… apat hanggang walong oras yata na pulos kampit at matatalas na kasangkapan ang gagap sa kamay… nagtitilad, nagtatadtad sa kanyang puwesto sa palengke… ganoon din ang gawain ng iba pang kapatid.

Samantala, matagal din yatang nagkasama ang aking panganay at ang kanyang kinakapatid sa pagtungkab ng pako sa mga antigong haligi, sa pagsalang sa mga gawaing kamay sa pag-aanluwage’t pagsisinop ng kahoy… gusto kong matutunan niya ang mga payak na aralin ng ganoong gawain na nakaugnay sa white crane kung fu…

Palakol, asarol, sudsod, taktak, kung anu-anong pandukal ng lupa at samut-saring kampit at patalim ang nakagiliwang panghawakan sa napakahabang singkad ng panahon… computer keyboard and mouse are the latest addition.

Mauungkat sa isinisiwalat ng mga pananaliksik na malalim na mga gatla pala ang inilagda niyong mga kagamitan, sumuot sa himaymay ng laman ang kani-kanilang anino, nagsumiksik hanggang sa inililiyab ng isipan.

With tools and tasks done as these, I am more than human.

KORPO RASYON... KORO PASYON

2010-02-14T01:05:00.000-08:00

PRIOR to orthopedist Dr. Jesse Noel V. Conjares’s go-ahead on a minor foot surgery, the 55-year old body had to hopscotch through a gauntlet of tests and did so with sky-soaring colors… korporasyon ang katawan na isinalang sa samut-saring pagsubok, kasi pati na ang ituturok na pampamanhid sa gulugod ay maaaring maging sanhi ng tuluyang pagkasawi—lalo kung mahina ang puso.

Ah, sa higit limang dekadang edad ng katawan, may kakayahan pa pala ang mga lamad, laman at litid sa paa para muling mabuo, maidugtong ang naputol kong buto. Hindi pa pala lumulubay ang igting ng kanilang mga bagting—tila mga kuwerdas ng gitara o biyolin—na makakalabit, mahihilis upang humabi ng musika’t mahika.

Och ang ngalan ng anghel ng araw—ipinangalan pa nga sa isa naming aso—na nagkakaloob ng 600 taon ng mahusay na kalusugan sa nananawagan… aba’y sandamakmak na cholecalciferol or bio-available natural vitamin D3 ang masasagap mula sa sikat ng araw upang tumatag ang lymphatic or immune system, magningning ang kutis, tumibay ang mga buto, kuko’t buhok… kaya yata mabusisi ang araw-araw na pagpupugay ni O-Sensei Morihei Ueshiba sa bukang-liwayway… para sumagap ng bisa ng araw… noong hindi pa uso ang sunblock lotion and facial peeling for toilet bowl-smooth dermatology… but I’m still a sucker for such strictures, maybe old-fangled regimen in aikido and qigong.

Isalang man sa santambak na cosmetic surgery at samut-saring panlilinlang, hindi magsisinungaling ang katawan… isisiwalat nito, ilalahad para lubusang tumambad ang mga pangangalaga’t paglapastangan mula tikas ng tindig hanggang sa bigkis ng bilbil… even the walking gait can betray debaucheries, excesses or successes, and untrammeled sloth. All flesh is grass and can be gross; the corporation can go the way of corruption.

Pinili kong sa Miercoles de Ceniza ang labas mula pagamutan… Ash Wednesday, araw ng abo— each is a blood type, ABO—and Woden’s day (a tad close to wooden) is so named after Woden, a chief deity in the Nordic pantheon… para may matining na katuturan ang paglilimi sa ganoong araw… magdidildil ng dili-dili hinggil sa katawang lupa, nilalang mula sa alabok ng Maykapal… aba’y sambuwan ding napigilan ang gaslaw ng galaw, liksi’t likot ng katawan para humakot ng naanod na banlik mula pampang ng ilog… maglilipat kasi ng mga pinupol na tangkay ng paminta mula pa sa Tagaytay… body conscious talaga, not really gone from bod to worse.

And I’d have to make a peace offering to Afriel, the “angel who protects that which is youthful and tenderly growing within each of us, no matter how old we are… a being who grants youth, vigor, and vitality”… he whose name’s first syllable means “anger” and embodies torrential, flood-provoking rainfall…

KATAWANG KATUWANG

2010-02-11T18:30:00.000-08:00

MAKALIPAS ang sambulat at pasyon ng mga puso’t puson, ibibisaklat ang araw ng mga “X” sa noo—Miercoles de Ceniza—upang maipagduldulan ang makalupang pagnanasa’t kamunduhan na nilalaman ng bungo’t laman… the times sign or “X” rating on the forehead means “Go forth and multiply”… o ang tao’y marupok dahil nilalang lang mula sa alabok… na ang abo mula pinagsunugan ay mayaman sa potassium at gusto ‘to ng pananim na sili at saging.

Kagimbal-gimbal na sakuna. Nabagsakan ng mga nagliliyab na par lights ang super model sa kanyang mukha—a face that could launch a thousand ships, endorse myriad cosmetic products and fashion bling-blings, maybe send off a thousand shrimps as ingredients for okoy.

Super model survives third degree burns— but it will take years for a series of reconstructive surgery, skin grafts, implants, all that jazz on a hellish hideousness to restore a semblance of the face that could touch off a twister of envious sighs and fits of tumescence.

Inararo niya ng angas, pinutakte ng katsang ang kawawang esposo, isang bihasang siruhano. Bumigay ang lalaki… na kahit kahila-hila-hila-hilakbot na ang anyo ng asawang (asuwang?) pinandirihan na ng mga dating amigo’t amiga, talagang mahal na mahal pa rin niya.

So the surgeon gives in to super model missus’s urgent whim.

Naghagilap ng organ donors—yes, the skin is the human body’s biggest organ. Wala naman talagang papayag na magpabakbak ng balat para maisalpak sa mukha ng matindi ang pangangailangan na muling mabihisan ng kaakit-akit na anyo. Wala nang tutol, walang palag ang unang involuntary donor—na ginilitan… surgery becomes butchery.

Napanumbalik ang mukha, balik sa dating kapritsong gawi’t gawa ang esposa… hindi naman makabalik sa kanyang medical practice ang esposo.

In less than a month, the facial skin graft is rejected… and it’s back to the hellish tongue-lashing for the rueful surgeon… again, he succumbs and seeks out prey, all for the love of a vain woman.

So, there’s a cycle of butchery on unwilling donors and surgery on a beautiful virago—a full year’s calendar with a poor victim as flavor of any month.

Sarap magdildil ng dili-dili na may putok at kiliti ng kili-kili. Gusto kong bunuin ang umiiral nang ikid ng isipan hinggil sa panlabas na kagandahan, skin-deep beauty, epidermal macabre… something to slam in your face like a piping hot pie-- ang sapilitang paghihiwalay ng katawan sa diwa sa halip na pagsasanib bilang katawandiwa o bodymind.

I have learned from a quaint kung fu style, the wuyiquan… a fusion of mind, body and spirit… mind and spirit hurls faster than, let me c = 300,000 kilometers per sec, yeah, the speed of light. The body is a frail vessel, a sort of vehicle nudged by mind and spirit… every action can be mindful, every act can be spiritual… and as mind and spirit go faster than light… hand or foot unleashed can be faster than the wink of an eye.

I’d have to ask a priest to mark my forehead with “XXX,” mwa-ha-ha-ha-haw!

ARAW NG MGA PUSO, GABI NG MGA PUSON

2010-02-10T20:14:00.000-08:00

MUSMOS na susubsob sa dibdib mang tuyot
Masuyong susupsop sa utong na pulot…
Sisimsim ng tamis, katas ng lamukot
Pupukaw sa alab at liyab ng hamog!

Simoy ng disyerto ang buntong-hininga
Hahaplos sa leeg, sa puno ng tainga…
Sa batok… sa pisngi… sa pikit na mata…
Pitik-bulag wari, didila sa baga.

Guyang gagalugad mula sa gulugod
Sa gulod at parang, liblib ng lupalop…
Pagnanasa’y pastol, alagaing hayop
Silang mga kamay, kukumot… kukurot…

Kung sa talampakan guya ay gumawi
Upang maghalungkat ng tagong kiliti—
Gatla’y malilimbag sa tabi ng labi,
Sa gilid ng mata… sa bawat pagngiti.

Makailang ulit, laging malalagda
Ang alon ng ngiti at agos ng tuwa
Maging luwalhati—iiwan ay gatla
Nitong pagsasalo, bawat pulot-gata…

Sampitsel na gatas ng pusong kaylawak
Na kung ilang supling nag-iwan ng yapak
At kagampan pa rin sa untag ng galak—
Luluwal na nektar may tamis ng alak!

Sa kung ilang supling na doon nagkanlong
At kung ilang anak na doon kinandong
Kamusmusang kimkim muling paroroon
Sa sinapupunan na nilisan noon…

Garing na haligi magkabilang hita
Karimlan ng gabi ang ngiti sa gitna—
Ngiting sa tuwina’y laman ng gunita
Ngiting may asukal, supsupin ng dila!

Kung upos at abo ang doon lumagak
At sigid ng lamig ng mga magdamag…
‘Sangkuntil mang titis, ‘santatal na diklap
Sa piping kataga—mapaglalagablab.

Katawan mang gapok, dadalhin sa rurok
Yayakap sa apoy—liliyab na lubos!
Kaliyag, kaliyab, kabiyak na taos
Kasabay iindak sa himig ng hamog…

Ang mga pangamba’y damit na nahubad
Maging panganib man—wala nang kamandag
Sa ugoy ng duyan ng laman at lamad…
Pag-inog ng mundo pilit maaampat…

Hihimbing sa lambing ng mga pangako
Ng ilang pag-asa at libong pagsuyo--
Kahit sa agahan ang hapag ay tuyo
Kahit nagbabanta mga pagkabigo…

I swing the FB electric!

2010-02-09T19:25:00.000-08:00

DYNE is a unit of work… at ‘yun lang mga nagtatampisaw sa gawain ang dynamo (‘yung batugan kasi, ‘tangnamo!)… dynamic… dynamite!

Sasailalim na naman ang inyong imbing lingkod sa surgical procedure… kailangan na namang saksakan ng pampamanhid sa gulugod, wala yata kasing may kaalaman sa acupuncture or acupressure sa ospital na unang pinagdalhan sa ‘kin… acupuncture needles set into certain meridian points of the body, shutting down or activating electric circuits-- that can effect numbness both local or total, no need for not-too-cheap anesthesia.

Sa peryodistang sanay nang umiwas sa “kuryente,” maniniwala sa bisa ng ganoong pamamaraan na mahigit 5,000 taon nang ginagamit ng mga manggagamot sa China batay sa natuklasang daloy ng kuryente sa katawan… lalong maniniwala sa iginigiit ng katotong naging editorial writer ng pahayagang The New York Aurora, si Walt Whitman sa kanyang tula noong 1855, “I Sing the Body Electric”.

“I SING the Body electric;
The armies of those I love engirth me, and I engirth them;
They will not let me off till I go with them, respond to them,
And discorrupt them, and charge them full with the charge of the Soul.”

Para talagang cellphone ang seksing katawan… kailangang saksakan.. recharge ang kailangan kapag kulang na sa kargang kuryente ang baterya.

May diklap din ng daloy-kuryente sa mudra, mga kakatwang pagtitiklop-dikit ng mga daliri na tumatalab na sa katawan… tumatalab din sa paligid. Mapapansin nga sa mga larawang limbag na magkatulad ang anyong nakatambad sa kamay ng Buddha at Bro kapag nagbabasbas… prithvi mudra ang tawag sa Sanskrit… natuklas na paraan sa paghango ng lakas mula lupa. Pampakinis ng kutis, pampatibay at pampalakas ng katawan… ‘yun pala ang isinasalin sa pagbasbas nina Buddha at Bro… pero sa panahong ito’y mas marami ang naniniwala sa diskarte nina Dr. Hayden Kho saanmang body overhauling clinics and derma salons… magpapaturok na lang sila ng glutathione, mwa-ha-ha-ha-haw!

Gaya ng bisang naisasalin ng acupuncture at acupressure—na batay nga sa daloy ng kuryente sa kabuuan ng katawan— talab ang mudra… in the veins, tendons, bones, glands, sense organs and more… why, even the dirty finger or FYI (fuck you, idiot) is a mudra of sorts that often triggers road rage.

And in the electricity that courses through every fiber and member of being, there runs a spark divine… that speaks of the soul, the spirit, of God—the power Source.

Man is meant to run as a dynamo… say, dyne is a unit of work at ‘yun lang mga nagtatampisaw sa gawain ang dynamo (‘yung batugan kasi, ‘tangnamo!)… dynamic… dynamite!

Touch of class, dab of crass

2010-02-07T19:19:00.000-08:00

LABAHA pala ang talim-ngipin ng bayawak na sinaklot sa buntot… nakaigtad… pumangal ang pangil sa nahagip na daliri, bumaon ang talas hanggang sa puno ng kuko… conversation piece na ngayon ang naiwang peklat sa last phalanx, sa bahaging dulo ng kaliwang hindudutdot o hinlalato… nanamnamin pa rin sa naging peklat ang sigid ng hapdi noon, pati na ang linamnam ng adobong bayawak.

Sumalampak naman ang mukha ng apong Musa sa lupa sa sabik na pagsugod sa inaasam na kalaro sanang kapwa musmos… gasgas ang ilalim na bahagi ng kaliwang mata… ngalngal sa sakit… sanlinggo rin na tinaglay ang naiwang galos sa kanyang mukha hanggang matanggal ang talukap sa naghilom na sugat.

Scars are hallmarks of a carefree childhood spent in earnest, endearing interface with the environs. Kutis na walang lagda ng masayang kamusmusan at karanasan—mga pekas at peklat—ay para lang sa mga lampa’t tanga na hindi natikman na gumalugad, makipagniig, humango ng nalalaman at katatagan sa lawak ng mga lupalop at dawag. Nag-iiwan ng bakas sa laman ang kaalaman… makailang ulit na nasagpang ng aso, nasuro minsan ng baboy-damo… aba’y minsan nang kumapal at nanigas na tila sungay ng kalabaw na kalakian ang kalyo sa mga palad at kamay… naging bunga sa taimtim na panday-sanay sa mga sining na sumalin sa katawan.

Ang bayaning nasusugatan—giit nga sa salawikain—lalong tumatapang. Lalong nag-iibayo ang kabayanihan, kahit markado ang katawan sa peklat. Pero isasantabi ang markado para mapaglaruan ang merkado—na naniniwala at nabola ng mga cosmetic surgeons at mga lampa… na ang makinis na kutis, malinis na balat ay tanda ng kagandahan.

Napag-utusan lang po ako na bumira ng storyboard sa patalastas pantelebisyon para sa kosmetikong produkto na pamawi ng peklat. Mas mabisa ‘to kaysa macilla de mano’t cebo de macho… nagtataglay kasi ng sandamakmak na katas ng sibuyas para ang balat na katad, maging balat-sibuyas—na halos katumbas ng delicadeza sa panahong ito na pati mga nakaluklok sa trono ng Palasyo’t nagnanasang maluklok ay masahol pa sa balat-kalabaw, patuloy sa walang humpay na pakikipagpaligsahan sa pakapalan ng apog, pwe-he-he-he!

Opo, umiiral ang pachydermal mindset sa ating panahon na panlabas na pagpapaganda at pagpapakinis ng kutis ang higit na pinagkakaablah-blah-blahan. There’s dermal macabre in times of epidermal obsessions—pabalat-bunga.

Nakakabahala ang ganyang pananaw na mas matimbang ang pagpapahalaga sa balat ng saging—oops, baka madulas kayo kapag makayapak nito—kaysa matamis na lamukot ng saging. We’re chewing on peelings, throwing away the luscious and nutritious pulp-meat that ought to be eaten, yeah, we’ve gone bananas!

Paensiya muna kayo, hane, gagawa lang uli ako ng mahilab-hilab na pera… storyboard coming up for the skin-conscious, mwa-ha-ha-haw!

Parallel yoni-- verse

2010-02-06T22:16:00.000-08:00

“DEEP inside of a parallel… yoni—verse, it’s getting hotter and harder… the tear’s what came first.”

Basta gano’n ang naulinig sa maharot na bulwak ng titik-himig mula Red Hot Chili Peppers. Kung sakali, mapapangiti’t iindak ang makikinig, makikipagniig sa kiliti ng mga titik. “Ang tulis mo. Pa’no mo nakuha ‘yon? Ganda niya,” pasimula ng kaibigan. Nag-uungkat.

Kibit-balikat ang paiwas na tugon—may nagiging kaibigang matalik, may maiibigang katalik o fuck buddy. Ang pagkuha ay wala sa bilis-mahika… mahihikayat, maihihiga ng kamay. May mga pagkakataon na ang dapat sanang inaasahan para kumuha, kinukuha… inaakala na binubungkal ang lupa, ‘yun palang lupa ang bumubungkal at nagyayaman sa nagbubungkal… he who seeks to own is owned instead by what is sought… sage seeks philosopher’s stone, such stone finds the sage… in vice-versa, vice can go versa.

Ang layo ng paliwanag sa nag-ungkat. Pero sa maglilimi, talagang may masisipat na liwanag sa paliwanag.

Nakagiliwan nang himas-himasin sa imahinasyon ang mga dilag na itinatampok sa mga kahoy-limbag o woodprints ni Kitagawa Utamaro. Kung ilang taon din na iningatan ang higit sandosenang likha niya—electronic copies in computer hard drive—na paulit-ulit na pagmamasdan, masuyong hahaplusin sa isip ang indayog ng mga guhit at mapusyaw na kulay sa mga anyo ng kariktan na sininop ng 18th century Japanese printmaker.

Hindi lang indak at indayog ng dilim at liwanag ang kabuuang nakatambad… may puso’t kaluluwa na namamalagi, lagi’t laging titibok mula sa mga makasining na paglalarawan. Karaniwang 2-3 mukha ng mutya ang nakalantad sa mga likha ni Utamaro— mas nakahulugan ng loob ang mga larawan ng karaniwang maybahay at karaniwang magbubukid, gayak sa payak na kimono sa bijinga o paglililimi sa babae o kaya’y nakalantad ang bundok ng dibdib at damuhang lambak ng laman lalo na sa shunga o mga larawan ng pakikipagtalik sa samut-saring posisyon… each pair fiery in their paroxysm of passions, aakma na ang nahagip ng pandinig mula Red Hot Chili Peppers… yoni-verse.

Hindi na kailangang magkalkal ng karunungan at maghasa ng kakayahan ang pantas sa pamantasan… but I reckoned that to be versed in something, I’d rather come and come and come into whence I come from—a yoni-versity, mwa-ha-ha-haw!

Isinasaad sa Qur’an na tahasang puso lang ang nabubulag… and so, beauty may be in the eye of the beholder, but it’s in the heart that such beauty reflects of itself in what it can behold… and hold dear.

For the uninitiated or those who didn’t bother rifling through the Kama Sutra, yoni is… I love ya majora!

Kapit sa patalim

2010-02-06T22:09:00.000-08:00

‘KIKIANGKAS na lang sa giit ng pantas. Hindi raw mauunawa ng isipan ang paligid kaya kailangang kumilos-- sunggaban o haplusin ng kamay. Higit na mabisa’t mabilis ang kamay kaysa paningin—indeed, the hand is faster than many a thigh and delicious digital ministrations between them are best done manually, letting the fingers do the walking, mwa-ha-ha-ha-haw!

Kakabit na sa katakam-takam na pata tim, kakapit pa sa patalim… talagang sumasalpak sa kaliwang bahagi ng utak ang kaalamang kinalkal ng kanang kamay… lalagak sa kanang tipak ng utak ang mga tinuklas ng kaliwang kamay… sa kaliwang utak nakaimbak ang mga ukol sa wika at lohika, sa kanan ang sining at mahika.

Sa pagtatampisaw o paglublob sa mga gawaing-kamay—such menial tasks and manual toil that impart palms tough calluses that harden which rhymes with hard-on—nahahasa ang talim ng talino at talisik, nabubungkal ang lalim ng lirip at isip. The menial transmutes to mental.

Kaya kapani-paniwala ang isinaad na ni Leonardo da Vinci—na ang mga tamad at batugan na nagsasayang ng panahon sa walang patumanggang pagbubunganga at pagtunganga, nagiging bobo’t gunggong, pwe-he-he-he!

Kaya sasampalataya sa pananalig ng mga mongheng Dominikano— God’s dogs— na naniniwalang ang taimtim na dalangin ay gawain, taimtim na gawain ay dalangin… orare est laborare, laborare est orare. At nabanggit na rin na rin sa pitak na ito na katumbas ng 2,000,000 man-hours o oras na inilaan sa gawa ang 68 segundo ng dalisay na pagtuon ng isip sa dalangin… T-teka, magugunita ang aral sa Sunday school… payo nga mismo ni Bro… maitutulak kahit na bundok kapag gabundok din ang lakas ng pananampalataya.

P-pero wala kaming balak ni pagnanasa na magpasasang itulak ang mga bundok ng sinumang Angel Locsin, hane? Mas mainam yata kapag ganito na hands-on ministrations kaysa dasal, if only to validate the sage claim that the hand is the mind’s cutting edge.

Hitit-buga sa Marlboro Black habang sinusulat ang pitak na ‘to… nakasingit man ang sigarilyo sa pagitan ng hintuturo’t hindudutdot o hinlalato, ang kabuuan ng kamay ay may anyo ng Prithvi Mudra, a sacred hand gesture of drawing energies from the Earth without the atrocity of a backhoe o pagpukaw ng diwa’t katawan sa lupa. Talagang makalupa ang pagnanasa… kasi’y may halimuyak ng pagnanasa ang lupa.

Pampasigla, pampatibay at pampalakas ng katawang lupa ang naturang mudra. Nagpapakinis din ng kutis—the skin glows with health—may lagda ng malamlam na liwanag sa balat sanhi ng mahusay na daloy ng tinatawag na life force o chi sa buong katawan… hindi na kailangan pang magpaturok ng glutathione o sumangguni’t maglustay ng limpak-limpak sa mga body overhauling clinics nina Dr. Vicki Belo’t mga kapatid sa hanapbuhay…

Kapirasong paraiso

2010-02-04T19:27:00.000-08:00

GINAWAK saka walang pakundangang nilapa ng bulldozer-- baka backhoe-- ang pisngi ng lupa… tungkab ang manipis na sapin ng top soil—na karaniwang anim na pulgada lang ang ang lalim sa maraming panig ng daigdig… muntinlupa ang taguri sa naiwang subsoil… nahuthot-simot na ang taglay na yaman ng lupa…tinutukoy din ng Muntinlupa ang lunang kinatatayuan ng pambansang piitan… kaya malilinaw, malilimi kung bakit inmate orange o bihis-bilanggo ang kulay sa pampestedenteng kampanya ng bilyonaryong real estate developer…

Nagsisimula ang pagmamahal sa bayan sa pagsisinop ng lupa, not exactly a process of real estate development… “aling pag-ibig pa ang hihigit kaya sa pagkadalisay at pagkadakila gaya ng pag-ibig sa tinubuang lupa?” Mahusay na bibigkasin ng nag-uumapaw sa sigla’t buhay na lupa ang kariktan ng anumang itatanim… pangunahing batas nga sa pagsisinop-lupalop ang walang humpay na salin dito ng humus… rotted organic matter to infuse a sense of humus, more likely a sense of humor to coax the soil to grin rather than groan.

Masaya ang halaman sa masayang lupa. ‘Yang kung anu-anong kultura kasi, nagsisimula muna sa agrikultura o maingat na pagsisinop ng lupa—lupa muna ang pinagyayaman, isusupling lang sa yaman ng lupa ang anumang halaman. Culture is the substrate, the elemental medium that nourishes, sustains robust life… any shred or snippet of so-called culture that denies or negates that life isn’t culture.

Apat na sakong banlik o silt ang paunang binili—P20 lang sansako— ibinihis na matikas na laman sa kalansay-lupa saka tinamnan ng isang hanay, walong kulumpon ng tsaang gubat… sa tatlong taon lang, titindig na limang talampakan na luntiang bakod ang ganoong hanay. Mas malamig sa paningin, magtutustos ng hininga para sa dalawang lumalaking apo—sina Musa at Oyayi. Talagang para sa kanila ang pagtatanim… dalisay na hininga ang masasagap nila sa mga halaman, pampatibay at pampalusog ng kanilang katawa’t isipan.

Itinalagang talibang anghel sa mga halaman si Cathetel… inuntag sa dalangin na madadala ng hangin saanman habang naglilipat ng ilang puno ng amarilyo o marigold, brides of the sun… bringers of money when the blooms are displayed in the kitchen… at nagtataboy nga ang taglay nitong thiophene and a-terthienyl sa mga pesteng kulisap—kasama na ang kagaw, langaw, ipis, at lamok-dengue pero hindi kayang itaboy ang mga kumakampanyang pestedente. At sa tulad kong Diablolo, naghahangad din na makaiwas sa peste’t makahakot ng pera ang mga ginigiliw na apo, mwa-ha-ha-haw!

Dalawang sako (P60 sansako) ng organic compost ang pinaglagakan ng mga pumpon ng amarilyo… ‘langya, mas first-class compost, Malabanan grade, Jocjoc Bolante type yata ang ibinubulwak ng mga tagapagsalsalita sa Palasyo pero mahirap nang subukan na doon maglagak ng kahit na anong pananim… baka masalanta’t mautas lang.

Ah, ‘yang pagsisinop-lupa’t pangangalaga ng halaman, parang punyagi na maibalik ang kahit na pirasong gunita sa iniwang Eden, mula nilisang Paraiso.

And in tending to down-to-earth, mundane tasks in gardening, the tender reaches out for a snatch of the divine. In tending, there will be tenderness.

Presidentia-- balls!

2010-02-02T20:32:00.000-08:00

SA kaigtingan ng mga Mahal na Araw hinahalughog ang mga sukal sa gilid ng sapa, ilog, at batis upang makakuha ng pugad ng tagak, white heron or egret, symbol of long life and a sigil of hung gar kung fu… hindi talaga makikita ng paningin, kailangang masalamin sa linaw ng tubig para matukoy ang kinalalagyan ng pugad… na agimat daw, may tagabulag o parang Harry Potter’s cloak of invisibility.

Baka maituturing din na agimat ang kabaligtaran ng tagabulag-- tagamulat o sagad-todo yatang visibility sa paningin ng madlang bobotante… saka naghihingalo na ang 158 pangunahing ilog sa bansa, hindi na maiinom ang tubig na malabo nang makasalamin sa pugad ng tagak… 16 na ilog ang tahasang patay, masahol pa sa lubluban ng baboy na nanlilimahid sa pork barrel, parang baradong inidoro… pawang basura’t mikrobyong sanhi ng samut-saring sakit ang taglay.

Kaya sa halip na pugad ng ibong tagak, pugad yata ng mga tunggak ang inaapuhap ngayon—magkukuskos ng tinta sa nakahanay na mga itlog sa balota ang bobo’t bobotong balana.

Pulos itlog na lang din ang pagpipilian sa post-Easter egg hunt, napipisil pala ng mga 62% o halos dalawa sa bawat tatlong Penoy (ayon sa natukoy mula pahayag ng 2,400 bobotante mula 30 siyudad sa bansa) ‘yung kandidatong may prinsipyo o paninindigan… ‘yung talagang may itlog, kayang makipagpitpitan ng itlog… kahit pa kay Humpty Dumpty sat on the wall, Humpty Dumpty had a great fall…

Elections breathe of the sacramental, which is why we’ve yakked and yammered for ages about the ballot vox populi as vox Dei… but as that survey found out, erections can be sacramental (yeah, a blessed mentality is a must) and… well, scrotal.

Such eye-opener survey findings ought to give broad hints to image builders and polititi-commercial concocters… on how to best position their products before buyers in the electoral market. Lumilitaw na pulos sablay pala ang mga posturang iniarangkada’t sangkatutak na busina para mabulahaw ang balana, pwe-he-he-he!

Aba’y nag-aapuhap ng agimat ang sambayanan sa burak at lusak na kinalubluban, pilit sinasalamin sa dilim ng kinasadlakan ang pugad na may taglay na kapangyarihan.

At para pala masikmura o maatim na iboto ang sinumang pulpol na pulitiko, kailangang ipakita sa madla ang katibayan ng kanilang presidential bet--log.

So we’ve got to egg ‘em politicos on to shift their advertising campaign tack.

They ought to bathe in the country’s dead-rotten rivers with high hopes of getting infected with elephantiasis… swell!

Once infected—or enabled-- with such a disease, the electorate can be treated to a show of presidentia-- balls, mwa-ha-ha-haw!

Sulat-kamay

2010-01-14T22:29:00.000-08:00

KULAPOL kulay-itim or ATM sa mga itlog na nakahanay sa balota—ganyan kadali ang pambatang libangan sa huling araw ng Semana Santa… paghahalungkat, paghahagilap ng mga nakatagong itlog… na pati yata ‘yung tinatawag sa Latin na subpoena (sa ilalim ng lawit) ay makakalkal sa naturang Easter egg hunt or erection, pardon the slip or slap but we can take it to mean the two-o-ten elections.

As those dancing babes on the idiot box would have it made simple for simpletons, the ballot vox populi—which isn’t exactly vox Dei—is all about ink-smearing a tray of eggs.

Matapos lumutang ang sangkatutak na putak, mga itlog lang talaga ang lalantad. Mag-aapuhap sa parade ng samut-saring itlog… baka naman ang talagang nais mapili ay may bayag… kalugod-lugod ang may gulugod.

Maghahalungkat nga ng nakapagitan nakapagitan sa eggs or legs… may Penoy ballot, may itlog na pula… abnoy… bugok… basag ang pula… ham and eggs… eggnog… egg giling mo, baby… even the likes of Ingmar Bergman’s “The Serpent’s Egg,” unhatched, yet through the thin membrane, one discerns the shape of a reptile.

Kapag ganyang dose-dosena, mas mainam yatang basagin na lang… can’t make an omelet without breaking eggs but, how about tocino del cielo or leche flan—just the yolks, the whites can be used as binder for mortar… the sort that went into the building of centuries-old churches.

Ah, hindi na pagsusulat ang paghalal. Pagkulapol na lang sa mga itlog… tila itlog ng pato na ilulublob sa putik na may asin para umalat… mud slinging as a political tact must have been derived from that.

T-teka… nitong ika-14 ng Enero’y “Pambansang Araw ng Sulat-kamay” sa Amerika, lupalop na natuklasan at isinunod nga sa pangalan ni Amerigo Vespucci… kung apelyido niya ang pinagkunan ng ipapangalan, baka mas katakam-takam pa ang Bestpussy… ‘kainis kasi ang katuturan ng Amerika, “mayamang kaluluwa.” They opted for the riches of the soul, dropping out a most desirable portion of the female anatomy.

Ipinagdiriwang pala ang sulat-kamay (‘di na uso ‘to)… which easily translates to a gesture of prayer… hands-on orison… sulat is Arabic for prayer.

Panalangin ang pagsusulat. At nakisalimpusa sa pagdiriwang ng “Pambansang Araw ng Sulat-kamay” over there at Rich-soul, Best-pussy… kaya inantig sa sulat ang mga pangalan ng paboritong anghel, kabilang na sina:

• Cambiel, angel of increased intelligence and the courage to think in unconventional ways;
• Barakiel, “Lightning of God,” who fills the heart with happiness, inspires joviality and a sense of humor;
• Mael, ruling archangel of the water;
• Rampel, angel of play and mountains;
• Sachiel, angel of Thursday;
• Pharzuph, angel of carnal delights;
• Risnuch governs agriculture;
• Sefoniel makes magic, wishes, dreams come true;
• Metatron, chancellor of Heaven, highest power of abundance;
• Simikiel grants destruction, vengeance, punishment… only if deserved—don’t ask unless you are in the right or it comes back at you threefold;
• Kokaviel grants impossible things;
• Duchiel helps keep the body-mind young;
• Och of the Sun gives perfect health;
• Taliahad, angel of water, physical strength, and safety.

Mas mahaba pa sa listahan ng kandidato… kung ilang pahinang talaan ng mga pangalan, kapangyarihan, at katangian ang sinabakan sa sulat-kamay… hands-on invocation… mas masaya kaysa magkulapol ng itim sa mga itlog.

LAKLAK--HINDI LAKI-- SA HIRAP

2010-01-13T19:07:00.000-08:00

ANG lintek na Lenin payak lang ang lunas
Upang silang dukhâ bilang ay malagas
Bawat sampung tambay—isa ang shot on sight…
Kaya unti-unti… ubos ang mahirap!

Hayop na Lenin ‘yan, talagang hayupak
Pilit na pinuksa silang mga tamad
Na nakatunganga maghapo’t magdamag
Pagod sa pahinga… sa tulog ay puyat.

Pati ang Bibliya ayaw sa batugan
Dapat daw ipagpag bilbil sa katawan.
Sa katas ng pawis, apoy ng isipan
Doon mahahango ang kinabukasan!

Pati nga si Kristo nagkibit-balikat
Kung sa konting pera, tiwala’y winaldas…
Paano pa kaya pondong sandamakmak
Sa bulsa ng pobre babahang may galak?

Sa Bhagavad-Gita bilin ay magt’yaga
Na h’wag nang aasam sa anumang pala…
Kapagka kumayod, tiyak may biyaya
Kapag kumakanyod—may nakabukaka.

Pero ano ito, bawat kandidato
Ipagpipilitan… siya’y pobreng tao?
Nasa’n ba ang Lenin? Papuntahin ditto
Para mabawasan aming iboboto.

Kokontiting pera ‘di maitutustos
Sa kampanyang sagad at todo sa gastos…
Malakiking pondo sabihin mang bastos:
Gastusang bastusan, ‘di magiging kapos.

H’wag ipagduldulang kayo’y dating dukhâ
At ngayon kayo nga’y nakaririwasa
Na nanggigitata sa luhô at rangya
Na nagpapamudmod ng utot ng dila.

Sila po’y mahirap… yatang maunawa
Kung bakit sa hirap ay hindi nagsawa
Pobre diumano lulublob sa madla…
Baka nga sisipsip ang bundat nang linta?

Sa pook at lunang sagana sa boto--
Doon ikakatsang sila’y pobreng tao
Kaya dapat lamang maluklok sa trono
Saka lumaklak ng pondo sa Palasyo…

Nag-Jose Velarde man ang isang Erap,
Nag-Jose Pidal man ang Mar sa de-padyak,
Magdilang-anghel man sinumang Satanas…
H’wag lang isangkalan ang pagkamahirap!

Mahirap ang buhay? ‘Pakamatay na lang—
Baka nga yayaman silang mga bangkay
At sa pulitikong power lang ang pakay…
Sunggab high-voltage wire… tiyak na kikisay!

Yayaman ka talaga dito!

2010-01-09T19:09:00.000-08:00

MAGLALARO daw sa P150,000 hanggang P200,000 ang 30-segundong sambulat ng patalastas pulitika sa prime time at alanganing oras.

Isinasalpak na lang ang mga patalastas sa tatlong nangungunang himpilan para ipagduldulan sa mga bobotanteng miron ang kani-kanyang balak para isulong—o baka naman ibulid sa bangin—ang bayan at taumbayan.

Hindi kailangan ng algebra (hinalaw mula sa isa sa mga pangalan ni Allah, Al- Jabbar-- the One who repairs, reforms and completes, the One who irresistibly compels things to be set aright) para manghilakbot sa agos at agas ng salapi na sumasalin sa idiot box. Yeah, put your money where idiocy is mouthed perpetually.

Ayon nga sa Surah 17:27 ng Qur’an-- “talagang ang mga lustay sa salapi ay kapatid ng mga demonyo…” (Sige, makipaghampasan ng argumento sa kasulatan ni Allah.)

Sa kung ilang minutong paulit-ulit na bulabog, tuklaw at tukso ng demonyo sa bobotanteng manonood, nagpamudmod na sa TV networks ng higit pa sa P1 milyon—opo, isang angaw isang araw. Kung ilang angaw sa kung ilang linggo bago magsimula ang masinsinang kampanya. Baka nga umabot sa langaw at bangaw…

Yayaman ka talaga sa paglipad ng angaw, langaw, at bangaw… ‘yun, eh, kung sa mga pangunahing TV networks ang trabaho mo… tiyak na madadapuan ng pera ang bulsa.

Hindi naman malayo ang aabutin sa lipad ng angaw—baka nga katumbas lang ng two or three low-cost housing units or two squat-type school buildings. Ubrang itustos ang angaw sa santaong suweldo ng kahit 20 karaniwang obrero…

Priorities…priorities… puro palapad ng papel at palipad ng pera ang inuuna… paano kung naluklok na nilang may 20 milyong bobotante ang hinayupak na pulpolitiko?

Pero kung nabibilang ka sa umaabot lang yata sa 5 milyong Pinoy na hindi makayanang tumustos ng P50 almusal-tanghalian-hapunan bawat araw,... aasam na mapatakan sana ng kahit barya ng mga nahahayok maluklok sa trono ng Numero Uno sa Malakanyang.

At kung nabibilang ka naman sa may 5 milyong corporate and individual taxpayer entities sa bansa na tahasang tumutustos sa pansuweldo sa mga kawani’t puno, pati pagtakbo ng mga lokal at pambansang pamahalaan, tiyak na ikaw ang babawian—pagkatapos ng halalan, siyempre-- ng mga pinalipad na angaw, langaw, at bangaw.

Ay, kawa…Juan de la Cruz!

Kakatwa talaga ang pihit ng panahon in this quaint nation, probably damnation or indignation… to our consternation, there are three seasons—wet, dry, and erections, whoopsydaisy… I mean elections.

It’s the last, a prolonged period or state of dysfunction that can affect a dry or wet outcome, mwa-ha-ha-haw!

Praktis pagtubos sa Roma

2010-01-08T02:48:00.000-08:00

HIGIT santoneladang paminta ang hinihinging ransom-- pinakaastig talagang trabaho ang pagsusulat ng ransom notes, exciting na limpak-limpak pa ang kita -- ni Attila the Hun sa Roma nang salakayin ito ng kanyang hukbo noong ikalimang siglo.

Hindi yata naibigay ang hinihingi-- sino ba naman ang lalantak ng hilaw na tartare steak kung walang budbod na pamintang durog? Kaya dinapurak ang naturang kabisera ng sibilisasyon… na ang mga panagupang kawal ay nakagawiang ngumata ng dahon ng paminta upang tumagal sa mahabang martsa't manatili ang bangis sa matagalang sagupaan.

Sa yugtong iyon ng kasaysayan, itinuturing na mas mahalaga kaysa salapi't ginto ang mga butil ng paminta… ransom payment nga ang katumbas para hindi mapulbos ng mga mangungulimbat ang isang siyudad.

At yugto ngayon ng kasaysayan na umaabot sa may tatlong milyon ang mga Pilipino na laging sablay sa pagkain araw-araw, maituturing pa rin na mas matimbang sa salapi ang butil-paminta… teka, mira ang isang taguri nito sa sinaunang Sanskrit, isinusupalpal sa mga butas ng ilong ng mummified na bangkay; sangkap din sa mummification or recipe ng dinaing na bangkay… kaya kukutuban na baka ang handog ng isa sa tatlong haring pantas (mage-kings) sa sanggol na Jesus, sangkahong mira o butil-paminta. A King's ransom indeed!

Makabuluhan sa mga Pilipinong kapos ang kita sa sapat na pagkain ang paminta: "Substance in Black Pepper Increases Nutrient Absorption up to Two Thousand Percent."

Hindi kailangan ng kasibaan sa pagkain… moderate greed and voracity with ultra-high level of bioavailability or nutrient absorption.

Natukoy din: "In addition to its effects on bioavilability, piperine-- the main alkaloid in black pepper-- has many other actions in the body that include increasing beta-endorphins in the brain, acting as an anti-depressant, increasing serotonin production, boosting brain functioning, stimulating adrenal production, relieving pain and asthma symptoms, stimulating melanin production, decreasing ulcerations of the stomach, reducing stomach acid production, and coordinating digestive tract contractions. It is highly effective against colon cancer."

Naipangako kasi kay Mang Rene Mendoza ng Sungay Lane sa Tagaytay City na tutulungan ko siyang ilipat ang kanyang puno ng paminta sa likod-bahay nila… mas mataba pa sa hinlalaking daliri ang bulas nito, hitik sa pamumunga't kung ilang taon na ring pinakiki--nabangan. Magtitirik ng bagong bahay ang mga Mendoza… masasapol ang punong kulumpon ng paminta sa pagtitindig ng bahay… tiyak na matatagpas lang, sayang naman.

'Kako'y basta maingat at masinop ang paghuhukay-- hindi kailangan ang backhoe!-- sa paligid ng punong kulumpon, tiyak na mabubuhay pa rin ang kanilang paminta… kahit 3 metro ang agwat ng pabilog na hukay sa pinakapuno, kailangang bawasan ng mga 2/3 ang bulto ng yamungmong upang makayanan ng malalabing ugat ang pagtustos ng tubig sa mga tangkay at dahon.

Kailangan ding makipatalastasan sa naturang halaman… suyuin, aluhin… arcane interspecies communication mode para hindi nito isuko ang taglay na qi o life force. Kung maaari'y salinan ng dagdag na qi upang madugtungan ang buhay nito.

SALAMAT SA BUTIL

2010-01-08T02:44:00.000-08:00

…dahil ipagtutulakan na naman para ganapin ang payak na ritwal upang tumilapon at ibalik sa pinagmulan ang mga hindi kanais-nais na enerhiya na pilit itinatapon sa aming pamamahay ng kung sinu-sinong asungot at amuyong… what I don’t accept belongs to whomever presents such to me-- pestilence, virulence, vitriol, and all.

Pero taos-puso ang tanggap sa limang kilo ng masamyong bigas na kaloob ng mga katoto sa inang kaluluwa, Pamantasan ng Silangan. Matindi ang kakatwang lakas ng mga butil-bigas upang ipagtabuyan, ibalik sa pinagmulan ang dapat maibalik. Malakas ang kutob namin na sina G. Jess Tanchangco at Kapitan Lucio Tan ang nagkaloob ng mga naturang butil. Para maisagawa ang ritwal.

Hindi madaling humagilap ng organic rice for the rite to shoo away negative energies and haul in tons of good luck and abiding abundance.

Hindi puwede ang karaniwang bigas—the rite calls for rice grains grown on soil untainted by petrochemical-derived fertilizer, growth boosters, pesticides, and the like. Such industrial compounds suck out leech-like whatever powers dwelling in the grain—and in one’s groin.

Kaya ‘yung mga binigkis na uhay ng palay na mabibili sa Quiapo at Baclaran, pampasuwerte raw kung isasabit sa bintana o pintuan, sablay ang bisa niyon. Tiyak na pinupol sa tarundon o post-harvest growth ng palay. Na sumimsim at pinasuso sa lupang natigmak sa samut-saring agro-industrial chemicals. Whatever magic that can be wrought out of such grains has been rendered null and impotent.

The magical and nutrient content of any plant— say, rice grains embody the congealed rays of the sun and is held sacred in the Shinto faith system-- is only as good as the soil it’s grown on. Pansinin na hindi halaman ang nililinang, pinagyayaman at sinisinop: lupa at lupa lang… Now, every pronouncement coming from Malacañang is top-grade compost but any soil scientist worth his salt won’t use such to mulch crops… or they’ll turn crap and wither dead.

At kapag buhay na buhay ang lupa—living soil teems with life-- maihahayag nito ang sigla’t saya ng buhay sa bawat binhi ng halaman na sisibol sa dibdib nito. Sumasalin ang ganoong sigla at kapangyarihan sa mga himaymay ng halaman—mula ugat hanggang sa bulaklak at mga butong butil… na sasalin naman sa katawan ng taong kakain niyon.

Teka, kailangan nga pala ng kahit munting tason o bowl para paglagyan ng bigas—madali nang humango niyon kahit sa mga nagbebenta ng mga segunda-manong kagamitang pambahay mula South Korea’t Japan… mas mainam kung itim ang kulay, puwede nang lacquerware, earthenware, stoneware or porcelain bowl.

Punuin ang tason ng organikong bigas. Ilagay sa labas ng bahay. Matapos ang sambuwan, ibaon sa lupa ang bigas—kung may nalalabi pa, tiyak na araw-araw manginginain doon ang mga maya.

Punuin muli ng bigas ang tason. Ibaon ang bigas matapos ang sambuwan.

Ganoon lang? Ganoon lang.

Napakapayak na ritwal. Pero ibayo ang bisa. Tiyak na lalong puputaktihin ng kamalasan ang mga mahilig mang-asungot at mang-amuyong sa inyong pamumuhay—babalik lang sa kanila ang talagang nasa kanila.

At bubuhos naman ang biyaya at magandang kapalaran sa inyong pamamahay. Ganoon ang taglay na kapangyarihan ng organikong bigas.

LONGAN SA LUNGGA

2010-01-08T02:38:00.000-08:00

KAILANGAN talagang gamiting madalas nang maging madulas kahit lang sa himod ng dila ang ilang bagong kalap na mga kataga—magiging bahagi, maihahanay sa pansariling harem ng mga salita. Mapapaniwalaan ang giit ng Lewis Carroll na “ginagamit tayo ng mga salita gaya ng paggamit natin sa mga salita.” The process seems akin to sexual intercourse, is it not?

Kaya nga sa halip na ituring na hukbo—a 700-word force to get along; at least 3,000 to get a job; about 10,000 stockpiled to have a social role, and some 60,000 words to be an arbiter of the tongue, as findings have it – ang natitipong salita sa imbakan ng katawan-diwa, mas masaya na ituring na harem. Para laging may nakatokang katalik at kaniig, manatili ang sigla at tindi ng pagnanasa. Para mas may mababakas na lamyos ng pakikipagsiping.

Each word embodies loveliness, a beauty, a wonder willing for a romp and a go… coaxed to come in intercourse. Kaya nga kahit mayroon nang kabiyak, marami pa ring alindog ang binibiyak, damuho-ho-ho-ho!

Nabanggit sa mga kausap na tila yata walang katutubong kataga na katumbas ng “toad” na nagtatampisaw wari sa lawa-lawaang nasiksik sa naglutang na quiapo (Pistia stratiotes, often called water cabbage)—pinagkukunan ng retrato ang tila bunton ng kulubot at kulugo sa mga nakadipang dahon ng halamang-tubig, magkapiling ang kaaya-aya at karima-rimarim sa paningin. Ah, iguguhit daw ng marikit na larawan ang sanlibong salita.

Teka. bathalumang palaka si Heket ng mitong Ehipto—na ang larawan ay pinaniniwalaang pampasuwerte at humahakot ng tala-talaksang pera. Laging nakapaling sa kaliwa ang larawan ni Heket na sumasagisag din sa kasaganaan at walang humpay na daloy ng biyaya sa buhay.

Pero palakang bukid ang katumbas ni Heket—tugak sa Pampanga, tukak diay ti amianan… design motif nga pala ang anyo ng palaka sa sinaunang habing Iluko… suwerte raw ang naturang disenyo na tinatawag na sinantukak, nakatambad madalas sa habing kalupi o cloth-woven wallet (para hiyang sa walang humpay na salin ng salapi) at sa kumot para yata talagang nakahiga’t nakalublob ang buong katawan kahit natutulog sa sangkatutak na suwerte’t salapi. Mas maaga yatang nakarating sa hilaga amg allimuom ng paniniwala mula Ehipto’t China.

Pero talagang sapak sa panlasa ang palakang bukid kahit gawing tinola, adobo o relyeno. Dahil pulos kulisap lang ang nilalantakan nito, may kakaibang talab sa katawan… mapupukaw ang paninindigan ng singkapan, ah, a mild case of priapism na madaling malulunasan… mas matamis nga naman ang longan kapag nasa lungga.

Sa China pa umaangkat ng longan at doon din idinadambana ang bathalang Liu Hai na nagpapamudmod ng ta… oops, ng salapi at masaganang kabuhayan. Ang nilalang na may taglay na kapangyarihan ni Liu Hai? A three-legged toad. Its likeness is sold in most Asian curio and feng shui shops.

Maiisip na dalawa lang talaga ang hita ng naturang animal. Ang ikatlo, nakapagitan sa dalawa’t salsakan ng taba. At haba.

Batay sa mga ganitong kuntil-butil, naimungkahi sa mga kausap ang katumbas ng toad sa ating wika. Palakantoad.

Natanto sa huli na mas angkop talaga ang tawag dito mula Licab, Nueva Ecija. Karag. Tahasang hinango mula sa naturang kaanak ng palaka—“How public, like a frog. Telling your name the livelong day. To an admiring bog”—na nagbubunyag ng kanyang pangalan sa sariling bibig, sa sariling garalgal na tinig na nag-aanyaya ng ulan.

K-r-r-a-g… K-r-r-a-g… K-r-r-a-g…

Isa na namang kataga ang nadagdag sa talasalitaan. Isang dagdag sa lumalaking harem na paulit-ulit na maglaaan ng mga diwata’t lakambini na makakaniig at makakapanaig sa daloy ng diwa.

At habang bumubulas sa paglaki ang talasalitaan, muli’t muling mahihimmas ng imahinasyon hindi lang ang tamis ng longan sa lungga… pati na pagsalpak ng longanisa sa lungga ng pangga, mwa-ha-ha-haw!

Mangare, dormire, amore

2010-01-08T02:35:00.000-08:00

KUMAIN, humimbing, umibig. Kalakip ang itinuturing na sagradong binhi ng kataga—um—sa tatlong pangunahing takda sa payak na pamumuhay. Sagradong pamumuhay.

Hindi biro ang pagkain, lalo na’t hindi lang pagsisilid ng mga tipak na sapak sa mata at panlasa ang isasalin sa bawat himaymay ng katawan. Hindi lang butil, tinapay at katambal na ulam ang may taglay ng sustansiya na itutustos sa katawan, diwa’t kaluluwa. Hindi tinapay lang ang makakabusog. Hindi sapat ang dalisay mang tubig para mapawi ang uhaw.

Kailangang hindi maging patay-gutom ang diwa. Subukang lulunin ang pride… pwaa-haah… lasang sabon! Masyadong mataas ang phosphate content… dapat yatang ibaon sa lupa… pataba. Mabulok kaya’t magkaroon ng sense of humus?

Tatlong pirasong pritong kurita (oops, hindi po ito ina ni Sen. Manny B. Villar, Jr.) o pugita ang inihain sa ‘kin nitong agahan. Tikman ko raw. Isa lang ang ginalaw… mahirap ipaliwanag ang linamnam.

Mga dalawa-tatlong oras kaming nangilaw… naghibas o low tide sa bahaging iyon ng South China Sea… mistulang kural ang mga bumabaw na luong o tide pools para sa mga isda, pero kurita lang talaga ang pakay… salapang… saksak… saklot.

Nagpupuyos sa pagyapos ang amihan… makilapsaw ang tubig… naikubli sa linlang ng alon at pusyaw na dilim sa liwanag ng bilog na buwan ang pakay.

Malilibang ang mga mata sa walang humpay na sipat sa gaslaw ng tubig… busog na busog ang paniningin kaya hindi pansin ang pagkuyumos sa katawan ng lamig, ang unti-unting sigid ng pagod sa hita, binti’t tuhod.

Musmos na muli nang saklutin ang ikalimang kurita sa kung ilang oras na paglilimayon sa lawak ng buhangin at bahura. Naghuhumiyaw na sa paninigas ang kalamnan ng mga pigi’t binti… ulol na nagkukumahol pati na ang… titingin pa rin sa naglisaw na liyab mula sa mga nakasabay na nangingilaw sa magdamag. Nag-aapuhap, naghahagilap ng masusundot na kurita ang mga nasa tapat ng bawat liwanag.

Sa mga larawang limbag-kahoy o woodblock prints ng henyong si Hokusai nahapyawan ang mas masarap na lantakan—tako-bobo o pugitang pu… o pukita (para hindi mas malaswang pakinggan). Kumakapit, sumisigid ang sedang laman habang sunod-sunod na sinasakyod. Sumasakmal habang sinasalaksak. That’s something lusciously new for a word. Pukita. Mula shunga o mga larawang tagpo ng umaatikabong pagtatalik na nilikha ni Hokusai.

Hindi sapat na gantimpagal ni gantimpala sa magdamag na pagod ang limang pirasong pugita. Sa kung ilang oras na paglilimayon, ang paslit sa puso’y naalimpungatan… bumangon. Nagtampisaw, walang humpay na halik ng alon ang bubot na manggang halakhak.

Mangare. Dormire. Amore. Kumain. Humimbing. Umibig.

Nahimbing ang patang katawan at busog na isipan. Sa panaginip, umaalingawngaw ang magkasaliw na halakhak ng alon at hagikgik ng tuwang tuwa ring paslit na nagkukubli sa sariling dibdib.

O tempora! Ah, amore, amore!

KAPA SA TIGANG NA LUPA

2010-01-08T02:32:00.000-08:00

AF BRI ang pangalan ng lakan ng ulan

Kakalap ng ulap at saka iibsan

Tubig bibihisan lupa ng luntian

Huwag ipagkait ng limot na utang.

Isanggalang silang nagbubuhos dasal

Papawi sa uhaw nitong lupang tigang

Maihatid nawa mula kalangitan

Mga dampi’t haplos ng kasaganaan.

Tubig ang hinirang sagisag na wagas

Ng kapangyarihan mula sa Itaas

Lahat ng nilalang, dakila ma’t hamak

Bibigyan ng buhay, bibigyan ng lakas.

Halaw ang mga naunang saknong sa mapaghimalang dalangin na binuo ng isang nagngangalang Rabbi Eleazar ha Kallir, nabuhay mga 1,300 taon na ang nakalipas. Talagang tula o titik sa awitin ang pusong itinitibok ng panalangin—tutugma sa ginahugma, may palaspas na ipapagaspas.

Unang bahagi lang ang mga taludtod na ito sa kinatha ng naturang guro. Sa ikalawang bahagi, inilalahad ang mga pangako at himalang tinupad ng Maykapal sa mga tapat sa pananampalataya—mahabang kuwento’t kuwenta ‘yon kaya hindi na nangahas pang ibunyag dito.

Tahasang tinukoy sa dalangin ang pangalan ng anghel na nangangasiwa sa pamamahagi ng ulan na ihihilamos sa mukha ng pagas at tayantang na lupa: Af Bri. “Ngitngit,” “poot” o “galit” ang katuturan ng unang pantig. Katumbas ng malupit na halibas ng buhos na humahantong sa pagbaha—upang mapalis ang baho.

“Kalusugan” o “kabuuan” ang kahulugan ng ikalawang pantig sa pangalan ng anghel. Tumuturol sa banayad, mayuming pagpatak ng ulan na kapaki-pakinabang sa sangkatauhan at sa kapaligiran.

Pinansin ni Rabbi Eleazar ang sanhi ng tagtuyot o pagkakait ng biyayang tubig: hindi binayarang utang. Mayroon palang parusa sa mga balasubas… ginagawang tigang, uhaw… at hindi lang sa tubig mauuhaw.

Nahalungkat ang katha ni Rabbi Eleazar bilang banat sa banta ng tagtuyot sa bansa—habang natutusta ang mga bukirin, laging itutustos sa uhaw ng Metro Manila ang naipong tubig sa mga imbakang Angat, Bustos, at La Mesa . Walang ililimos sampatak man sa mga matutuyot na gulayan at palayan ng mga kanugnog na lalawigan ng mga naturang imbakan ng tubig. Walang kita at tubo kapag walang pananim na tutubo.

Tiwalag na ang nakalublob sa lungsod sa takbo ng pamumuhay sa mga lupaing sakahan—na matagal nang nakasalalay sa ulan at mga imbakan ng patubig ang kabuhayan. Higit ngang sagana ang ani ng palay na isinalang sa tag-araw kapag natustusan ng sapat na patubig.

Sa nagsisinop ng lupa, kasaganaan ang hatid ng ulan—kaya marahil sumibol sa katutubong kultura ang kung anu-anong ritwal at panawagan sa kalangitan upang magbuhos ng ulan, kahit sa bukana ng tag-init.

Posibleng napulot ang kakaibang ritwal mula Nepal at ilang bahagi ng India —hubo’t hubad, taimtim na magbubungkal ng lupa ang mga kadalagahan upang mapukaw ang pagbagsak ng ulan… tulo-laway nga naman kapag nasilayan ang mga kaait-akit na katawan.

Sa halip na maglantad ng hubo’t hubad na alindog ng mga dalaga, imahen ng Birhen ang ilalakad sa prusisyong lotrina ng ilang lupalog sa Timog Tagalog—natatapos ang prusisyon sa natutuyong ilog o batis, doon ilulublob at paliliguan ang imahen, kalakip ang paniwala na mahihimok ng ritwal-dasal ang kalangitan upang magbuhos ng ulan.

Mas kahali-halina (mula ito Sanskrit, mahar o malaki at linga o titi) ang tatanbad na bukana ng langt sa pagbungkal sa bukirin ng mga dalaga… orare est laborare, laborare est orare… dasal ay gawa, gawa ay dasal.

PRAKTISTIS SA KRIMEN

2010-01-08T02:26:00.000-08:00

SA panahon ni Bugoy yata unang pinairal ang patakarang balasubas—crime does not pay, journalism is crime.

At ang tulad ng inyong imbing lingkod ay itinuturing na pusakal na kriminal. Manghihilakbot kahit na sinong demonyo’t impakto sa mga kakatwang krimen—na para sa ‘min ay pang-araw-araw na gawain. Kahit ipagkalat sa madla na ang ganitong gawain ay masahol pa sa gawa ng serial killer. O talamak kaysa mass murderer.

Isinangkalan ang motibo para sa gawaing labag sa bayad at bayag. Dapat ibagsak ang diktadurang rehimen, dapat isiwalat ang mga ulat na ayaw ilantad ng mga pahayagang walang gulugod o tahasang nakasilid sa bulsa ng diktadura. ‘Gandang pakinggan ng nakasalang—at sinalsal-- na dahilan para bumayo ng makinilya’t magsulat na walang takot—kahit madalas na kumukulo ang sikmura’t bulsa sa pagtugis ng totoo.

Malalim ang bulsa ng sumunod sa ganoong pamamalakad— nag-ambisyon pa ngang maitanim (hindi nito kailangan ng backhoe) sa Mataas na Kabuhungan bilang kampon ng Malacañang. Pero sino namang gunggong na peryodista ang susulsol sa mga bobotante. Para mailuklok sa poder ang ganoong balasubas?

H’wag nang magtaka kung bakit humahakot ng santambak na papuri sa mga sakim sa salapi ang isang Datu Unsay Andal Ampatuan Jr. Talagang dakila. Sa isang bagsakan lang, rumatrat ng 30 kakosa’t katarima sa krimen… sa ilang iglap na inihudyat ng kulog ng tingga nakapagbukas ng 30 job vacancies sa mga atat makapasok sa peryodismo, backhoe-ho-ho-ho!

Pagsuong sa digmaan ang pagwawasiwas ng panulat—at idagdag na natin sa ganoong pananaw ni Voltaire na talagang hinihingi ng kalagayang umiiral na maging war criminal… no quarters asked, no quarters given…

At parehas lang ang paraang tama at mali . Para magtamo ng tagumpay sa digmaan… h’wag na h’wag magkamali, dapat lagi’t laging totoma… Saka tatama. Mas mainam kung tatama lalo na sa jueteng, lotto, bingo, sakla…. at lalong lalo na sa yungib na pagitan ng maalindog na hita.

May mga pulitikong kupal na kapansin-pansing nakasupalpal na rin ang kani-kanyang lapida’t tudling sa pahayagan… mukhang exempted naman sila sa pinaiiral na patakaran sa bansang pinakamapanganib na lupalop sa daigdig para sa peryodista. Meron kasing hazard pay ang mga peryodistang kumakalap ng ulat sa Afghanistan at Iraq —and most dailies plied in our neck of the woods don’t even hazard paying knowledge workers.

Kinukutuban nga kaming ang mga kumag at kupal na ‘yan ang nagbabayad sa mga pahayagan. Para sikat na sa mambabasa… baka sakaling may masulsulang bobotante, nakaiwas pang mabansagang kriminal—aba’y journalism is crime, crime does not pay.

At kami lang yata ang uri ng kriminal na umaamin sa mga karumal-dumal, kasuklam-suklam, kahindik-hindik, kasula-sulasok, kagimbal-gimbal, kakila-kilabot (idagdag na pati kasuka-suka) na krimen, mwa-ha-ha-haw!

UNOS SA UNO

2010-01-08T02:22:00.000-08:00

TUTAL nagpaputok mga Ampatuan

At limampu’t pito na ang tumimbuwang

Baka naman ibig dagdagan ang bilang—

Dagdag pang paputok at dagdag na bangkay.

Tra-la-la-la-disyon ay dapat masunod

Ang isasalubong ay ingat at usok

Upang bawat taon kasula-sulasok

Sa simoy ng hangin pulbura’y isuksok…

Si Digong Duterte lang ang nagbabawal

Kasi nga’y lumala ang global warming daw.

Kaya nga doon po sa lungsod ng Davao

Bawat Bagong Taon, payapa’t tiwasay…

Digong Duterte daw talagang pumalag—

Tropang Ampatuan nang namamayagpag

Hanggang sa Davao ay full display ang armas

Sinita ni Digong, tiklop silang lahat…

Pero dahil sikat na sikwat na ngayon

Dapat pamarisan silang mga gunggong

Salaulang usok at ugaling baboy

Dapat na ihasik tuwing bagong taon…

Para makatiyak na amoy masansang

Ang sambuong taon sa ingay simulan

Tutal si Digong lang itong magbabawal

Tularan natin ang mga Ampatuan!

Huwag mabahala kung may global warming—

Kahit pa may Ondoy na laging darating,

Kahit pa mawarak iyang weather patterns

Bawat bagong taon dapat na babuyin!

Zakkiel, Zakkiel na anghel ng unos

Nais kasi naming sa ingay maglublob

Sa kaitaasan man ikaw magtanod

Magugulantang ka sa sansang at usok…

Ay, oo nga pala ang anghel ng pera--

Si Sachiel naman (magkatunog pala…)

Anumang biyaya, itaboy talaga…

Pansuob sa langit: Insensong pulbura!

Zakkiel, Sachiel lumayas nga kayo

Ganito ang gawi naming Pilipino!

Kami’y Filipinoise, tandaan po ninyo

Sa dumi at ingay kami ang panalo!

Kaya buong taon puputak, puputok…

Parang kinakatay na sanrekwang manok

Ganitong tradisyon ay kalugod-lugod

Walang pagbabago at walang gulugod!

Tutal nagpatutok mga Ampatuan

Aba’y lagi’t lagi silang tutularan

Limampu’t pito lang tinanghal na bangkay—

Dagdagan ang putok, dagdagan ang patay…

PRAKTIS SA HULING KABIT

2010-01-08T02:06:00.000-08:00

UMABOT sa 27 saksak ang itinakal ni Ave sa katalo sa tunggaan, kuwento ng katoto. Parang damong mutha na tinangkang katkatin sa balat ng lupa… pero himalang nakaligtas sa kalawit-kamatayan ang tinarakan. Pulos katagang walang taga ang katumbas ng iniunday.

At maraming ganoong mainitang pagtatalo sa laot ng tunggaan ang nauuwi sa siklab ng gulo… dapat talagang paghandaan ang tinatawag na huling kabit—the last word, the final argument… going for the jugular.

Humingi pa ng awa ang 30 peryodistang napadpad sa Ampatuan, Maguindanao bago tuldukan ng tingga. Sa halip na umamot ng kahit kulangot na unawa sa bibigkas ng huling kabit, kahit sana isa sa kanila’y bumira ng obit emptor… sa glabella… para iglap na maisuksok sa utak ng kinakausap ang kahit isang mariing taga ng kataga. Tinabla na lang sana noon pa. Just one crunching non-word of finality.

Nabanggit minsan sa katotong Atty. Manuel Manaligod, Jr. ang tahasang katuturan ng huling kabit—na nilinaw ng isang nagngangalang Yoshida Kotaru, dalubguro sa sibat na nakatuntong sa yugto ng satori o iglap na kaliwanagan. Sampulutong ang pinapangasiwaang tagapanaliksik, tagapaghanda ng oral arguments at pakikipagpalitan ng paliwanag sa bawat hawakang kaso… para matiyak ang panalo. Talk is cheap, yeah, but try having one with a lawyer…

(Facts are sacred, legal opinions are a dime a dozen… kaya marami nang mga media organizations ang balasubas. Tutal, sampu sampera nga naman ang mga opinyon—legal or downright criminal in intent-- na tulad nito.)

Tinurol ni Kotaru na ang mga batas ng tao’t Diyos ay hindi nakalimbag ni sinisinop sa puso ng sinuman… kaya anumang malimi’t matinong paghimay, pagbibigay-liwanag sa mga itinatakda ng alinmang batas ay nawawalan ng saysay.

Maidadagdag pa ang nakasaad sa Qur’an na “hindi paningin kundi puso ang tahasang nabubulag.” Kakapa-kapa sa dilim at liwanag ang pusong bulag. Pero kapag talas-labaha ang paningin ng puso, umaayon sa matuwid ang dugong ititibok nito… at iglap na masisipat nito ang mga lantad na bahagi ng katawan na lalapatan ng huling kabit.

Parang payo ni ex-world chess champion Tigran Petrosian ang tagubilin ni Kotaru. Huwag na huwag magpasimula ng pagtatalo. Pero lubusan at laging ihanda ang kabuuan ng sarili para ilapat ang huling kabit… the terse killing blow.

Hindi sapat ang nagpupuyos na pukpok ng kamera o kurot ng kutya para ipataw ang huling kabit… ganoon ang gawi ng mga mahilig sa labanang kuyog.

Kailangan talagang ihasa’t pandaying asero ang kabuuan ng sarili… para kahit walang kimkim kundi buntong-hininga sa kamao, iglap na iigkas… maikakatok sa ilalim ng solar plexus upang mauntag, mapatigil ang tibok ng puso… maihahalukay sa atay upang maantig ang mga nakabalatay doon na latak ng alak at linamnam ng karne.

PATAWA FATWA

2009-12-17T00:46:00.000-08:00

KAHILA-HILAKBOT pataw sa kanila
Isang Selman Rushdie, nagsulat nobela;
May Jami at Rumi—both writers of Persia…
Sila’y itinakwil… isinumpa sila!

Kaya nangilabot pati na ang lubot
Nilang mga hukom-- pawang natatakot
Duminig sa kaso’t baka nga matigok
Sakaling magpataw hatol na baluktot…

Si Jami at Rumi tinawag nang banal
At itong si Rushdie ang turing ay hangal…
Aba’y ano na lang ang ipapangalan
For 30 journalists… sila ba’y animal?

Wala nang patawad meron pang patawa
Nang sila’y niratrat, nilapastangan pa…
Pawang taga-ulat—ganoon lang sila
Naghahanap-buhay dahil may pamilya.

Baka naman luho na ang katarungan—
H’wag na ngang asamin na ating makamtan…
Ituring na baboy ang mga kinatay:
Bawal kahit tikman ang pagkaing haram.

Pero on second thought may mga kinaplog—
Hindi lang tinikman nitong mga hayok…
Pinagpasasaan ng mga balakyot
Ano bang tikim lang? Inubos, sinimot…

“Brothers of the devils” ang tawag sa Qur’an
Sa mga lustay sa salapi at yaman...
(Sa Sûrah Al-Isrâ’ ay matutunghayan.)
Ang kanilang mansions ay veinte cuatro lang…

Kaya naman andap, bayag ay umurong,
At kinilabutan itong mga hukom.
Sapagkat, sapagkat kapag nagkataon…
Utol ni Satanas, ano’ng ihahatol?

Death by casketry— siksik sa kabaong?
Death by basketry—isilid sa bayong?
Pero wala na ngang death penalty ngayon
Pulos debt penalty, sa utang ay baon…

Ang sinumang hukom ay matataranta
Baka mga suspects, mapawalang-sala…
Dahil pitik-bulag na nga ang hustisya
Saka mahirap nang… Putok!—bulagta ka.

Tayo’y magpatawad, tayo’y magpatawa!
Tayo’y magpapataw? Aba, mahirap na…
Baka madamay pa ang buong pamilya
Kapag itong angkan ay biglang bum’welta…

Meron pong penis court… tennis court nga pala!
At may Anito Court—doon madadala
Ang ganitong kasong wala nang pag-asa…
Doon titimbangin kikinang na pasya.

30 GAMUGAMO

2009-12-02T00:52:00.000-08:00

PAGSAMA-SAMAHIN ang mga pangalan
Pati mga mukha’t katawang ginutay…
Gamugamo silang payak lang ang pakay
Sasagsag sa liyab o anumang tanglaw..

Isang kawan silang sa dilim napadpad—
Tatlumpung paningin, liwanag ang hanap…
Tatlumpung katawang sa dugo natigmak
Tatlumpung buhay na sa hukay nasadlak.

May bibig ang lupa’t bagwis ang balita--
Hiyaw at hagulgol ang mailalagda…
Tatlumpung sinaklot sa apoy ng tingga
Utak, dugo’t laman… pati diwa’t luha…

Diklap na hahaplos marahil sa isip--
Hindi nakapiling anak nilang paslit…
Habang nalalagas ang taning sa saglit
Karampot na kita’y bubungkalin pilit…

Hindi manlilisik, ni hindi kukurap
Ang mata sa k’wentong saanman kinalap,
Kahit pa sa hukay paa’y itinahak
Dapat maihatid sa madla ang ulat…

Sa mga pagitan ng sulsol at salsal
Sa mga hinimay na ladlad at daldal—
Kalansay ng ulat sisidlan ng laman
Mga kuntil-butil—bibigyan ng saysay…

Ilang latang gatas? Ilang subong kanin
Ang naitutumbas doon sa gawain…
Gawain lang nga ba o baka tungkulin
Itong gagampanang pagsuong sa lagim?

Mapupukaw pa ba silang natutulog
Sa kapaligirang tigib sa bangungot?
Namanhid nang budhi nais bang makurot
Tuwing isasaysay mga hapdi’t kirot?

Naghintay ang hukay sa inyong pagdating
Tila ba bunganga na impit ang daing—
Hindi alintana punglo at patalim…
Dahil may katumbas sandakot mang asin!

Tayong magdidildil sa mga balita
Sa mga pahayag, mga haka-haka
O kahit sa tsismis ng nakatunganga...
Alalayan sila sa kahit gunita…

Gamugamo silang sa ningas ng lagim
Umagaw ng liyab kahit na katiting…
Upang maihayag… upang maisalin
Sa manhid nang isip ng ating lupain.

May gamugamo ngang kahit sa karimlan
Pilit hahagilap ‘sanghibla ng ilaw…
Bagwis nilang lagas maging sa pagpanaw
Taglay ay liwanag sa sangkatauhan…

Bayog

2009-10-10T17:29:00.002-07:00

PINAKAMAKUNAT yata sa may 1,250 species ng kawayan ang bayog—na malimit gamiting haligi sa bahay-kubo. Tumatagal kasi ng 50 taon, lalo na ‘yung higit dalawang taon ang edad… ‘yung taga sa panahon na halos dilaw na ang kulay… nakakabungi sa ngipin ng lagare ang kasinsinan ng makunat na himaymay.

Siyempre, panalo sa lutuin ang labong ng bayog—may sangkap na pait. Kailangang ibabad ng tatlong araw sa tubig na may timplang apog para mapalis ang pait… para masalinan ng mineral na pampatibay ng buhok, kuko’t ngipin. Sa ganoong timpla, mananatili ang mapusyaw na puti ng himaymay, mas malutong pa sa kagat. Mapapagkamalang mataas na uri ng palmetto cabbage o ubod ng niyog kapag isinangkap sa lumpia.

Tinimtimsa saluyot at bagoong ang karaniwang luto nito—katiting lang ang protina sa supling ng kawayan, pulos himaymay o digestible fiber lang… na mas masisikmura kaysa tinatawag na moral fiber ng mga sikat at sikwat na tao sa pamahalaan.

Saka mainam sa katawan ang bisa ng ganoong himaymay. Kinakaskas-linis ang sikmura’t bituka pati na mga ugat na dinadaluyan ng dugo… sinasalakab ang low density lipoproteins (LDL) o kolesterol na pasimuno sa sakit sa puso’t stroke. Hindi makakadagdag-bilbil ang labong kaya malalantakan ng mga nais maging kainaman ang hubog ng katawan.

Balagwit o pingga na pang-igib ng tubig na, nagagamit ding Thai stick at Shaolin pole ang ganoong shoulder pole. Paulit-ulit na inihahampas sa dibdib, tiyan, mga bisig at hita ang Thai stick—para kayang indahin ang bigwas, suntok, kaldag o tadyak na dadapo sa katawan sa full contact sports, halimbawa’y boxing. Psychological conditioning for the body to endure jolts of pain.

At sa kamay ng dalubhasa tulad ng aking abuela, mapanganib na sandata ang makunat na pingga… na madalas lumagapak sa aking tumbong noon kapag nalaman na ako’y nakipagbabag… aba’y 28,000/sq. inch ang tensile strength o tibay ng bayog—23,000 lang sa bakal. Kaya balagwit na hamak-hamakin mas matindi pa sa truncheon dahil nagiging sandatang Shaolin.

Matibay man kahit magaang na sangkap sa payak na dampa, talagang mas mura kaysa palochina, coco lumber o segunda manong kahoy ang bayog—na walang tinik na taglay. Sa loob lang ng limang taon, ang ipinunla’y nagiging kulumpon—3 sentimetro sang-araw ang pagbulas ng kawayan.

At sa ganoong singkad ng panahon, makakatikim na ng labong, may mapuputol pang sangkap para sa bahay kubo.

Ipaubaya na sa mga malikhain ang pagbuo ng kahit na balsa lang… kahit na tagni-tagning lunday na tahanan. Hindi na hihiling na bumuo sa kawayan ng luxury liner o lantsa’t yate na isasalang a la “Kon-Tiki” ni Thor Heyerdahl o daong ni Noah sa unday ng mga Ondoy, Pepeng, at iba pang namumuong unos.

Dire necessity ought to give birth to ingenious design.

Napakaraming kawayan sa paligid—may 49 species sa Pilipinas, kabilang na ang bayog—lalo na sa mga masikap na mag-uukol ng talino’t panahon. Maraming mga tiwangwang at nakaligtaang lupa. Doon makakapagpalago, makakapagpalaki ng bayog—kaysa magpalaki ng bayag.

Tahanang Walang Hagdan

2009-10-10T17:29:00.001-07:00

WALA talagang ikalawang palapag sa naturang tahanan kaya tiis na lang sa lublob-baha ang mga naroon na pawang may kapansanan. Na pawang mas higit karapat-dapat amutan ng tulong. Dahil sila ang mga uri ng taong hindi hihilata o magmumukmok saanmang evacuation center, maghihintay sa dating ng relief goods.

Mataas ang pagpapahalaga nila sa sarili, parang ‘yung tinukoy minsan ni Oscar Wilde—pare-pareho man tayong nadapurak at nakalublob sa lusak, mayroon pa ring nakatutok ang paningin sa mga bituin… kahit na saklot pa rin ng dilim.

Nasalanta ng baha ni Ondoy ang kanilang mga makina’t kasangkapan sa kabuhayan. Lupaypay man at may kapansanan sa katawan, inot na itutuloy lang ang kanilang gawaing ginagampanan. Marupok man ang katawan, mananatili ang tibay na taglay sa dibdib at isipan.

Lumpo na kung lumpo. Pero kaya naman nilang tumindig sa sariling paa. Direst misfortunes may crush the faint of heart and weak of will, never the unyielding spirit of those in Tahanang Walang Hagdan. Lumpo man, hindi naman laman lampa na ilalampaso ng kalamidad.

Teka, nalalapit na rin lang ang kapaskuhan, mas mainam para sa mga korporasyon na bumili ng bulto-bultong corporate giveaways sa kanila. Napakaraming mapagpipilian doon.

Mga magulang, ninong at ninang: makakabili ng mga gawang-kamay na laruan at educational toys sa Tahanang Walang Hagdan.

Tutal, ginawa yatang panggatong o ninakaw na ang mga upuan at school desks sa mga paaralan sa mga paaralan na ginawang evacuation centers, palitan na lang ang mga ganoong kagamitan. Gumagawa rin ang mga taga-Tahanang Walang Hagdan ng mga ganoong kasangkapan para sa mga paaralan at tanggapan.

Abala sa lapat-kamay na gawain ang mga tagaroon, walang panahon para mangipuspos o manlumo sa mga malupit na unday ni Ondoy at Pepeng. Sasagi tuloy sa isipan ang isa sa mga kahanga-hangang bayani mula Tanauan, Batangas.

Frail of body yet Herculean, aye, promethean of mind, the late “Sublime Paralytic” moved men, events, even the course of our nation’s history. He was moved from place to place on a hammock, borne on the shoulders of two aides—he wasn’t that helpless in his younger years.

He had taken to walking from the family hut in barrio Talaga to a school in far-flung Lipa City—a leg-sapping, stamina-wracking 20-kilometer or so daily trudge through treacherous terrain. Steeling the mind with knowledge may entail going through hardships and difficulties.

Such a regimen was no stranger to Virginia E. Montilla, 48, social services and administrative director for Tahanan.

School was virtually at an arm’s length—or about three kilometers away from the dormitory in Cubao where she and 20 other Tahanan scholars took residence throughout their college days. The pair of “aides” that gave them mobility: their hands steering their wheelchairs across stretches of asphalt roads… on into the future.

Furyu

2009-10-10T17:27:00.000-07:00

SA self-sustaining 70-square meter lot na binalangkas noong rehimeng Ferdinand E. Marcos: 25 sq. m. ang nakalaan sa sampalapag na dampa, 45 sq. m. sa tanimang lupa na nakapaligid. Pumapatak na 35% allocation for structure, 65% for Nature—the entire scheme of sharing spaces is meant as enhancement to the dweller’s humanity and inner quality of life.

‘Yung kabuuan ng 70 metro kuwadradong lote ang mismong lawak ng pamamahay para sa pinakapayak at masinop na pamumuhay. Maisasalin sa mas malawak na latag ng lupain at pamayanan ang ganitong hatian, 35% for structure, 65% for Nature.

Sa Japan, 75% ang inilaan sa Kalikasan, 25% sa pamayanan at sambahayan. Sa inaakala nating masikip na Hongkong, 70% ang sa Kalikasan, 30% sa mga pamayana’t sambahayan.

Magugunita ang iginiit ng isang mistiko ukol sa ganitong pagpaparaya ng mas malaking bahagi ng lupain sa Kalikasan: “Hindi sisidlan ng kapangyarihan ang kalawakan. Ito mismo’y kapangyarihan!”

Magugunita muli na sa kalawakan ng disyerto nag-ayuno ng 40 araw si Kristo: baka sa tagpuan ng lupain at papawirin sa ganoong kalawakan sumagap ng dagdag pang kapangyarihan. Nakayanan nga ang lahat ng ipinukol na tukso ng diyablo.

Kapangyarihan man ang kalawakan, pekpek pa rin ang hindi malilimutang masarap kapag masikip o makipot—at natukoy na ng pananaliksik na nag-uudyok ng buryong, sexual perversions at paghina ng katinuan at pagkatao ang mga sikip na puwang.

Sa madaling sabi, cramped spaces reduce humanity of their dwellers.

At lumalawak naman pati na saklaw ng isipan at katangian ng diwa sa mga malawak na lunan.

Pero likas na yata ang pagkadayukdok ng Penoy bugok sa pekpek… kaya nagpupumilit na isalaksak ang sarili sa mga masikip.

Sa mas malaking sisidlan, mas marami ang maisasalin. Kaya ipinapayo ng mga dalubhasa sa feng shui (furyu sa Japan) na kailangan daw mapalis ang mga kalat at pampasikip sa alinmang panig ng tahanan. Kailangang magbigay-daan, lumikha ng puwang sa mga bagong kasaganaan na pupuno sa nilikhang puwang.

Maiisip: tiyak na kasabwat ang mga feng shui experts sa paglalatag ng planong panlunsod o urban planning ng Hong Kong… kaya marahil 30% lang ng land area ang nakatokang tindigan ng mga gusali, 70% ang nanatiling laan sa Kalikasan… sa tinatawag na life support, life enhancement systems for human dwellers. Call that “urban renewal.”

Sa kumpareng anluwage napulot ko ang naiibang taguri sa mga naturang puwang—Godspace o puwang para sa Maykapal na dapat laging nakahihigit ang lawak kaysa manspace o puwang para sa tao. Hindi maganda na ipagkait ng karaniwang tao ang puwang para sa Maykapal sa kanyang pamamahay… sa pamumuhay.

Sa mga pamamahay at pamumuhay ng Penoy bugok talagang ikinait at kinamkam ang puwang para sa Diyos—walang Godspace sa condo, wala rin sa squatters’ area.

Kicking carcinoma

2009-05-26T22:22:00.000-07:00

“The life of the body is a tranquil heart, but envy is a cancer in the bones.”
Proverbs 14:30

PETTY felon dies from a gunshot wound. But the malignant growth that was gnawing at his innards lives on. Famished for information, such a colony of cancer cells—in couch potato mode-- feeds ravenously on a diet of trashy movies, gaining a semblance of awareness, a will to live, even a hunger to spawn children in its own hideous image. Such horror of oncology was plied in Clive Barker’s 1980s uptake on cancer, “Son of Celluloid.”

The mass of tissues mocks its doltish felon-host barely eking less than an aimless existence. It crows about its superiority as a form of life that has imbued itself with a thirst for learning and loftier ambitions. Carcinoma -- as an anomalous bit of genetic information-- stockpiles more and more information, turns into a self-aware entity and aspires to become more than Homo sapiens.
Similarly besieged from within by carcinoma colonies, the do-or-die protagonist in Norman Spinrad’s 1960s sci-fi uptake, “Carcinoma Angels” brings the battle inside his body; he mounts a no-quarters-asked-no-quarters-given assault to decimate every pernicious cell that was eating his insides.

Spinrad suggests that spontaneous remission did not correlate with any external factor. The fight against cancer must be waged--and won—within to bring healing.

As the dust of an all-out inward war had settled, kick-ass protagonist had reclaimed his own territory, emerges triumphant— conquest completed and there’s the consequent spontaneous remission.

Such far-fetched combative modes of wiping out carcinoma wouldn’t stir interest in medical circles. Too, pharmaceutical outfits—they bankroll research and development for new drugs-- have little interest in pursuing alternative cancer therapies. Alternative treatments plied out in fiction and unorthodox healing circles are generally inexpensive and cannot be patented. Drug firms can only rake in profits with a drug that can be patented.

Like equally top number deadly killer heart disease, cancer is a multidimensional malaise. That’s why it is nearly impossible to study the effects of diet, therapeutic agents, and other influences in the traditional research framework. Investigating several variables calls for dozens of experiments— and that requires gargantuan amounts of research funding.

Too, the conventional experimental tack calls for checking one substance at a time in a proverbial seeking for a needle buried in a haystack. Such a search mode-- hopefully-- may zero in on an active biochemical principle or pharmacological agent that can cure cancer.

Another drawback: too tough to design a double-blind study to find out whether combinations of various elements or components that go into natural therapies can zap carcinoma; double-blind studies are designed to pinpoint one or few therapies that work.

With his life on the line ticking and trickling away, the desperate cancer patient may, short of running amok, likely take after the bellicose mode of Spinrad’s protagonist in “Carcinoma Angels.” He carries out whatever imponderable solution it takes to extirpate hordes of malignancy within threatening metastasis for its final conquest.

ECHOING the counsel of a wise king in the Scriptures to nurture a tranquil heart and shun envy that can burrow into the marrow, a martial artist named Li Ching-yuen (1677-1933) spilled out the topmost secret to longevity: “Keep a quiet heart.”

The brutal physical regimen in any system of unarmed combat, say, karatedo (literally, “way of the empty hand”) represents the tip of the iceberg—the repetitive drills to hone the entire body’s reflexes for fighting embodies the pinky finger, the entire regimen is a full arm’s length that covers cultivation of the spirit, the emotions, an inner rhythm and the mind. Indeed, old-fashioned martial skills aim to nurture more of the psyche rather than the sinew. It is an out-and-out attitude makeover and some.

In pushing the limits of physical prowess a wee bit at a time in a self-effacing regimen, the martial arts initiate may step into the realm beyond the physical. This, after the cares and fears of the heart are hushed still—there is irony in that gaining expertise in the art of warfare, one may find peace.

Consider isshin-ryu (translates as “one heart-stream” or “one truth-stream” where the ancient character for “heart” also stands for “truth” or “reality”) a typical style of karatedo. Getting to the black belt level of skills, a learner has to go through endurance repetitions hundreds of times. Say, focused slamming of one’s fists onto a twine-wound punching pad called makawara, lashing out a dose of 100-300 kicks for each leg, including a non-stop 25-kilometer jog. Such generous doses of physical punishment look a tad close to an ascetic’s self-inflicted mortification of the flesh, or a religious penitent’s acts of atonement.

Then again, reports point to a 16-year old youth stricken with cerebral palsy—he saw action in the World Karate Championship held in Pittsburgh, U.S. from June 18-20. Srimanth Bal of Gujarat, India had to square off and win over cerebral palsy, a non-contagious condition that cause physical disability in human development.

Srimanth could not walk for eleven years; he was bound to his wheelchair and had to be force-fed. He could not walk without help. His father came to know about karate therapy and sought out for help the president All India Isshinryu Karate Association.

Recalls Srimanth’s coach: "Five years ago in 2004, we started giving him training. At that time he could not even walk. Initially, it was very difficult how to train him. But, I guided him and trained him.”

Plunging into earnest training for five years, the boy ploughed off on the path to recovery and control of his limbs. Too, he has earned the kuro obi or black belt level of skills, an arsenal of martial know-how which he plied out at a global level competition.

HEWING to the Albert Einstein assertion, “Imagination is more important than knowledge,” fictionist Norman Spinrad dumps his never-say-die cancer-stricken protagonist right into the character’s bloodstream—all 70,000 miles spanning the length and breadth of the human body; a network of highways, byways and wee ways through which carcinoma are likely ferried and pumped all-through to infest the victim. The unlikely culprit that, as Spinrad suggests, abets carcinoma to worsen into metastasis and corrupt the corpus?

The heart, it is.

There must be more than medical wisdom in King Solomon’s divine-inspired proverb: “The life of the body is a tranquil heart…”

Why, the “nin” character in ninjutsu (or art of the ninja literally translates as “heart art”) is a variant for heart and must have inspired the Brooklyn, New York-based National Children’s Leukemia Foundation to ply out Ninja Power Martial Arts Therapy— “a unique program that blends the ancient wisdom of the martial arts with the mind-body approach of modern integrative medicine."

The combative arts therapy “offers powerful messages of hope, opportunities for success and achievement, concrete techniques to manage pain and fear, the opportunity to connect with peers without feeling ‘different’, and time to feel ‘normal’ and in control. (A) child… torn down physically and psychologically by disease, rebounds with martial arts therapy, gaining control of negative emotions and rebuilding self-confidence and self-esteem.”

Children—including cancer-stricken 2-5 year-olds—drill through defensive moves in hour-long group sessions that also include meditation, visualization and breathing techniques. In meditation, children can cultivate their own intrinsic energies, becoming empowered and focused on positive outcomes.

“Breathing techniques and visualization help children conquer pain and negative emotions while physically engaging karate movements can boost children psychologically and improve balance and coordination. Learning karate improves self-confidence and self-esteem, and children quickly develop their own ‘indomitable spirit,’ cites the NCLF online prospectus.

NO food and drug regulatory body of any nation would hazard approval of curative quackery, hence, qigong— literally “breathing skills,” a soft martial art that relies on use of ki, chi, qi or life force in mortal combat—took a bad rap under the Mao Ze Dong regime in China. Qigong advocate Guo Lin cured herself of uterine cancer after 10 years of practicing such art, but the state prevented her from sharing such martial cum therapeutic know-how to other cancer sufferers—“she began teaching her method to people suffering from cancer and chronic illnesses in 1970. Her first student, a worker who suffered from serious heart disease, was cured after practicing her qigong. Her second student, a factory worker, was cured of his stomach cancer after a year of assiduous practice,” recounts author David A. Palmer in “Qigong Fever: Body, Science, and Utopia in China.”

Cites Palmer: “Between 1971 and 1977, Guo Lin was interrogated seven times by the (government authorities). In spite of the harassment, the number of people who came to practice with her grew, until she was able to train coaches to lead practice groups in other parks, and an informal organization of practitioners was created to study and publicize her (quaint anti-cancer treatment) method.”

There was no retreat no surrender for this femme fatal of a martial artist. Soon, Guo Lin had the backing of Communist Party cadres who had benefited from her method. A retired navy officer turned up as ardent supporter and took Guo Lin to several work units, looking for a permanent base for teaching and practice. By 1977, two officials at Beijing Normal University risked offering the campus as a center for Guo Lin’s tutorials.

Sensing a new political climate at the heels of Mao’s death, to the health ministry she submitted a report summarizing seven years of experience teaching qigong and claimed that it was a cure for cancer. Too, she began to organize regular, formal courses at Beijing Normal University.

“‘Experience sharing assemblies’ were also held, at which practitioners could share and summarize the benefits of the method. In a turn of events, Guo Lin was invited to lecture at dozens of universities, factories and official units. Thousands of people began to learn her qigong method in parks and public spaces around the country,” writes Palmer.

Thus, qigong blossomed as a regimen for primary health care, a mode of preemptive strike at a dreaded menace of the 21st century that zapped dead 6.7 million in 2002 and may decimate 10.3 million by 2020 to emerge as the world’s top killer.

KARATEDO as a way of life saw the light in an archipelago at the southernmost tip of Japan: Okinawa, as reports have it, “has a population of about 1.3 million, and has 55 centenarians per 100,000 people, the highest ratio in the world.”

The unarmed mode of combat was plied out by the island’s fishers and farmers who fought off sword- and spear-wielding samurai warriors centuries ago. Apart from the draconian physical regimen befitting karatedo, Okinawans have steeled themselves in the nobility of a near-Spartan lifestyle feeding on the fruits of the land and the bounties of the sea.

It would be too tough to turn up a double-blind study to figure out whatever it is in karatedo that quells carcinoma. It could be the quaint breathing techniques, the supposedly healing sounds expelled during form practice. It might be the hours of meditation and rapt absorption beneath the torrents of a waterfall, the appreciation for serene beauty manifest in nature, the explosive striking techniques, a pared-down lifestyle that celebrates frugality… that’s a kaleidoscopic assortment that can be dismissed by any food and drug agency: “No approved therapeutic claims.”

Paala’la’y gamot sa taong nakakalimot

2009-03-07T23:20:00.000-08:00

Rogelio G. Mangahas wrote:
DONG, nilalabanan ko ang grabidad ng kalimot kaya yata ako napuwersa ni Mila Aguilar na magmember dito. Di ko pa gaanong alam ang mga detalye nito kaya incomplete ang mga entries, kung baga.

Dong Ampil de los Reyes wrote back:
SA tuos ng advertising industry, mahigit sa $15 bilyon ang halaga ng puwang sa gawing kanan ng sama-samang profile ng umaabot na sa 5 milyong tao na nakaanib sa Facebook—na mas astig talaga at mataas ang antas kaysa Friendster, kahit sa DesktopDating na pawang social network engines sa Internet.

Talagang napakaraming saklot ng lungkot saanmang lukot at kuyukot ng mundo. Kaya nagsulputan pati sa Internet ang mga lunan o website para mapagkunan ng kausap sa panulat, katipan sa pagtatagpo, kalaguyo, kasiping, kasumping o kasabwat sa kinagigiliwang gawain.

Mantakin naman, kabilang na ang kartada nating dalawa sa bunton ng mga kartada sa Facebook—mga hilatsa ng pagmumukha, larawan, tala, at samut-saring kuntil-butil na maisasalpak. At ang kapirasong puwang sa may kanan ng Facebook profile, nagkakahalaga ng $15 bilyon… sa timbangan ng halaga, dapat lang na tapatan din ng katumbas na halaga.

Teka, dekada 1980 pa lang, umiinom na ang katoto nating Edgardo M. Reyes (Sa Mga Kuko ng Liwanag, Laro sa Baga, Bangkang Papel sa Dagat ng Apoy, atbp. marikit na nobela’t maikling kuwento) ng lecithin supplements. Para masalag ang daluhong ng kalimot at manatiling may talim-balisong ang isipan.

Naitala ko nga pala sa aking Facebook profile ang mga pagkain na mayaman sa lecithin—na choline nga ang taguri sa ngayon… uulitin ko na lang, saka dadagdagan ng iba pang pagkain:

To create acetylcholine (Ach), DMAE (dimethylaminoethanol) works with choline. Ah, the brain turns up neurotransmitters with choline, so needful a nutrient for overall brain health and functioning. When there’s not enough choline intake in your diet, the brain swipes it from other parts of your brain-- why, it starts eating itself alive to keep on doing vital functions like heart and lung regulation.

You need at least 35 mg of DMAE a day. Fish is a good food source, especially sardines and anchovies—oo, kahit mga mumurahing tunsoy, tinapang Salinas, dilis at bagoong!

Healthful levels of choline intake: 425 mg a day for women; 550 mg for men; and as much as 1500 mg a day if you’re a senior citizen. Best food sources of choline are (in mg per 100 g of food):
Raw egg yolks – 682
Beef liver -- 418
Whole cooked eggs – 272
Chicken liver – 290.
Wheat germ --152
Bacon --125
Pork --103

A choline metabolite, betaine should also be considered for intake. Foods with the highest betaine concentrations per 100g:
Wheat bran—1506
Wheat germ—1395
Spinach—725

Mga ganitong uri ng sulatin ang natotoka ngayon sa ‘kin ng isang pasulatan sa Makati… masayang gawain. Nadaragdagan ang nahahango kong kaalaman.

--hellspawnshop@hotmail.com

Right to retort left to extort

2009-03-05T22:55:00.000-08:00

DALAWANG linggo daw na inalimura
Nitong pahayagang para bang maruya—
Apoy sa ilalim walang patumangga
Sa ibabaw naman, kulo ng mantika.

At nang mapika nga itong mambabatas
Nais makaresbak, agad bumalangkas
Nito ngang kakatwang panukalang batas—
Balita’t malita dapat na parehas!

Kapag binatikos si Senador Kumag
O si Gunggongressman ay aming kinaldag
Pahina o airtime hitang ibubukas—
Kumag at gunggong man.. dapat makaroskas...

Mungkahing tit for tat kapag pinairal
Ang krimeng libelo baka raw matanggal
Totoo’t palpak mang hayag na paratang
Pwede nang irambol sa pahina’t airtime…

Ang katoto naming mga kartunista
May kiliti’t anghang kapag bumibira
Kapirasong puwang kung reresbakan pa
Pati comic relief… makakadismaya.

Halimbawa na lang itong “Pugad Baboy”
Bakbakan ba naman ang mga diktador?
Unano’t pandak daw at may pagkaulol
Santambak na pygmy agad ang nasapol…

Pa’no kung mainis silang mga pandak,
Lalo na nga silang megalomaniac?
May talipandas ngang naging talipandak
Na hanggang sa ngayon ay namamayagpag…

Ano nang cartoon strip ang ibubulaga
O pansamantalang papalitan kaya?
May sense of ill-humor o makakasuya
Kapag humirit na iyong tinutuya?

(Pero sa totoo, mas nakakatawa
Pati talumpating binibigkas nila
Second thought o utot man ang ibubuga
Maaaliw tayo—talagang talaga!)

Ah, the right to reply ibigay sa diyablo
Upang maihayag ang mga numero—
Iyong kumbinasyong tatama sa lotto…
Upang sambayanan, instant milyonaryo!

--hellspawnshop@hotmail.com

Square meal, round tummy

2009-03-04T19:43:00.000-08:00

Kuro ng anak sa doodles11006@gmail.com:

A FELLOW warned me that I’m getting bigger and told me to exercise more, some say I look healthier than I was last year when they first saw me. At 65 kilos I think it’s healthy, right? I'm still doing something about my tummy. You were right it’s easy to get big but hard to trim down. I’ve lessen my intake of carbs but it’s not working fast enough. I want my abs back. Mabigat ba ang Apo mo? Simulan mo na kasi ilakad para ma- exercise, ha-ha-ha-ha. I always refer to her as Musaba as dubbed by Aaron. Can’t you send some pics of the kittens before they are to be sentenced outside by Mama especially the white kitten you mentioned?

Turo ng ama sa tagakataga@yahoo.com:

AT 10 stones wrapped on a delicate bone structure, that’s not really fab—flab that’s what. All it takes to snap any rib encaging the heart like pretzel is one PSI—a pound per square inch of pressure. You’ve got to say adios to adipose... or you just continue inflicting undue torture on your heart with the slow build of flab pressure.

Trimming down isn’t about lopping off calorie intake—no, not dumping three square meals on a round tummy. What counts is spreading out intake of quality carbohydrates in five wee meals, yeah, you read right: five.

And when I say quality carbohydrates, I’m talking about unpolished cereals-- say, rolled oats with the unsightly dirt-looking bran tacked on each grain, crushed whole wheat, unpolished rice… Include kamote, gabi, yams like ubi and tugui—their long-chain biochemical make-up is nothing short of wonderful that even our innards can appreciate… it takes longer time for the enzymes and such gastric juices in our insides to work on these complex carbohydrates… so we feel full for longer periods…

And they spawn no spike in the body’s blood sugar level after ingestion… this is the beauty of slow food. On sekantot, oops, second thought, ingestion’s just like lovemaking, to be done in solemn adagio, like that ponderous cadence of Johann Pachelbel’s “Canon in D.”

Sobra na tummy, palitan na! Indeed the tummy area holds the dan tien, the body’s axis and center of gravity where every movement flows from. Washboard abs shouldn’t include the washing machine plunked on ‘em…

Kuo Yun-shen, the jian or master who perfected the peng ch’üan (an explosive push) or so-called “Demon Hand” spent three years of his incarceration doing a variant of the three-hugging position. His hands were in heavy chains, so taking that position—and doing the rhythmic breathing (count two, inhale; count eight, hold breath down to diaphragm level; count four, exhale) must have been agonizing.

Thanks to daily practice of that precursor to the “Demon Hand” my six-pack abs hasn’t bulged into a beer keg… Do that. You’ll even find out for yourself how chi or life force revitalizes, firms up your entire body.

Uh, the white kitten was named Miao Ze-dong.

Tough 25 (Also-random things)

2009-02-24T21:00:00.000-08:00

IN the pre-information technology age, all it took to read anyone like a book was certain tools like phrenology or a reading of the physique’s tell-tale signs, after Shakespeare, “Our bodies are our gardens… our wills are gardeners.” (There are a lot of inept gardeners who can’t even tend bars or beer gardens.) And sri lanka, the richness of character is evidenced by its form, gait, and movement— aah, “the quality of life is determined by the quality of movement.”

To read another’s mind, get that bloke’s speech/writing pattern down pat—the barrage of verbiage or economy of words points to the mind-set, the psychological make-up. We use words, words use us. We define with words; words define us.

It has become hip in cyberspace to come up with a list of 25 facts, factoids, and whatever you fancy jotting down about yourself… the list-up is plunked pat on one’s Facebook, Desktop Dating or Friendster account… para may maunawaan ang mga kaibigan hinggil sa ‘yo. ‘Hirap din talaga makipagsosyalan, pero pagbigyan natin pati mga masugid at masungit na tagasubaybay sa tudling na ito:

1. Learned ABC, the first few English phrases, and read the primer “Pepe and Pilar” at age 3. Tutored by Nanay—that was in 1957 when a transistor radio passed for household entertainment.

2. Sang to himself in the early boyhood years but the adults got wind of such, turned him into a jukebox of sorts, no dime needed to put into— threats of a spanking did it. The erstwhile choirboy would rather not sing under duress to this day.

3. Fell in love at age 3 with Mimosa pudica—the lowly makahiya—for its sunburst of pink pistils and thorny stems that defied the graze of goats. Learned later that its infusion can staunch post-partum blood-flow… the plant certainly lives up to its name, mahiyaing puday.

4. Fell in love anew at 4 with Eichornia crassipes—the water hyacinth—for the peacock tail array of its blooms-- so many Argus eyes looking back at me. (Hopefully in adoration.)Then it turned out the runaway plant that clogs waterways had roots that took out the noxious odors and toxins in water.

5. Collects seeds and rootstock of plants he chances upon roadsides and mountain trails—nope, he’s not out to do a bit of Shunamitism on ‘em the way der Fuhrer Adolph Hitler’s minions did… uh, seeds can pack fiery life force in themselves.

6. Sleeps on his prayer rug whenever his panganay na apo is at home; two or three cats sleep with him, usually curling up about his tummy… they’re probably keeping themselves warm, uh, does he have bonfires of vanities and verities in his belly?

7. Loves to cook slow food—the sort that entails a layering of flavors and melding of savory notes. Learned such cookery from Lola and Nanay.

8. Does a pray-over, blessing, mantra, katha, sulat, oracion on whatever he cooks to render ‘em kosher. Dr. Masaru Emoto figured that intention can transform the molecular structure of fluids into wonderful patterns, did he not?

9. Whips up one-of-kind “Balbacoa a la Dong,” bovine trotters in a rich cocktail of pureed liver, black salted beans, camote chips, and a bevy of spices—that don’t hurt those with gout or arthritis. And his “Kimchi a la Dong” is dulcetly incendiary.

10. Learned the rudiments of brujeria from a mangkukulam-turned-born-again-Christian in the 1980s. Mangkokolum na, Kulamnista pa ngayon.

11. Learned shorin-ryu karatedo and kobudo weaponry atop a sawdust dump in the 1960s; earned kuro-obi rank at age 10. That’s gaining more ABC—agility, balance, coordination.

12. Still does aubade or a daily salutation to the sun as if he’s into Shinto.

13. Misses the Angelus of halcyon days—so he makes do with the rites of vespers hour before a TV set, doing a Sufi scholar’s chant… “Allahuma kaffi…..” (And that’s just the beginning.)

14. Turned into an unabashed doting gramps at age 54, 30 years after he became a father.

15. Bitten by dogs for countless times in his childhood years—but remains a rabid company of the canine kind… they’ve got what it takes to carry a decent tune.

16. Still does cartwheels, sanchin kata and headstands… and what passes for the six healing sounds of qi gong like a gleeful imp… despite his age.

17. Is a huge fan of U2, Red Hot Chili Peppers, Queen, Eraserheads, and Billy Joel… plus Philip Kindred Dick, Howard Philips Lovecraft, Walter Lippman, Harlan Ellison, and Ray Bradbury. They do poetry, don’t they?

18. Adores Bach, Hydn, Beethoven, Beatles, Vivaldi, Van Halen, and Wagner. They’re into heavy metal that’s gone way, way off the table of elements, are they not?

19. Still makes the rounds of wet markets, sniffing for rare finds, say, ulang (crayfish) or ayungin (silver perch)…

20. Watches “Jesus Christ Superstar,” “Cats,” and “Fiddler on the Roof” again and again and again… Breathless over a “Sweeney Todd” vignette with the protagonist howling, “My arm is complete…” the hand’s extension a flat razor blade with chased silver handle.

21. Was then squeamish and unreasonably afraid of the talahib and cane sugar grass blade… now packs three butterfly knives (baling sungay) like needful articles of underclothing… just in case.

22. His ring finger is longer than his middle finger… augury pointing up sangfroid… reptilian cold bloodedness under pressure… supposedly a lycanthrope’s tell-tale physical trait.

23. Stern consentedor of a father… kasabwat ng mga anak sa kabalbalan.

24. Has a monitor lizard’s keepsake scar on the first phalanx of his middle finger, left hand… been bitten there, biter was cooked into delicious adobo allowing me to bite back. Nemo me impune lacessit.

25. Usually writes with legs tucked in a lotus pose as if still curled in a foxhole, uh, didn’t Voltaire say, “To write is to be at war?”

Never say diet!

2009-01-29T23:38:00.000-08:00

(Or eat, drink and be merry, for tomorrow you diet)

RICE and fish ‘til they rest in peace—that’s no longer the perennial Filipino diet that has turned any which way, shaped over the years by the available food choices and a weakened peso purchasing power that can hardly grapple with ever-rising food costs. Once dirt-cheap galunggong or round scad fetches P80 a kilo as of January 2009. Some 30 million families grub on less than a U.S. dollar daily (about P50); so they turn to more affordable instant noodles, P5 per 65-gram packet oozing with salt and industrial-strength flavors to hush howling tummies.

Weight- and waist-watchers the world over can take a cue from the Pinoy daily food fare that guarantees restricted calorie intake. Fact is, the UN Food and Agriculture Organization country profile sort of paints Filipinos as fashionably skinny—nearly 32% of preschool children are underweight-for-age, about 20% of adolescents and 13.2% of adults including adults were underweight making them chronically energy deficient.

More than half of local households had less than 100% per capita energy intake— why, calorie restriction diets which supposedly prolong life isn’t a craze yet hereabouts—resulting in loss of body fat among adults and stunted growth for children.

On the other hand, overweight and obesity affect a significant proportion of children, adolescents and adults—pleasingly plump but predisposed to certain health risks as evidenced by the rising trend in prevalence of diseases of the heart and vascular system.

Consider diet: a particular selection of food, designed or prescribed to improve a person's physical condition or to prevent or treat a disease. Today, the term connotes a food regimen to improve one’s physical condition likely to pare down unsightly bulges or cause weight loss. From vintage 1970s Atkins to celebrity endorsed Zone, every letter of the English alphabet stands for as much 10 diets, each seeking to shed a dieter’s pounds. There’s even a 3-hour diet, a-pound-a-day-in-21-day diet—each touted to induce weight loss.

The most current weight-loss fad, the morning banana diet has Japanese women going bonkers over Philippine bananas—which accounts for over 90% of bananas consumed in Japan, making local exporters richer by $400 million in 2007. To shed excess avoirdupois—a pharmacist invented the diet for her overweight hubby—the dieter can splurge on bananas and lukewarm water for breakfast, eat anything for lunch or dinner before 8 p.m., and hit the sack before midnight.

It turns out that the human brain works best with around 25 grams of glucose running in the blood stream— roughly the same amount found in a banana. So, a banana binge for breakfast may likely make the dieter go bananas.

The fad spread via social networking sites, peaked in popularity by 2007 and turned up books, testimonials from actors, and a television show. Fact is sweet potato or the humble camote— body-builder chow which has powered Jamaica’s Usain Bolt to several gold medal-swiping runs in the 2008 Beijing Olympics-- has higher and more bio-available potassium and energy-dense simple sugar than bananas. In fairness, camote may likely draw the attention it deserves, become the cynosure of weight-watcher’s eyes in due time.

MOST delicious-sounding of all weight-loss regimes: “The Chocolate Diet” a low calorie, low fat diet plan with small amounts of chocolate allowed daily cooked up by British diet author and editor Sally Voak promises a loss of seven pounds in two weeks. The catch: chocoholic shuns off chocolate in the first week to rein in dark cravings, a 50-300-calorie daily chocolate allowance in the second week.

The diet, spelled out in a $20 book has an exercise add-on: choco-bingers, sugar addicts and premenstrual cravers are advised to walk briskly for at least 20 minutes daily, be involved in a relaxing exercise such as swimming or yoga a couple of times a week.

The diet is touted as good for chocoholics who don’t want to give up the cravings. Too, it promotes intake of veggies—but the calorie allowances are too low for most dieters and those who are very physically active. And it may not be helpful for non-chocoholics.

THE regimen of ascetics, passive dissenters like Mohandas K. Gandhi fasting to the death for political ends, and some 30 million Filipinos still scrimping on grub on their tables to keep body and soul together: calorie restriction or anti-aging diet.

However, while the lifespan of many animals (monkeys, rats, spiders) were extended with restricted calorie intake, many theories exist as to why the various experiments on animals have resulted in longevity. And it’s tough for the dieter since sufficient nutrition (vitamins and minerals) must be maintained while lowering energy intake as much as possible.

Even so, this diet has gained many adherents the world over, fired with hopes of living long lives.

DR. Robert Atkins wrote about the Atkins Diet in the 1970s and had Time Magazine dubbing it “the most popular diet program.”

The weight loss program is hinged on the process of ketosis-- the lowered level of carbohydrate intake nudges the body to use up its fat reservoirs. Too, carbohydrates coax creation of insulin to convert the excess to fat—less carbohydrate, less insulin, less add-on fat.

The diet has four phases-- each with a carefully controlled level of carbohydrate intake:

·Phase 1 lasts for at least two weeks and calls for a maximum of 20 grams of carbohydrate intake-- no starchy vegetables, fruits, grains, or breads.

·Phase 2 involves adding more fibrous vegetables (carbohydrates) until the so-called “Critical Carbohydrate Level for Losing” is reached. The calibrated increases in carbohydrate intake are carefully managed on a week-by-week basis.

·Phase 3 and 4 keeping up stages in which carbohydrate intake can be increased - but only until the point that weight is maintained. Shun any food that may lead to weight gain.

Atkins has been very successful for many people and has resulted in not only significant weight loss - but also health improvement. Atkins is a high-fat diet—and most government health agencies recommend not more than 30% fat in our diet. But with Atkins you can easily consume more fat than this.

Too, one must question how healthy is ketosis -- it may have the desired short-term effect, but what about the long term? And certain organs may be overworked to sustain the process of ketosis.

LITERALLY the father of all diets, Chankonabe is a deliciously revolting fare taken twice a day to gear up girth with blubber— and sumo wrestlers have to pile up poundage in gargantuan proportions for the demands of the sport. Records have it even sumo grand champions—they pack as much as 800 pounds in heft—don’t die from split-second bursts of violence in the ring, Heart and brain attacks do ‘em in.

Chankonabe is legal steroid, a hand-me-down concoction from the 19th century— gallons of chicken, fish, horse meat, pork or beef stock a-simmer in a huge wok, tossed in with chunks of miso (fermented soy bean paste), tofu, carrots, cabbages, leeks, potatoes, lotus roots, daikon radishes, shiitake mushrooms, and burdock roots… a yummy protein-packed brew that, Japanese believe, helps make the bones denser. It’s healthy taken in moderation.

But sumo wrestlers ought to have bottomless appetites— 10 bowls of chanko, eight huge bowls of rice, 130 pieces of sushi, and 25 portions of barbecued beef washed down with beer plus an occasional side dish of shrimp siomai (steamed dumplings), omelettes or fried chicken is routine eating for one meal. A wrestler named Takamisugi attained legend status for downing 65 bowls of the stew— about 29 pounds of beef—in one sitting. He stopped: his jaws got tired munching.

Proteins and carbohydrates provide 4 calories; fats pack 9 calories per gram. But not all foods have the same number of calories per unit of volume, say, a cup of cucumbers has 14 calories while one cup of raisins bursts with 520 calories. That's the secret for bulking up: choose calorie-concentrated foods.

The best proteins for gaining muscle come from lean meat-- chicken, lean beef, egg whites, turkey and fish. Shun fatty cuts of beef, as well as pork, sausage, bacon and whole milk products because they ooze with huge amounts of artery-clogging, unhealthy saturated fat.

GOUT gets the goat of overweight people—keeping up a healthy body weight keeps it at bay. Too, extra fluid intake can help flush uric acid crystals out-- beer and alcoholic drinks can’t and ought to be shunned. Along with prescribed medications, a low purine diet can bust bouts with joint aches. Certain foods pack purine, the chemical that turns into uric acid when broken down in the body.

A gout management diet includes foods that are high in complex carbohydrates, low in protein and low in fat.

Shun these high-purine foods like the plague: beer, anchovies (bagoong Pangasinan or Balayan included), organ meats (brains, kidney, liver, tripe, innards or the sweetbreads that go into heavenly kare-kare, callos, dinuguan, or bopis), game meats, gravies, yeast, meat extracts, sardines, herring, scallops.

These can be taken in moderation: fresh and saltwater fish, shellfish, eel, meat, poultry, meat soups and broth, asparagus, mushrooms, cauliflower, spinach, legumes, oatmeal, bran, wheat germ, whole-grain breads and cereals, eggs.

Some people have found strawberries helpful while certain nutrients in dark berries may help ease down hellfire in joint points, even lower the uric acid. Oily fish like salmon, or fatty acids in virgin coconut or olive oil or nuts ease inflammation too.

FOLLOWING a low-carbohydrate diet akin to Atkins, dieters Neris Thomas and India Knight together shed 140 pounds in one year—their combined weight was 434 pounds—and turned up the “Idiot Proof Diet” to share what they learned with others.

The food regimen, spelled out in their Idiot Proof Diet book—retails at $25—consists of three phases, Phase 1 is an all-low carbohydrate stage similar to the Atkins diet induction phase. The initial is the most extreme— with carbohydrate and caffeine intake at the pits—and it took six months for Thomas and Knight to get through this.

In Phase 2 dieters are permitted a daily carbohydrate allowance of 40-100 grams. By Phase 3 dieters can slowly add carbohydrates each week-- if there’s weight gain occurs, pare down on carbohydrates again.

In all phases of the diet, refined carbohydrates and sugars are shunned—refrain from bread, pasta, rice, potato and desserts. Recommended: meat, poultry, seafood, eggs, cheese, butter, cream, green vegetables, avocado, nuts, and herb tea. Dieters are encouraged to increase their exercise—walking is acceptable-- to at least 20 minutes daily.

The authors point up the psychological aspects involved in weight loss. They also acknowledge how closely food intake is related to emotional well being.

As idiot-proof as it gets, the diet doesn’t involve calorie-counting, and is easy to follow with familiar foods. The rub: the weekly grocery bill can balloon since high protein foods and fresh produce fetch high prices. Too, high protein diets can lead to constipation owing to inadequate fiber intake. The consequent rapid rate of weight loss may not be healthy and there is the risk of increased weight gain after carbohydrates are reintroduced.

QUALITY of living depends on the liver, goes the quip. Dr. Sandra Cabot of Australia must have taken that in earnest, plied out “The Liver Cleansing Diet” in 1997 that became a serious bestseller.

Poor diet and nutrition hampers the functions of the liver— a major actor in neutralizing toxins and metabolism plus some 500 other functions. Dr. Cabot avers that improved liver function can induce weight loss—she had worked with 1540 patients for two years that had a 100% success rate via liver cleansing. Impaired liver functions can touch off these symptoms that, it is claimed, can be weaned with a liver cleansing diet:
· Abdominal bloating
· Overweight
· Poor digestion
· Frequent fatigue and headaches
· Ill moods
· Bad breath and coated tongue
· Irritable Bowel Syndrome
· Sluggish metabolism and allergies
· Overloaded immune system
· Hypertension
· Alcohol intolerance or excess alcohol intake
· Inability to lose weight

The liver detox diet calls for the dieter to :

· Eat only when hungry.
· Drink 8-12 glasses of filtered water every day.
· Limit intake of refined sugars, shun artificial sweeteners.
· Identify and refrain from allergy-causing foods.
· Eat fresh food, with plenty of raw fruits and veggies.
· Avoid excessive saturated or damaged fats.

Heaping the onus of health issues on the liver is a tad simplistic an approach to dieting. Too, there is dearth of scientific evidence to bolster claims that detoxifying diets are effective.

A “Low Salt Diet” aims to cut the daily intake of sodium chloride, the common table salt. Daily recommended intake of sodium is 2.4 grams-- or a teaspoon of table salt per day.

Studies have ascertained that a reduction of sodium can lead to a lower blood pressure: a level of 1,500 mg—less than a half-teaspoon-- has been found to have the best affect for people with high blood pressure (or hypertension).

Many foods contain ‘hidden’ quantities of sodium, so it pays to read the food label. Better still shun canned, convenience, cured or processed foods that pack oodles of salt in various guises.

THE three-phase “South Beach Diet” plan was drawn up by cardiologist Dr Arthur Agatston based at Mount Sinai Hospital, South Florida for his overweight heart patients. The patients lost weight and got excellent health results.

A two-week induction phase without rice, pasta, and breads starts out the South Beach Diet. Right off, weight loss at this period ranges from 8 to 13 pounds. Meats, shellfish, chicken, turkey, and fish can be taken-- along with nuts, fat-free cheese, eggs, salads, and veggies.

Phase 2 puts the carbohydrates back on the menu-- very sparingly, that leads to weight loss of 1-2 pounds a week.

Phase 3 is toughing it and loving a healthy lifestyle, eating health-giving foods and keeping the ideal weight.

Sane and sound principles of eating in balance, little-and-often, carbohydrates of low glycemic index—or those that don’t cause blood sugar levels to soar instantly-- make up the South Beach diet that had socked positive impact on the feeding habits of millions.

Drawback: There are some food items, say, turkey and salmon, that aren't budget-friendly and good nutritious foods fetch premium prices than highly-processed convenience chow.

SOUTHERN Mediterraneans have a lower incidence of heart disease than their Western counterparts. The good culprit: lower levels of saturated fat in their food fare. Voila: Mediterranean Diet that offers oodles of vegetables and fruit, salads slathered with olive oil, bread, pasta, and other grains. Plus wee amounts of animal-based protein from occasional intake of fish and poultry; red meat is rarely eaten. Low to moderate quantities of wine—a glass a day with a meal-- and some eggs round out the menu.

Southern Mediterranean peoples—in Greece, Spain and Italy-- don’t see their everyday food fare as a heart-healthy diet—it’s a way of life.

THE “Macrobiotic Diet”-- it hews close to the Far Eastern philosophy of macrobiotics (or "Great Life")-- has the numbers on its menu down pat:

· 50% whole grains
· 25% seasonal vegetables, cooked or raw.
· 10% protein foods - such as fish or legumes.
· 5% seaweeds
· 5% soups
· 5% fruit, nuts, or seeds

Its adherents contend that food should be organically grown, eaten fresh and—no wolf downs, please-- chewed slowly, in a relaxed manner.

Sugars, spices, alcohol, eggs, meat, and cheese are out as these can whack out the body's tenuous yin and yang equilibrium.

Macrobiotics is more of a way of life than just weight loss diet.Too, there are claims made about the healing properties of the macrobiotic diet—say, cancer and heart conditions have been tamed by this diet.

Here's the rub: there lurks nutritional deficiencies in this diet-- particularly calcium and iron.

CHEW that cud of diets but for most Filipinos, despite a hundred or less grassroots food terminals called Bagsakan Centers up in the drawing boards, access to food is still the most pressing woe. To address this, the Food and Nutrition Research Institute (FNRI) has turned up nutritious meals, P22 a pop that needs to be dished out for the dirt-poor in 46,000 barangays all over the country.

Wanted: Wet nurse for Musa

2008-12-22T23:00:00.000-08:00

Taka ng kumadre sa marive_94061@yahoo.com:
AS any adult, I fear failure on this course on walking just because I get too lazy and tired sometimes. Where do these kids get all their energy? I drink as much milk as they do, what gives?

Tuka ng kumpadre sa tagakataga@yahoo.com:
THANKS for mom’s mammary, the milk of maternal kindness is 2.38% protein at birth, tapers down to around 1.2% percent protein in six months. The insane notion that humans need huge amounts of protein—that consequently wears down both liver and kidneys—has prompted infant formula manufacturers and dairy industries to dump tons of killer protein melamine in milk formula with the view to increased protein levels that make the grade in current industry-recommended tests. How stupid!

I’ve been asking around for a wet nanny for our Musa—her mom’s breast has ceased churning out the ichor apt to nurse a growing goddess, well, it’s the work stress and the frenzied humdrum of workaday deadlines she has to slog through… that won’t be healthy lapping for Musa. Or any infant for that matter.

A friend is volunteering her 38-year old aunt who’s nursing a one-year old. I’m asking for an interview to figure out 38-24-36, I mean, the prospective wet nurse’s eating regimen, psychological make-up, stress factors that can impact on lactation and add-on hormones, all that jazz that goes into the minutiae of lactose quality.

Brujo verde y verdadero ang lolong ito ni Musa, talagang lintik sa quality control which entails-- to make a clean breast of it—exploring shapely fleshy knoll and suckling that nursing mom’s ample samples.

Ay, tatlong manikurista na pala ang tahasang nagsabi sa ‘kin, ang ganda raw ng hubog ng mga paa ko… parang sa alpombra o carpets lang daw sanay yumapak… parang hindi kailanman tumuntong sa lupa… kasi nga’y hindi pumipitpit o yumuyurak, buong lamyos at banayad na yumayapos sa pisngi ng lupa ang talampakan ko sa paglalakad. No heavy tread as a gesture of respect to Gaea or Mother Earth whose son Antheus drew strength from such contact with terra firma.

I’ll be off with the missus to riparian parts of Pangasinan. To celebrate some peace and quiet for the year ahead. I’ll be doing some cart wheels on the sand, perform a storm dance or two (which sends me a modest downpour), a few hours of hatha yoga head stand—this has a tendency to revert grey hairs to midnight black so I won’t be doing much, I like the flowering talahib crowning my head—and some chi nei tsang practice on boles of coconut palms.

For humans, body reflexes hit their peak at 39—so we wander and trudge through in a wilderness, going around in circles like the Moses-led nation on the march spent 40 years on before settling down to a hardscrabble tract of real estate. Myelin sheaths in our brains wear out at 40… and we wonder if life really begins by running to stand still (thanks to the Irish band U2 for the idiom) when we get to 40.

Palaka... plog!

2008-12-22T20:37:00.000-08:00

ANYAYAHAN ang kahit isang palakang kabkab— toad, the ugly-looking venomous and warty sort akin to adversity, “wears yet a precious jewel in its head/and this our life exempt from public haunt/ find tongues in trees/ books in running brooks/ sermons in stones…/ and good in everything.”

Kapag namamalagi ang palakang kabkab sa inyong halamanan o bakuran, pagpasok ng salapi sa inyong bulsa’t tahanan ay maalwan… magaan.

Kakaiba ang awit o bukambibig na mantra ng palakang kabkab kaysa mga talamak na palakanto’t palakanta. Taimtim na paanyaya sa pagpuksa sa mga sagabal sa maginhawang pamumuhay ang inihahasik sa paligid ng palakang kabkab. Toads sound out a Sanskrit seed syllable, an earnest prayer of thanks… an attitude of gratitude that nudges deities and angelic beings to heap their blessings and rain bounties upon the household.

Mariwasang tauhan ni William Shakespeare sa “As You Like It” ang nagsaad sa kabuluhan ng res privata, the primacy of privacy— na katugon ng res publica, republika na nakaukol sa usaping pamayanan. At palakang kabkab nga ang masigasig na sagisag ng sagana’t mainam na pamumuhay… kung ititiwalag ang mga usyoso’t mahilig manghimasok, ah, our life exempt from public haunt.

Sapol din pala ni Shakespeare ang payong feng shui hinggil sa palakang kabkab.

Sa palayok na may nakatanim na sagittaria madalas tumalungko ang mga kasambahay naming palakang kabkab—tatlo sila. May isang paminsan-minsang sumasalampak sa talukap ng taklobong sanaw sa tubig sa tabi ng pintuan, nakikinig na mataman sa alimbukay ng himig ng “Water Music” ni George Frederick Handel. O pagala-gala sa yamungmong ng mga halaman sa dakong timog silangan, hindi na nga pinapansin ng aming mga aso’t pusa.

Ah, that croaking choir melded with distant thunder, an incessant downpour, and chirp of crickets can shunt the brain waves into a theta mode… the skein that a Buddhist lama weaves his awareness into during deep meditation…

Dalawang aklat-pangkalusugan ng mga bata ang kailangan kong isalin sa Pilipino sa 2009, hindi maipagkatiwala sa iba ang pagsasalin… P2.50 bawat kataga ang bayad… tig-40,000 kataga o higit pa ang English version niyong dalawang aklat… na ako rin ang sumulat… hahaba ang bawat pangungusap… dagdag-bayad.

I’ve told the book publishers years back that Pilipino isn’t exactly a technical tongue, why, I’m often beset with the technical inadequacy of the language… take edible frogs, venomous toads and execrable toadies that defy translation in our tongue… tugak na madalas dagitin ng tagak ay palakang bukid ang taguri, ginagawang batute… na kapag nasobrahan talaga nang lantak, mapapako sa hatinggabi o tanghaling tapat ang tagdan ng orasan sa hinaharap, kailangang sa hiwa ng hiwaga maitarak…

“Toad” isn’t palaka, it has to be translated as palakang kabkab…

Sapin sa paa

2008-12-21T16:25:00.000-08:00

NAG-ABOT ang Egay Serrano ng P500 sa isang maybahay—solong magulang, tinutustusan ang isang anak, naaamutan pa ang ilang kaanak sa karaniwang P100 sang-araw na tubo ng maliit na tindahan. Tiyak na mauuwi ang iniabot ng katoto sa dagdag-puhunan niyong tindahan. Lalago’t lalago kahit katiting lang ang halagang iyon.

Katumbas ng halagang pinakawalan ni Serrano ang tinatawag na “double happiness” sa wikang Tsino. Natukoy sa isang pananaliksik nitong 2008 na may hatid na ligaya ang P250 na ilalaan sa kapwa sa araw-araw— nagbigay at dinoble ng Egay ang ganoong halaga. May kalakip na ngiti ang nagbigay. Hindi naman makapaniwala’t may sukling ngiti ang binigyan. Double happiness.

‘Yung lukot lang ng pagmumukha ng tatay ni Kris Aquino sa P500 ang sakbibi ng lungkot.

Nah, I’d rather not peg a measure of happiness on monetary quantum doled each day to just anybody. Why, members of a certain toil cartel called OPECPEC, female sex workers lurking or lurching along pocked pockets of Avenida Rizal in Sta. Cruz, Manila or Aurora Blvd., in Cubao, Quezon City—they’re busy bodies, P300 to P500 a pop. Nagpapaligaya rin sila sa kapwa. Mas marangal pa nga sila kaysa mga batugan na laging nakatunganga, naghihintay ng biyaya.

Yeah, it is likely Christ’s beatitudes can only refer to those with upbeat attitudes—blessed are the poor in spirit, so the first of the nine attitudes are trotted… ah, the spiritually famished may have to imbibe currant-flavored vodka, armagnac, or similar robust spirits… and blessed indeed are the cross-eyed for they shall see God twice…

Kibit-balikat nang mailahad sa ‘kin ang tungkol sa magkapatid na walang sapin sa paa.. yapak na pumapasok sa eskuwela… hikahos ang mga magulang, ni hindi makabili ng tsinelas para sa kanilang anak… kapag may iniingatang yaman ang kalooban, lalabas at lalabas ‘yan.

‘Tang ina kasi ng pagiging maparaan at malikhain ang pangangailangan.

Uhugin pa ‘kong paslit nang makakita ng kotso, bakya o clogs na gawa mula sa tinilad na kawayan… na mas matindi kung hahaginit sa mukha ni George W. Bush… samut-saring laruan nga ang nauukit namin mula sa kawayan… makakakuha ng samut-saring sangkap sa tabi-tabi lang lalo’t nasa kanayunan…

Nakakita na rin ako ng mga damong karagumoy at ragiwdiw na tinayantang, nilala… mukhang mamahaling sandalyas ang kinalabasan…

Nakakita na rin ako ng sandalyas na hinabi mula sa mga tangkay ng palay… pati nga tatami o alpombrang Hapon ay habi mula sa dayami…

Sa’n magmumula ang mga payak na kasangkapan sa pamumuhay kundi sa yaman ng kalooban?

Kaya kahit sa pagtulong, timpi at tipid pa rin ako. ‘Yun ngang pinakahuling inamutan ko ng tulong, namilipit pa’t nagkikisay. Humahalinghing: “Aah… yours is too long!”

Kapag may imbak na yaman sa kalooban, lalabas at lalabasan ‘yan.

Mwa-ha-ha-haw!

Running to stand still

2008-12-21T16:20:00.000-08:00

Liham ng kumadre sa marive_94061@yahoo.com:
AM just now learning the concept of kronos compared to the staid and definitive linear time even as my culture memory is steeped in it. Asian--particularly, the Filipino-- sensibility flows on circular movement of time where the point of a start or of an end is never acutely discernible. It is a blessing and a curse. Therein lies your child-like grip to a firmly-grounded present as well as Nietzsche’s concept of eternal return. He was sensible enough to glance at the world as if time was gone in order to understand such cycle. Must have been a challenge had you faced each other in a time continuum that brought you holding and accepting kismet and fate as cursives to a present we HAVE to believe in; even, as he looked how crooked things can look straight when knowing that the world is spinning between here and no longer.

You know, I will go back to our lessons in aikido to expound on my evolving meditative awareness. It is completely different from the one I learned in my profession and as different as the writer's muse whispering ear-worms. I am now in beginner's level 2. My body is responding voluntarily and easily to daily pilatesian and yogic summons and it is good. My boy-mentor just reached his 7th hundred-years, it seems, last week and he challenges me still by his ability to stand or sit in stillness when he should be driving everyone crazy. Can they really be so young and yet so old? I am now learning to stand still and listen to decibels beyond the hearing of the ordinary listeners. Yes, I know how it feels to be looked at like an alien or a crazed being just because I am developing new modes of communicating and understanding. Wala akong pakialam. Why, that feels good, saying that.

Another part of the course is walking. A course in walking? Yes, barefoot. With thin cardboard slippers. In Nike walk-abouts. In Goretex hikers. On pebble. On sand. On cement. On wood. On green, green grass. On hot. On cold. On ice. In water. Against sand. In a minute. In five. In an hour. For hours on a pair of shoes the sensei will choose-- that will be my final exam for this course. (Btw, I did so well in the falling exam, I won a bamboo sword. How about that? But between us, I felt like a thief getting one while the little ones clapped on.) I look forward towards the torment and joyous enlightenment my sensei promises. In this course, the feet rules. The world rests on it and perceptions of the experience defines how a student will finish the complete beginner's level.

Hilam ng kumpadre sa tagakataga@yahoo.com:
ASTIG talaga ‘yung batang binanggit mo—it takes mental mettle to rein the body to a stillness of sorts… well, life’s a whirl… even a snail’s shell configures a swirl of winds hurling out even shadows on its path.

Remember Ray Bradbury’s “A Sound of Thunder”— at a point in a time continuum, a wee butterfly was crushed underfoot… And so much was lost, generations of greens that could have fed multitudes and sprung forth civilizations, gone in a careless… senseless… insensate step…

Taking steps can be so sublime. I can’t let you in on how walking the walk is done. Can’t share my sturdy nimble legs… and they tell me I’ve been investing lots of time, exertions, and insertions between some damsels’ legs… mwa-ha-ha-ha-haw!

Martial elders have it, it takes around 30 years to absorb the spirit of the108 movements in taikiken… and the learner has to gain mastery over those moves before moving on to walking meditation… aikido is moving meditation, poetry in motion… malupit talaga ano? And all it boils down to is nurturing that all-aware feeling of being at home in one’s body—beyond the confines of kinesiology, anthropometrics, milieu, time or terrain…

“Time won’t leave me as I am, but time won’t take out the child in this man,” so ululated U2’s Bono in allusion to Jesus Christ’s counsel to worldly-wise savant Joseph of Arimathea, “Unless you become a child again, you will not enter the kingdom of God.”

Christmas is for kids like Musa and the kid in you and me— no kidding.

Apúntalo o te vas a olvidar

2008-12-17T01:04:00.000-08:00

Saad ng kumadre sa marive_94061@yahoo.com:
I TOOK Mandarin, Nippongo, German and French in the 90's for want of anchor, expression as well as solutions to matters that cloyed at me. I figured know more than three languages and the answers will follow. NOT. Not true, either. At first, I marveled at and delved on the daily lessons at first. Ako lang yata ang enrolled in four languages. You should have seen the registrar's clerk. Nakangisi ba naman ang damuho as he said, "English not enough for answers, huh?" Years later, today, I grasp at his meaning and his wisdom. Oo nga. Why need all these languages when one only needs the simplest-- or, even the best one, there is: the filled silence and quietude of the knowing heart. My conclusions early were useless, irrelevant to the true worth of the languages.

Your Chinese is it. You're right. No wonder the world and its many secrets were so easy for this race to muster, to master and lord over. They conquered and ruled it, remember? The world was explained in short, tersely concise terms: a world unconjugated, impermutated, untransformed, uncluttered with tenses and times must have been so easy to rule. The laws of order and the language were singularly austere and powerful. This skill I still need to learn. This was the essence that eluded me when I was trying to cram for answers by spreading my bases thin over modes of expression that did not prove kind to my ennui.

Sadsad ng kumpadre sa tagakataga@yahoo.com:
INIWAN ko silang subsob sa usapan… mas angkop sabihin, asapan o pausok lang… spinmeister ng pulitiko at babaeng peryodista na nag-aaral daw ng abugasya dahil wala lang magawa sa buhay.

Hindi naman nabubulabog ng pausok na siga ang mga pesteng kulisap sa punong mangga. Lalong hindi nauuntag ng asap ang mga usbong upang mamulaklak… it’s the potassium content in the bonfire’s leftover ashes that coaxes the tree into flowering. Kaya kaanak na kemikal na pang-embalsamo sa tusino’t longganisa ang panghilamos-dahon ng mga namamakyaw ng mangga. Para mauntag sa pamumulaklak ang puno.

Sabi nga’y paligiran na lang ng abo ng sinunog na ipa ang puno— strew chaff reduced to charnel and ash, to the essential element that touches off flowering. Bakit pa kailangan ang maligoy na pasiklab ng apoy, paghahasik ng makakaluoy na init at asap? Both action and words can be reduced to their essence…

Ganoong mga larawan ang kidlat na gumuguhit sa ulunan ko. Kaya iniwan ang spinmeister sa pulitika at pulpol na peryodista.

Sapol ni Solomon sa Kawikaan 10:19, “Ikinukubli sa baha ng mga kataga ang mga kasinungalingan… kaya maingat magbitiw ng salita ang paham.”

Ah, Tagalog as we know it reportedly has over 80 skeins in Batangas, derived from “batangan,” earthen water vessel. At may mga nalulunod nga sa sambasong tubig… may naghihilamos… nagmumumog… nagtatampisaw… lumalangoy. Gagawing salaminan ng sarili ang tining-linaw ng tubig.

Masarap din naman—sa Batangas-- ang “chocolate ah.” Aguado.

Gatla ng gunita sa tubig

2008-12-14T20:17:00.000-08:00

TUMATALAB hanggang ikapitong salinlahi ang sumpa ng makata.

Huwag mangamba ni mabahala— that’s only for Irish poets and Celtic bards initiated in priestly function, hindi sa mga sampay-bakod na nagsasalansan ng mga taludtod na naglipana daw sa mga dalubhasaan at pamantasan sa bansa.

Igpaw na agad: nahapyawan namin ang patalastas sa pahayagan na magbibigay ng panayam sa Makati si Dr. Masaru Emoto hinggil sa mga katangian ng tubig. Hindi na pinansin. Pulos mga kilabot na basketbolero o basketbulaan kasi ang kinuhang endorsers para sa panayam.

Lumitaw sa pananaliksik ni Emoto na tahasang nalilimbagan ng gunita ang tubig. Masasalinan ng kamandag ng masamang pita. Madadalisay kapag nilagakan ng taimtim na dalangin.

Kaya tiyak na makabutas-bubong ang tubo ng utang na nakalista sa tubig.

Meron pa ngang nabungkal: “In 2006, Emoto published a paper together with Dean Radin and others in the peer-reviewed Explore: The Journal of Science and Healing, in which they describe that in a double blind test approximately 2000 people in Tokyo could increase the aesthetic appeal of water stored in a room in California, compared to water in another room, solely through their positive intentions.”

Pero wala raw batayan sa kanluraning agham ang pamamaraan pati na natuklasan ni Emoto sa kanyang pananaliksik sa kakaibang katangian ng tubig. Kaya lumalabas na wala pa ring binatbat sa scientific community si Emoto.

Sana’y hindi na nga ipinagkalat pa anumang natukoy ni Emoto— na magiging dalisay kapag binasbasan ng lama o Buddhist priest ang tubig na tigmak sa polusyon.

Na ang talagang pinupuntirya ng makatang ollave, bard or druid ay ang taglay na tubig sa katawan— about 75% of the human brain and the entire body is water-- ng kupal na kasumpa-sumpa.

Na kung isang wannabe President Mar Roxas lang ang hahagupit ng mahayap na kataga sa tropang “Ale Baba and Plenty Thieves,” the assault by insult would just be shrugged off and won’t cause a whit of harm.

Roxas isn’t a bard, neither is he a poet. Was he ever initiated in arcane priestly function as lamas, brujos, curanderas, warlocks, and shamans are?

Pinakamalambing ko yatang pusa si Hsing-I, na halaw naman ang ngalan sa isang pamamaraan sa wushu para gatlaan ng pamatay na lagda ang 75% of the human body component which is mostly water… may matitira pa namang beef jerky at mga buto sa katawan matapos upakan ng hsing-i.

Lilimasin lang ang tubig sa buong katawan. Paunti-unti. Hindi biglaang pagpatay.

Lumiligwak sa galak marahil ang mga gunitang inilimbag noon ng aking mga musmos na supling sa kanilang pagtatampisaw sa mga bukal at batis ng Makiling at Sierra Madre… tiyak na may nakalagok na ng kahit gapatak niyon, nakatighaw sa lungkot at uhaw… o pumailanlang na sa mga ulap at paulit-ulit na ihahaplos ng ambon saanmang latag ng lupain.

Ferdinand Marcos noon, Manny Pacquiao ngayon

2008-12-07T22:04:00.001-08:00

Sa kalatas-Facebook inilatag ng kumadreng liyag:
STRANGE that you mentioned FM--the only nationalist worth his weight in historical gold, George Lucas' “Star Wars,” tadhana (btw, FM's “Iginuhit ng Tadhana” attests to your premise about the word's origins and its iteration to matters of fate and predestination) to siddhana. Henry Miller once described the exemplars that move the world do so with example more than doctrine. Whether they be great leaders or the evil forces in a much-loved sci-fi film anthology, he calls them "poets of (repeatable and discernible, my terms) action who make a little difference whether they be forces for good or forces for evil." I understand that this eschews predestination, then, even as fate clings and controls, huh?

Wordsmith-ing is such a consuming, lonely task. One can create any truth and it does not really matter whether it works, sells, is believed or understood. I see your writing such as this and I wonder how lonely it gets up, out, down there? This above favorite author says it so well, "honest criticism does not really matter; what one (really) wants is unrestrained passion: fire for fire."

Boy! The Santa Cruz Mountains and forests proved too spooky. Marami yatang mga kaluluwang sumama sa akin. I came home more afire than the quiet, stillness, emptiness and calm I went to seek.

So much for that. I think if I don't close this down, I am down the road to perdition.

Halik sa Musang liyag. Mabuti na lang malayo ako at walang bigote.

Iginatla ng kumpadreng Kulamnista:
FM was into saddhana… raja yoga-- so I was once told by an elder who was into such arcane studies—that had his mind steeled and honed sharper than a scalpel’s. He was gyre that sucked into his maelstrom the brightest lights of his era to steer the course of our nation’s history. All we’ve got to show for somehow is Manny Pacquiao. And he isn’t exactly into statecraft. The era of winners segued to a generation of whiners…

Character is kismet, fate is character— or whatever’s done in the past is done in the here and now, will be done again and again in the future. Or the unforgiving burden of an eternal return (as Friedrich Nietzsche has it). Uh, that underpins my fascination with the Chinese tongue: no tenses, no verb transformations, conjugations and permutations to peg a time segment. Just a child-like grip on the continuum of a present moment.

May mga kalapit-bahay na buong maghapon at magdamag na nakatunganga lang sa akin… mayroong running commentary sa bawat gawi’t gawa ko sa araw-araw na pamumuhay. I go through stationary meditation postures, nothing fancy, to nurture the life force that can be unleashed for healing or killing—chi, rei-ki, prana, menstruum, maybe kalimasada. Pikang-pika ang mga hinayupak na nagmimiron, pulos kantiyaw.

Ah, genius or unfathomed depths of understanding can be a quantum of solace. Stupidity is immeasurable. Anyway, a recent paper from King’s College of London dumps political correctness, points up that intelligence is sexy, packs top-quality sperm for transmission of genetic traits, better endowed for a Darwinian mode of survival and getting to the top. Between you and me, I’d say there’s not much company up, out or down here…

Uh, “meditation” stepped into English lexicon sometime in the 1390s. The word had its roots in the Latin modus—measure, manner—and has spread into such terms as moderate, modern, physician (from medicus), and to heal (mederi-- may kabalbalan ang English, naging remedy). That implies what you do as a doctor: meditation.

“Meditative awareness is unity with the present moment”—and this grumpy gramps feels much such in the quality of attention that his panganay na apo provides him with in their silly moments together… Bibinyagan si Musa sa Disyembre 12, siyam ang nagkukumahog na maging ninong o ninang… hindi naman makapalag ang nanay at tatay.

Mahigpit na yakapin at hagkan sa noo’t puyo ang aking inaanak. Para sa ‘kin.

Con us?

2008-12-07T22:04:00.000-08:00

ELI Soriano man na may dating daan
Tiklop sa Abalos—“may dalawang daan…”
Kaibang anito ang sa Malakanyang
Kaya may Dureza na nagdadasalsal!

ATM ang budhi nilang naroroon
At ecu tatacut kahit isang milyon
Ang ipaparada ng El Shaddai ngayon--
Hinokus-pokus ng “Hello Garci” noon…

Kahit magtungayaw ang mga cardinal
Back off lang sila sa bulyaw Jose Pidal
Incumbent Pestedent na hindi man halal
Kakapit-bayawak nang hindi matanggal.

Kaya ang diskarte nitong mga kampon
Ang impeach Gloria bid kagyat itinapon
Dapat daw baguhin ay ang Konstitusyon
Upang ating bayan medyo makabangon…

Dati nang pakulo muling pinausok
Paningin ng madla ay tinusok-tusok
Brocha-cha lang muna saka isusuksok
Sa p’westo ang punong balakyot na pa-cute.

Dapat lang ibuka tambok ng bukana
Upang makahimod sibasib-brocha-cha
Tiyak na titirik pati mga mata
Kapag titihaya lang sa pagnanasa…

Talipandak yata’y sobrang apurado
Mapako sa p’westo’y nais masiguro
Kangkang o Con-Con man, ipinaareglo
Sa mga galamay niya sa Kongreso…

Con-Con man o kangkang, lalo daw masarap
Nang Saligang Batas ganap na malaspag
Mabobong Pulungan agad nang maglunsad
Sila-sila na lang bumuo ng “Con us!”

Sa trono ng poder masarap lumuklok
Hanggang pati tumbong maagnas, mabulok
Ito ang aralin na dapat matalos
Sobra-sobrang power kasunod… pagsabog!

Luklukan ng poder: silya elektrika!
Boltaheng dadaloy ibig dagdagan pa
Elektrisidad man kapag sobra-sobra
Nakaupong reyna’y tiyak matutusta…

Pfft goes our Christmas gifts

2008-11-22T19:53:00.000-08:00

Lahad ng anak sa doodles11006@yahoo.com:

WE joke about the oil tanker that got hijacked off Somalia. That tanker was Aramco's and it came from my area, ha-ha-ha. There goes our safety awards for December-- there are millions worth of oil in that tanker. Safety awards are keepsakes for employees from both Aramco and job contractors as reward for year-long observance of safety rules. I got a cutlery set last year. Looks like a cellphone will be this year’s giveaway. But I'm rooting for an external memory hard drive or a made-in-Germany hardware tool set.

Much talk was spent among us on why the supertanker Sirius Star was not armed. The route it took was dangerous and the tanker was the biggest Aramco has. This business of hijacking and kidnapping is nearly everywhere, ha-ha-ha. Nakaka-bad trip ang Senate investigation kay Joc-joc Bolante.

How is my niece doing? Is she ok now? Aaron also informed me that she was hospitalized, I thought she was with you guys most of the time.

I called in sick today-- my tonsils had been acting up and I better not push myself. Mahirap magkasakit dito lalo na 'pag taglamig na.

Luhod ng ama mula noqualmasabomb@yahoo.com:

THAT route passing through the Suez Canal is less costly in terms of time and fuel—that man-made canal provides such efficiencies, trenchant pirates provide multi-billion payment woes for Lloyds of London. Reports say it’s S.O.P for pirates in that part of the globe to take any vessel they wish to, why, they’re still holding 16 ships and more than 250 sailors, practically making a laughingstock out of George Wimp Bush’s global war against terror, pwe-he-he-he!

Yeah, no reprisals, no punitive or preventive measures, no surgical strikes on pirate lairs… pirates can enjoy their spoils and strike with impunity, unperturbed by NATO, the U.S. war fleets, and all sophisticated surveillance satellites hovering over those parts.

Ah, captive vessels like Sirius Star (that’s “dog star,” brightest orb in the celestial sphere) and furtive vassals like Joc-joc Bolante… Disco Volante (literally “spinning disk”), a vessel of villainy in the James Bond movie, “Thunderball” was blown to smithereens. Joc-joc is no whirling dervish but one who spins laughs for sick entertainment… sasambulat at magkakalasug-lasog din kaya siya? I’m not one to suggest a shift in inquiry tack, say, debriefing, outright tactical interrogation or pumping him up with sodium amythal prior to Senate hearings, mwa-ha-ha-haw!

La Mesa Heights, a village of some 50 homes right inside the La Mesa Dam forest reservation—that’s where Musa and her mom and dad will be residing for a few years or so. I’ve been telling her that we’ll catch fighting spiders and pit ‘em in combat, watch blazes of fireflies in the night, snare a stray chameleon or two, and put up patches of cherry tomatoes, holy basil, and herbs for cookery… Once a week, itinerant peddlers from Angat Dam which feeds the La Mesa water reservoir bring exotica like freshwater eels (kasili), silver perches (ayungin), native catfish, and salted boar and venison meat cuts… am I drooling? I’ve got some genteel friends living in that same village.

Over beers, I was told by one fair damsel of a friend there: “Our parents raised us to appreciate things that matter. A posh house to live in can’t rub off its posh into you. Expensive clothes, cars, gadgets, all that can’t infect you with a measure of self-worth. Fine eating on your table don’t provide you with a taste for the finest things… Our parents valued education, iba ang may pinag-aralan.”

Tag-init ng ulo dito, nagsisimulang sumakit ang mga bulsa, malapit na kasi ang Pasko-ho-ho-ho!

Hampas-lampas kay de la Paz

2008-11-17T20:34:00.000-08:00

Mahirap nga namang mabimbang ni Misis
Kaya inako na ng kawawang pulis—
Si de la Paz lang ang tanging eurologist
Na sablay ang tangka sa perang naipit.

Kahit na si Misis ang siyang natutop
Maginoong Mister magkukusang-loob
Aako sa sala kahit pa mabulok
Sa pagkakapiit o pitpit ng beklog…

Kung sisipatin po bilang na six point nine—
Milyon o posisyon na katakam-takam
Umaatikabo talagang kainan,
Inungkat pa natin at ibinuyangyang!

On my own better half, ganoon nga yata
Ang naging pag-amin na kanyang ginawa
O “on my own behalf” na ngang nagparaya
Upang ipagtanggol ang esposang mutya…

Ang euronary track inspection talaga
Napakabusisi at nakakapika!
Pati nakatagong katiting na pera
Tila mga hita—pilit ibubuka.

One hundred five thousand euros na nakalkal
Sana ay ginawang traveller’s checks na lang
Kahit saang customs man iyon mabungkal
Wala nang hinalang may tangkang illegal…

Misis ang natutop, Mister ang umamin
Hanggang sa Senado—Mister ang nadiin…
Misis ang nagpuslit, inako ni Mister
Mister ang sumabit, lusot si Kumander…

Tayong mga mister—kahit pa heneral—
Haharap saanmang igting ng labanan
Kahit Senate hearing pa ang pagtapunan
Susunod sa atas ng esposang mahal…

Kung tayo’y dadayo saan pa mang nasyon
Upang makatuklas: Clitourist attraction!
Esposa’y iwanan, tayo’y maglimayon
Ligtas pa tayo sa euro tract infection.

Nawa’y naging aral sa mga mahilig
Posisyong six point nine na kaibig-ibig
Magbitbit-gumamit niyong traveller’s chicks…
Este, nagkamali… dapat traveller’s checks!

Tough finding a hermitage, Lao Lianben…

2008-11-12T16:55:00.000-08:00

PANAHON ngayon ng purgis—mga purdoy na burgis—na mas masahol pa ang mga gawi’t ugali kaysa isinusukang batugang burgis nitong nakalipas na dekada 1970. ‘Yung purgis basyo na’ng bulsa, bangkarote pa’ng kukote— pampasikip lang sa Pilipinas, pabigat na pasanin ng lupain. Nabanggit mo sa isang kaibigan na meron kang kapitbahay na purgis ngayon…

Lilinawin ko: “kahanggan” ang wastong kataga, mali ang “kapitbahay.” Angkop ang kahanggan sa mga nasa hangganan ng kinatindigan ng bahay. Mismong si Hesukristo ang naglinaw sa katuturan ng “kapitbahay” sa kanyang kuwento ukol sa isang mapagkupkop na mula pa sa Samaria—o Sumeria yata na sinilangan ni Abraham, saklaw sa kasalukuyang panahon ng Iraq na ipinababoy nga ni George W. Bush para makamkam ang krudo nito.

As Christ had it put, being a neighbor is not a function of proximity but of propinquity— humans have different mind-sets that dwell in separate realms of the heart. You dwell in Zen, I dwell in Zen— hah, we’re neighbors. Even if you’re in Parañaque while I’m in San Jose del Monte.

Kahit iharap mismo si Jose Rizal na maghapon at magdamag na magsusulat lang ng bagong “Noli Me Tangere” o “El Filibusterismo,” tutuyain lang ng kahanggan mong gunggong. Alam kong maghapon at magdamag ka ring subsob sa iyong sining—para kang ermitanyo, ‘di ba?

Hindi matanggap ng mga bugok at batugang purgis ang ganoong gawi ng mapagpunyaging pamumuhay. Kaya katakut-takot na bantot ng palipad-hangin ang ibabalibag sa ‘yo, sa mga katulad mong walang humpay sa gawa.

Kahit naman ako ang bigyan mo ng obra—na kapit na kapit, umaangkop sa umiiral na katiwasayang Zen sa lawak ng pamamahay naming mag-anak—hindi ko matatanggap. Sa sining tanggulan ko kasi natuklasan ang kaigtingan at pagtitimpi ng Zen. Sa galaw, gawi’t gawa ko na lang masisilayan iyon, sa araw-araw na pamumuhay na mas matingkad at mataas ang antas ng kasiningan.

There’s this sinking feeling that you were put smack in those parts by Divine Providence as shimmering accent— to highlight the contrast between an inutile, barren, mindless blabbering existence of a purgis and your purpose-driven life. That cretin exists. You live.

Chickens cackle on their way to the slaughter; our battalions move on in silence, in triumph after triumph.

Mwa-ha-ha-haw!

Pagliyag at paglayag

2008-11-09T18:36:00.000-08:00

Lahad ni Marivi Verbo sa puwang ng Facebook:
SEE what I meant? You put an esoteric spin on something as simple as falling--you own the world.

Masaya palang matuto ng aikido kasama ang mga bata-- no fear, no questions: they just do it. Ako, it took me three (!!!) classes before I tuckered in, rolled and went for it. Siyempre masakit kasi nilabanan ko. Now I’m a fearless pro... of falling. I thought I was going to do kenjutsu, a la “Kill Bill” right away. Aba, e, I’m still getting to know the many muscles of my bod. Ang dami pala!!!

There is nothing as natural as falling. Nature-- that is, gravity-- owns us, rules everything.

I am reading you a lot these last two nights. You are a different person from 3-4 years ago. More so, these last two months, with our Musa in tow. Your sensibilities glow and it is affecting. Well, I’d like to see where your unica hija COULDN'T get you that your granddaughter will. There is indeed a god(dess?), LOL!!! Mwa-ha-haw...

Haplos sa noo para sa diwatang bata: tipong naengkanto ang lolo...

Lungad ni Dong Ampil de los Reyes sa tagakataga@yahoo.com:
MASAYANG matuto lalo na’t mga bata ang kasama sa mga aralin— uh, “in-form” is the operative phrase in being informed, that is, to be shaped or molded within from what we do without. Kenjutsu, that Nippongo term you plied literally means “art of awareness.” Ken refers to the mind honed to a cutting edge; “jutsu” is art— deadly jujutsu is nothing more than the “art of pliancy of growing bamboo.” Hindi naman talaga pamamaraan ang kenjutsu sa pagiging bihasa sa katana, tachi, tanto, keris, kujang, balisong, tabak, kuko, paa’t kamao o anumang anyo, hugis at hubog ng patalim… talagang inihahasa ang bawat himaymay ng laman sa kaalaman. There’s something sinfully, deliciously carnal in gaining knowledge that ennobles, enables.

O, kung ilang singkad ng panahon nang namamalagi ang diwa’t isipan sa tahanang katawan… pero sa aikido at mga kauri nitong sining pala masasaliksik ang samut-saring silid, singit, sulok, at bulwagan na himaymay at laman sa taglay na katawang tahanan… ah, to be really at home in one’s body… maligayang manirahan at lubusang tumahan ang sariling diwa sa angking katawan. Pansinin: tahanan… kapag inaalo ang umiiyak, masuyong sasabihan, “Tahan na…” Masaya talaga ang tahanan, napapawi doon ang pag-iyak.

And wielding the body as an instrument of mayhem and passions entail an emptying of the mind of its burdens.

There’s gravity tugging us at 32 feet per squared sec, giving one’s body its quantum of weight… but there’s levity— that storybook character Peter Pan defied gravity, took flight and soared on wings of happy thoughts… there’s even that character in a Thomas M. Disch sci-fi, “On Wings of Song” who took to the skies howling, uh, heavy metal… Gravity bears the body down. Levity allows the mind to take flight to the farthest reaches of space.

Gaya ng bathalang Zeus na nagsilang ng kabiyak na Hera mula sa kanyang bungo, nagagawa rin nating sumuong sa kagampan ng pagdadalang-diwata, ah, it’s equally painful to bear and give birth to a brainchild… sa dami ng mga inanyayahan mula Metro Manila, ‘yun lang mga tagabundok ng Montalban at Kalinga ang dumalo upang makilatis ang isa kong isinupling na dula na itinanghal kamakailan sa Luneta… tuwang tuwa sila sa nasaksihan at narinig… ligwak ang galak ko’t pinanood din ng dalawa kong supling na anak at manugang ang pagpapanumbalik sa kanilang “kapatid.” Pinakamalupit na narinig kong puna sa isang kabataang nanood: “Tindi ng utak ng sumulat nito!” Let’s say the brainchild has taken a life of its own and belongs to those who dote on it with the same passions that went into its lovemaking…

Through that brainchild, I’ve touched lots of hearts again—without slamming a knife hand through the rib cage.

Kalakip nito ang mga larawan ng kabiyak, apo’t anak… namumukadkad kapwa tulad ng kanilang lolo’t ama na inaangkin ng latag ng lupain na kanyang nililiyag at ng kalaguyong kalawakan na kanyang nilalayag. Nahahawa yata sila. Mwa-ha-ha-haw!

Kalampag ng anak, kuripagpag ng ama

2008-10-31T01:45:00.002-07:00

Kalampag ng anak sa doodles11006@yahoo.com:

A 22-year old native of Davao, he’s the new clerk we have over at the camp that got bunked with me and a new guy… the previous bunkmate resigned for personal reasons (gusto lang nu’n makauwi na rin). I nearly contemplated on actually resigning… there are other openings in the Emirates states more attuned to my field rather than be stuck here for another year inhaling gas fumes; kung hindi ko lang iniisip ‘yung tuition ni Arjuna nakapag-resign na rin ako. I’ll just whip up a bogus reason to be let off like my two other roommates did.

I was advised by a colleague not to do so; it won’t be allowed by the company, so I’m going to have to wait… maybe the contract would be cut short. We got wind of reports that a licensed engineer is itching to sue Sara International Manpower Agency—he was contracted as an engineer but right now he is used as labor and he isn’t allowed to resign. So the moment he comes home resbak agad. Agencies are scrounging for manpower due to the scarcity of workers that they could recruit back there. For my position alone, they haven’t found additional staff needed by the unit including replacements for two of my colleagues who quit.

I’m nearly short of fuse with the backstabbing colleague of ours…hinayaan na nga siya sige pa rin… I am just constantly reminded by some Saudi friends that due to laws governing expats here, I might get into trouble if I do maul him. Pero pag hindi ako nakapagtimpi baka kung ano pa gawin ko sa taong ito. If this was in the Philippines I would have readily whacked him para magkalabasan lang ba ng init ng katawan.

Panalo si Obama, kahit na ako gusto ko siyang manalo eh for a change.

Kuripagpag ng ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:

ATTENTION deficit disorder o kulang sa pansin ang kupal na Penoy bugok na kasama mo sa trabaho—walang lunas ang ganyang kapansanan at kahit dito sa Kalye Rafael Salas sa Ciudad Real, may mga ganyang terminal case. Wala kang mapapala kapag pinatulan mo ‘yang talamak ang low self-esteem, sobrang mababa ang tingin sa sarili. O, tingnan mo nga si Gloria Macapagal-Arroyo—she may be short and short-sighted but she makes up for it by telling tall tales every time.

I could be flat-out wrong trotting an apothecary’s diagnosis but that bloke, to remedy his moribund case of oral flatulence, may need lots of Paederia tomentosa—that’s the scientific nomenclature for what we Tagalogs know better as… uhm… kantutan.

Whether it’s the weed or the deed, aba’y talagang napakainam at malinamnam ang naidudulot sa katawan ng kantutan.

Bukod sa feel-good hormone endorphin, oxytocin ang bumubulwak na nektar sa kasukdulan ng ‘kikipagtalik, and as a July 1999 article in the journal Psychiatry would have it, “the hormone oxytocin was shown to be associated with the ability to maintain healthy interpersonal relationships and healthy psychological boundaries with other people.”

Hindi naman ako magtataka kung naglublob ang buong katawan mo sa endorphin at oxytocin, ikaw nga itong nangumpisal sa ‘kin na mahigit 30 ang naging maibigang katalik, este, kaibigang matalik… Sasanaw din naman sa katawan ang mga naturang hormones for inner well-being kung may regular exercise regimen—panalo ang soft martial arts tulad ng qigong, wuyiquan, taikiken, o aikido, lalo na ang tinatawag na deep prayerful meditation.

Loving caresses… even those done on us by the feline and canine wards at home can trigger release of that wonderful biochemistry… kaya nga nagsawa kayo sa mga masuyong himas at haplos noong kayo’y mga musmos… kaya nga lumaki kayong may mga alagang aso’t pusa… hanggang ngayon naman, ako’y nanghihimas at nanghihilabas-masok… it’s a safeguard against crabby, cranky behavior.

So there’s this well-stacked number I’ve introduced to my Thirstday beer buddies as one I do NGO work with… gusto pang alamin kung ano ang NGO, ‘kako’y nine great orgasms, mwa-ha-ha-ha-haw!

Uh, those Wall Street monsters committed plunder, a non-bailable offense in our neck of the woods but George Wimp Bush punished taxpayers while rewarding those monsters with a bail-out… kaya hindi ko siniputan ang invite ni U.S. Ambassador Kristie A. Kenney sa kanilang election watch party nitong Nobyembre 5… tatabo pa rin ang U.S. sa visa applications ng mga Penoy bugok ng P3 million a day, ah, such asinine madness…

Sa hiwaga ng hiwa

2008-10-31T01:45:00.001-07:00

Tukop na isinaad ni Marivi Verbo sa puwang ng Facebook:
ON second thought, no... balik ka sa epistolary. Balikan kita pagbalik ko from my aikido class--kasama mga 5- and 6-year olds. E, beginner ako, e. Nabigla lang ako sa access mo with this kind of info from this group of bandits.

BALIKAN KITA, HA?

Ingat. Ingat.

Takip na isinahod ni Dong Ampil de los Reyes sa tagakataga@yahoo.com:
AIKIDO ought to provide the jolt that it’s easier to shape the body than the mind in the lathe of a physical regimen. And it’s the mind that moves the body—every martial discipline is directed at nurturing calm, even serenity on the unruly, runaway mind. Bawat sandali, tambak ang mga humahalihaw na alon ng pangamba, panganib, at pangungulila sa diwa’t isipan. Kaya hinuhutok ang diwa sa pagsingkaw ng katawan—para bang kalabaw—sa pamamaraan at daan ng sining-tanggulan… tulad nga niyang aikido.

Hobo kore dojo— sarili mong buhay ang iyong bulwagang pagsasanayan. Sa araw-araw na pagsasanay (gyo) sa lawak na mailalatag ng naturang bulwagan, makakaarok ng malalim na kabatiran (etoku or understanding). Practice makes perfect… no, make that perfect practice makes perfect. Mas malupit, sobrang astig yata ‘tong pamamaraang silanganin kaysa hirit ng paham na Socrates, “Know thyself. The unexamined life is not worth living.”

Sa aming mga bungguang-bote noon, madalas maghinga ng hinanakit sa aming kalagayan sa trabaho ang katotong Dennis Fetalino—hindi na raw kami umangat sa pagiging bottom feeders, sa panginginain sa dakong ilalim… binanggit ko minsan na mas masarap talaga ang sumibasib sa ilalim, sa bottom line…which represents net profits… sa hiwaga ng hiwa ng alinmang alindog na kalugod-lugod.

Hayaan na ang iba na sumunggab sa mga talbos ng kamote, magtiyaga na lang ang tulad namin sa pagkalkal ng lupa’t humango, lumantak ng laman mula kailaliman. Kahit sa pinya—ito yata ang dinaglat na pepe niya—pinakatampok at pinakamatambok ang ilalim.

Karaniwang sunggab sa bahaging ilalim ng bisig kalapit ng siko ang gawi sa aikido—upang maitulak o itahip paitaas ang igkas ng lakas sa unday ng suntok o sakyod ng katunggali. Ah, that’s a firm seize on the bottom portion of an extended limb to deflect its brutal force… it’s a bottom feeder move that expends less energy, a focused yet passive, gentle strength.

It’s a gentle mind that does that. The gentle body follows.

Isusulong at aalalayan ko rin sa kanyang paglaki ang panganay kong apong si Musa sa ganitong landas… the eastern ancients know such way as tao, na nawawaglit na paghubog sa tunay na pagkatao.

I was a snotty 10-year old when I earned my kuro obi—black belt—in shorin ryu karatedo. That belt has been washed many times over, it has turned to shredded white-- which makes its wearer a beginner, in the under-10 age bracket who has to learn some more. Ah, sa Nippongo natin nahagilap ang katagang “kuro” na tumutukoy naman sa samut-saring alimuom at singaw ng isipan tungkol sa sari-saring usapin. Sa bunganga ng mga Penoy bugok naman unang sumulpot ang “komento.”

Basta masaya ‘yang matuto ng aikido, lalo na’t mga musmos ang makakasama sa pag-aaral. Masayang matalos na hindi nakakahiyang lumagapak, sumadsad o bumagsak ang katawan nagsisimula man o bihasa na sa kaalaman.

Nanlambat na anak, nanlambot na ama

2008-10-31T01:45:00.000-07:00

Nanlambat ang anak sa doodles11006@yahoo.com:
BWA-HA-HA-HA, ang cute, ha-ha-ha, hubad si Musa-- as if I haven’t had my share of bathing with a naked lady ha-ha-ha! I’m chatting up with Aaron as of the moment... plus some friends from there and abroad right at the quarters. I called in "sick" today since I needed to finish a design to be submitted to a client after a lot of adjustments; I’m still doing sideline jobs-- design and consulting. Remember I did a project here for an Arab which proceeds went into buying some gadgets including this laptop, a PSP and some add-ons and a lot of groceries, too. (I actually splurged on stuff but I was still sane enough to deposit something in the bank, placed it under time deposit.) I have an upcoming project again by the time my contract ends if I get to negotiate it properly, so I'll still be working when I come home.

The strike resulted in surprising benefits, the work contracts for the Nepalese and Sri Lankan nationals were only to be for two years (labor laws call for only two years, but the company duped them, slapping three-year work contracts). Our salaries were raised. I got a 10% increase-- the company was supposed to give the mandated 15% increase way back as ordered by the Ministry of Labor but they held it back, greed nga naman oo. They had to be budged by the ire of their employees before they gave in.

The guy who backstabbed me was ostracized by the entire camp, he was branded as someone who can never be trusted… but now he is wallowing in joy for the small increase he got out of the inconvenient fighting stand I wanted to take. We treat him civilly as he is still one of us.

Nagmana ako kanino? I got bits from you and Mama, well, you taught us kids a lot of things…including how to break someone's neck; you sent me to Ninong Jerry where I got honed further in terms of thinking. My vacations then with Lolo Domeng taught me deskarte sa buhay and the use of one’s hands in living off the land. You sent me off to this other friend of yours which taught me how to broaden my imagination on things and give chase to what I love, you left me in an art gallery where some guys showed me cool things about the arts… and I read your books including the “Necronomicon,” the rest I found out by myself as I got more older and sturdier in body and mind. Siempre nu’ng bata ako I tried this and that, masakit mahulog sa sapa at sumemplang sa Bundok Makiling ano?

Nanlambot ang ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:
MY own children with a mélange of mothers and other fathers… which was my notion of saying I don’t have a huge stockpile of skills that I’d want offspring I’ve sired to gain… so I have to send them out to other fathers and mothers who’d impart their own two-bit know-how that’ll be pretty useful and beautiful, too.

Nagka-one night stands (singular and plural forms of nouns can be a grammar watcher’s peeve, but this one night stands stand) ako noon sa asawang seksi ng isang tricycle driver… tatlo na anak nila’t gusto lang daw siyang anakan nang anakan… para kapag marami sila masaya raw pero kulang nga ang kita sa pang-araw-araw na pangangailangan… kung ubrang mabuntis ang lalaki, sana’y ‘yung hindot na ‘yon na lang ang maghirap sa pagbubuntis at panganganak nang marami para masunod ang ibig mangyari sa buhay niya… matagal din akong binulabog sa pinapasukan kong misis na ‘yon, oops, sa pinapasukan kong opisina nga pala… hindi na basta kung magkano lang ang maibabahagi ko, gusto lang daw ako na ‘kikibahagi’t kausap…no intimacy without intricacy, that lonely mom must have taken an earnest liking to the intricate workings of my groin, I mean, brain… Hindi ko matuturuan ang mga anak… nanay nila ang nagpapaturok… oops… turo.

Easy as pie to be a breeder, tougher than nails to be a father. I didn’t tell you I’m tough enough. This moment of tenderness is brought to you by Island Portland Cement, brings out the lovely shine in your hair with regular application…

Baraha ng patay sa gabi ng lagim

2008-10-27T18:20:00.000-07:00

SA gabi ng lagim ng kanyang pagdating
Simulan na kayang magbunyag ng lihim?
Baka bago pa man sumakmal ang dilim
Malamig na bangkay siyang tatanghalin…

Dahil naglipana kampon ng karimlan
Mula sa Kongreso hanggang Malakanyang
Lawit ang kalawit niyang kamatayan
Sasalubong yata sa kanyang pagdatal.

Naunang tinigok si Marlene Esperat
Nang fertilizer scam ay isiniwalat
Baraha ng patay kanya palang hawak…
Maitim na lihim ‘di dapat nalantad.

Seven-two-eight million para sa abono
Ang ipinamudmod sa kung sinu-sino
Na layunin pala’y bumili ng boto
Upang ang GMA ay maging Pangulo.

Pataba rin naman sa lupa ang bangkay…
Ay, Joc-joc Bolante dapat kang kabahan
Sa iyong pagbalik baka kahinatnan
Ay maging abono sa lupang sakahan.

Sakaling ganoon ang iyong sapitin
Daming maghahanap niyong anting-anting
Ng barahang taglay, may birtud at galing
Upang milyun-milyon ay dagling maangkin.

Tradisyong sugarol sa Todos Los Santos
Sa mga libingan at ulilang puntod
Himuking magsugal silang natutulog
Maglaro ng tong-its, sakla, at pusoy dos…

Pupukawin pilit sa kanilang hukay
Na makipaglaro kahit anong sugal
Pati lotto playslip ay ibubuyangyang
Upang matayaan nilang mga bangkay…

Dahil isinugal kaluluwa nila
Kaya nga nagkamal ng sanrekwang pera
Taglay nilang galing dapat na makuha
Ng mga sugarol na nabubuhay pa.

Kung hindi man patay ay ipagdadasal
Na kagyat masilat sa handa nang hukay
Upang sa bisperas ng Araw ng Patay
Ay maisalin ang birtud nilang taglay…

Maraming sugarol ang nangakatutok
At ninanais ngang agad na matepok
Hindi lang si Garci, hindi lang si Joc-joc—
Pati na kasabwat na mga dayukdok…

Baraha ng patay sa gabi ng lagim
Tiyak maglalantad ng maraming lihim
Upang mga dusta pati na alipin
Tunay na paglaya ay agad na kamtin.

Untog ng anak, utog ng ama

2008-10-21T22:19:00.003-07:00

Untog mula darmel de los reyes, doodles11006@yahoo.com:

TITA Lourdes in London is hooking me up with the daughter of her nurse friend, I might like her daw....sige lang basta matalino at masarap kausap ok na ako doon, I love to converse with people smarter than me, not that I’m that smart, masarap lang sila kausap, mas feel ko. Just email me anytime ha-ha-ha.

Just a while ago I was able to finish downloading an entire album of “The Gregorian Chant” although this particular album is old, mostly Christmas songs; its not that easy to hack to such things, not to mention it's rare to find such albums… meron nga lang ako ng Metallica, ‘yung new album (o say mo ‘di ba wala ka nun) hacked it as well and some other stuff na pinatulan ko na rin; I miss hearing (U2’s) “Where the Streets Have No Name,” you always play this one.

Hirap nga lang mabuo ng Queen’s Greatest Hits of 2008, and some Red Hot Chili Peppers albums.

I stored my Vanessa Mae (Nicholson) albums over at my youtube account… crush na crush ko pa rin talaga siya eh. Hindi na kasi kasya sa PDA. I haven’t bought a new memory stick of 8Ghz yet; my 4Ghz is already filled up with movies and games. I gained 9kgs within a matter of weeks, I’m getting big, haven’t worked out lately kasi puro kain, kain at kain… next month na lang ako mag-workout ulit o sa summer na lang tutal naman nag-salad na rin naman ako eh ok na ‘yun ‘di ba?

I still have a year to go before I can say anything, but with my other colleagues, hayyyy, pahirapan na talaga even making such a shameless excuse of "due to unavailability of tickets you are requested to....blah blah blah…" tinawanan ko na lang. My batch has discussed things over at the phone meetings we had, so far may pinapauwi pa naman sila pero ‘yung iba pahirapan talaga. And the recruiting company is already having problems with expat Pinoys, they are wary of it as they are already blacklisted. They are having a hard time at recruitment of capable people, they have resorted to the proxy technique that blacklisted companies do para makalusot lang.

Oo nga pala kaya mo pa ba talagang dalhin si Musa sa bundok? Kamusta naman si Arjuna at ang pag-aaral niya ha? Mag-aral siya nang mabuti ha? I keep reminding that, ‘yung pusa ko h’wag naman masyado bigwasan, just carry it and spank it lightly on the hips.

Utog mula Dong Ampil de los Reyes, noqualmasabomb@yahoo.com:

A CD copy of Gregorian chants on the cycles attending the birth and epiphany of Jesus Christ cost me over P500—humagulgol ang aking bulsa sa hapdi… I’m still on a hunt for Django Reinhardt, Thelonius Monk and Claude Bolling’s original compositions on CD—let’s just say music pirates aren’t interested in Reinhardt, Monk or Bolling. Hindi makamura kaya nagmumura na lang.

I may be wrong but I’d say the human body has two seats of equilibrium. There’s the dan-tien or hara, two fingers’ width below the navel that’s the fulcrum on which every body move flows—or is unleashed like lightning—from. Keep this area trim with tummy crunches or leg squats with qigong or rhythmic breathing—a three minute-session a day ought to keep the life force or ki stoked like lambent candle flame. And avert such metabolic disasters like diabetes mellitus from getting at you.

And there’s the inner ear, seat of physiological and psychological equipoise which has to be nourished with orisons and salutations to the Almighty plus decent music— not the garbage cranked up by Bee Gees, Air Supply, or similar dolts and those who follow after them.

Wala pa ‘kong bagong album ng Metallica— the New York Times music critic gave an a-okay to that. Kaya “Enter Sandman,” “Master Of Puppets,” “I Love You (For Sentimental Reasons),” “Something Stupid (Like I Love You),” “Amazing Grace,” “Got To Get You Into My Life,” “Show Me A Smile,” “Ikaw Ang Miss Universe Ng Buhay Ko,” “Sa Ugoy Ng Duyan” saka “Kyrie Eleison” ang inaawit kong mga uyayi para ipaghele si Musa, am’bigat niya talaga, nagiging seksi nga daw ‘yung yaya’t nababawasan ng bilbil sa pagkakarga kay Musa.

The guys I play qigong with are well off into their seventies and eighties, niceties and panties—the latter’s often well if off than on-- pero matitindi pa rin ang sigla’t lakas ng katawa’t isipan.

Kaya kaya kong dalhin si Musa sa bundok… mas gusto ko na ang ganoon kaysa dalhin ko pa ang bundok kay Musa. Hirap sigurong buhatin ng Sierra Madre’t Susong Dalaga—kaya nga sinusupsop ko na lang, nalalasap pa!

Naihinga ko kay Noriel Devanadera—ito lang ang pinagtitiwalaan kong pinuno sa OWWA—ang mga problema n’yo diyan, so let ‘em write about it, I’ll forward it to Noriel. There’s a lot of policy infirmities perpetrated by the Philippine government that needs to be ironed out to protect and promote welfare of Filipino expatriates, why, even those louts in the Senate aren’t crafting laws or really taking a thorough look into OFW problems. Kaya kahit ‘yung tulad ni Noriel o ang mga labor attaches natin, parang nakagapos ang kamay sa pagkilos.

Arjuna’s doing alright in his studies, and his studies are doing him good. Yeah, spanking a pussy smacks of kinky kaya pulos himas lang ang ginagawa ko sa mga pusa natin—nagkataon lang na si Bonyat at Pinyin ang talagang pinapayagan sa loob ng bahay, nasasampiga tuloy kapag nanunggab ng pagkain sa hapag-kainan— kasi’y laan na sa mga aso’t pusa ang lingguhang dalawang kilong galunggong o tamban, ah, they’re a pampered lot.

‘Kaya mo pa bang isama si Musa sa bundok?’

2008-10-14T02:22:00.000-07:00

NOMEN est omen, palatandaan o sumpa ang pangalang taglay—isa sa mga tahasang katuturan sa zhongwen ng ngalan ko’y ‘kahindik-hindik na lakas’ na matagal nang natuklas, naisasalang kung hinihingi ng pagkakataon.

Ano ba naman ang pagpanhik sa kabundukan kundi pagsalpak ng mga hakbang sa anumang latag ng lupain at dawag? Nahulog sa hukay ang financial system ng Amerika dahil talagang patungo doon ang mga isinalpak na hakbang nito. Kasunod na isasagawang hakbang sa ngayon ang quasi-nationalization o reverse privatization upang maibangon daw muli sa hinukay nilang lubluban. Matagal nang ipinagduldulan sa ating bansa ng World Bank at International Monetary Fund na kapwa galamay ng U.S. policymakers ang taliwas na hakbang-- isalin sa pribadong sektor ang pag-ugit sa mga industriya, kaya maging Philippine National Bank ay hawak na nga ng mga pribadong may-ari.

Pati nga ang naging maalingasngas na $329.5-million ZTE-NBN project na dapat sanang napasakamay ng pribadong sektor, sinawsawan naman ng gobyerno—anupa’t umalingasaw ang ginawang katiwalian at mga paglabag sa umiiral na batas.

Hindi natin masusukat ang pagiging wasto ng bawat hakbang—simbilis man ng haginit-lintik o simbagal ng usad-kuhol. Uungkatin lang natin kung saan talaga patungo ang mga isasalpak na hakbang, sa latag man ng lupain o sa larangan ng paghubog ng mga patakaran sa pamamahala. Buong giliw na isasama ko ang apo sa pagtuklas muli sa katiwasayan at marikit na bangis ng kabundukan.

Taimtim na pagmumuni-muni ang mainam na paglalakad—ganoon ang nais kong mabatid ng apo sa binabalak na pagtungo sa kabundukan. May masinop na paraan ng paghakbang kasi—halos hindi lalagpas mula sa balikat ang yapak sa bawat hakbang, that doesn’t happen when one walks in strides or long steps. Walking meditation entails short yet quick steps, legs bent a bit at the knees to lessen impact of the body weight, the gait flowing from the body’s center of gravity called ‘dan-tien’ or ‘hara.’ Such a quaint gait covers more ground with more steps—for a thorough physical contact and intimacy with the lay of the land. Yet, the walking mode can be as fast as running. Kailangan ng matatag na katawan at paninindigan sa ganoong mga hakbang, ah, how aptly such physical requirements about taking sound steps can echo of the intrinsic demands of statecraft and leadership.

Oo nga pala, kapag matagal nang naisalang ang katawan sa 108 galaw ng ‘taikiken’—and it takes 30 years to get into the spirit of those moves-- o napanday ang pagkilos sa 8 galaw ng ‘qigong,’ ganoon ang magiging likas na indak ng katawan sa paglalakad—and there’s beautiful economy of movement and hints of martial know-how in such a manner of walking that I’ve not seen in most people.

‘Teach a child in the way he should go and when he is old, he will not depart from it,’ so we’re told by King Solomon who chose uncommon wisdom over wealth of material possessions and both political and military prowess, ah, he made his Faustian bargain eons ago, got all three as a result of his choice.

Sanggol pa lang ang apo sa ngayon, pero kagulat-gulat na nga ang lakas ng kanyang mga paa—gatas-ina kasi ang sinususo, gatas-ina na magdudulot sa kanya ng mas mataas na intelligence quotient kaysa ibang sanggol na pinasuso ng gatas-hinayupak sa tsupon.

Naghahanda ako sa pagbulas ng apo—kailangan talagang sumuso pa rin ng katas ng ina, mwa-ha-ha-haw!

Oh, Yahweh… ay, yawa!

2008-10-10T07:00:00.000-07:00

IYAN daw press freedom malayang pagpindot
Sa imo pong lubot upang makulubot.
Madadagdagan pa, ano ba, ay ambot!
Nais ng Senado’y malaswang paghindot…

Panukalang batas na isinalampak
Upang right to reply-- dapat daw matiyak—
Ng kung sinu-sinong aming isusulat
Para panig nila ay maisiwalat…

Dapat na mag-ukol ng sapat na buwang
Upang maituwid paratang sa puwang
Itong right to pakay ganoon ang reply
Dapat lang bumigay mga pahayagan!

Sila pong senador sana’y pumarehas
Sa mga tulad kong nais lang bumakas
Monthly budget nila’y talagang makatas:
Two million pesos lang mula sa aming tax.

Maghating kapatid kahit sa pantustos
Sa mga kawani’t personal expenses—
Umaabot din ‘yan ng half million pesos
Buwanang balato ng mga taxpayers.

Office maintenance costs: another half million…
Seven sixty thousand para maglimayon
May isang milyon pa kung ulo ng lupon—
Tig-isang committee ang mga senador…

Ang taunang tustos sa pork barrel budget
For every senator: two hundred million each
May komisyon siempre kahit na ten percent
Bundat ang senador, we taxpayers don’t fret.

Sa pork barrel pa lang pumasok sa bulsa
Ng ating senador, one hundred million na
Before the term is done ay nagtatamasa…
Sa puwang ng d’yaryo, makikisunggab pa?

Tawag po sa ga’non masyadong dayukdok
Sobra na sa siba at hayok na hayok…
Merong peryodista’y sablay kung sumahod
Marami sa amin ang nabubusabos…

For a Sufi Muslim ang gawang pagsulat
Alay panalangin ng paham at pahat…
Kung makikihati baka lang masilat,
Tamaan ng lintik mula sa itaas…

Sa batok ni Yahweh kami ay kakatok
Ng mga paratang at ngitngit na taos:
“Ang bansa po namin bakit inilublob
Sa dusta at dusa’t lideratong bulok?”

Sa bayag ng yawa aming iuumpog:
“Bakit kampon mo lang silang nakaluklok?
Tatama sa lotto ay ipagkaloob
Bigyan mo rin kami ng millions of pesos!”

Sina Yahweh’t yawa aming pagbibigyan
Ng kahit katiting o kaunting puwang
Para buong bayan ay maliwanagan.
But they will not avail of the right to reply…

In occidente, lex—batas sa kanluran
Et in oriente, lux— at kaliwanagan
Naman sa silangan… On the right to reply:
There are brains that have left, they’re right to be pilay!

Pakikipagtipan at pakikipagtipon

2008-10-03T01:12:00.004-07:00

SINAMPIGA—Batangan verb for conk or bash the noggin in-- ang paanyaya sa muling pakikipagkita sa nurse na dating babaeng peryodista’t naging kagawad din pala ng campus newspaper na pinagmulan ko. Natapat ang araw ng reunion sa mahabang pakikipagkape’t palitang-kuro sa nakatatandang katoto, nakalaboso sa Muntinlupa, XPP, hindi exciting pekpek kundi ex-political prisoner. Kasunod sa unang tipanan ang pagdalaw sa kinagigiliwang panganay na apo na pulos panghalukay-tutule ang palahaw ng iyak o haplos-sa-puso ang ngiti na isusukli sa anumang tangka na makipag-usap.

Iba ang antas at yumi sa igting ng talastasan kapag ang kaharap ay matagal na nakapaghimas ng pader at rehas dahil sa mithi’t paninindigan para sa bayan. Nippongo plies the picture idea “kage,” the shadow falling on the floor as skeins of light strikes wood slats resembling prison bars in a papered panel. That shadow lends a deeper, somber hue to every color or surface it falls on. So pleasantries and passing talk may be infused with such enriching chiaroscuro.

Halaw sa Nippongo ang pangalan ng apong panganay, Musa, with its variants “bushi,” “mushi,” “musha” o mandirigma. Sa ganoong araw ng dalawang pakikipagtipan, maisasalang yata ang sarili sa obra ni Akira Kurosawa. Kagemusha (Shadow Warrior).

If you’re on in years, go for that whatever, whoever, whichever can lift you up, those that edify, ease up and help you to stand and withstand— shun those that drag or bring you down. Ganoon na lang, mahalaga ‘yung makakasama na may katumbas na pagpapahalaga, makakasuklian at masasabayan sa pag-angat.

Isa pa ring nurse ang pilit na naghanap sa ‘kin nitong nakalipas, ex-classmate and cohort in high school na naunsiyami ang pangarap na maging marine biologist … naging nurse sa U.S., sandamakmak ang kita pero mas masaya raw kung ‘yung una niyang kinagigiliwang gawain ang naging career niya. Hindi ko rin siniputan ang biglaang reunion naming magkakaklase nang dumalaw siya sa Pilipinas. Sa telepono na lang kami nagkausap, nananaghili nang aminin kong sinunod ko’ng ipinipintig noon pa ng puso—paglulupa’t pagsusulat—para ‘kako magaan ang dalahin sa dibdib, afford me to speak and express art from the heart. Heavy of heart he did depart.

“Is-shin-ryu,” one-heart martial school in which the student’s entire being moves light as a feather from an enlightened heart… Egyptian lore tells of ‘weighing of the heart’ as central ritual in the passage of a dead person’s spirit from this world to the next… jackal-headed god of the dead Anubis lays the person’s heart in one pan of a pair of scales to check that it balances against a feather, embodying justice and truth… and there’s that Latin adage, “The measure of a man is found in his heart.”

Nakakaandap tuloy na siputan ang mga balik-pagtitipon o reunion. Iba’t ibang saysay at kasaysayan ng piniling landas ng buhay at pamumuhay ang natitipon. Paghahaluin. Parang kalamay. Parang samut-saring sangkap sa lutuin na mahirap mawawaan ang lasa’t timpla. May mga gumawa ng pangalan. May gumawa lang ng pera. O gumawa ng kalokohan, kahihiyan, at alingasngas. May gumawa lang ng bata. Gumawa ng kabuluhan. May napag-iwanan dahil wala namang ginawa… maisusulit at mailalahad ng katuturan ng sari-sarili batay sa mga ginawa.

Hindi kaya mag-alinlangan kung pilit maisasalaksak, maibalik ang sarili sa ganyang kalipunan?

Hindi pinaunlakan ang anyaya na sumipot sa muling pakikipagtipon sa isang dating peryodista na naging nurse sa Amerika. Nakatakda kasing sumipot sa ilang pakikipagtipan sa araw ding iyon. Baka maungkat ang ibang dahilan.

O, may mga katipon at katipunan. At tiyak na may Magdalo at Magdiwang. Napipinto ang umaalimbukay na himagsikan at mga pagkakanulo.

May mga katipan at katipanan. Tiyak na may luma at bagong tipan, old and new testaments that conjure a dimension of the sacred. Teka, tipan = covenant. And coven refers to a group of witches, mages, or wizards. Katipan is also tryst-mate, sweetheart.

The whimsical, intrinsic significance is laid down pat.

Kaya nga sisiputan lagi’t lagi ang mga katipan na laging may pangako ng engkanto’t mahika—always a fulfilled promise of a sacred, magical meeting of minds and hearts.

Low-skilled job-seekers: send resumè to theassociateconsultant@yahoo.com

2008-10-03T01:12:00.003-07:00

THE jobs available pay minimum wage. If you’re young, fresh off high school and your English enunciation isn’t likely good enough for reading through a trough of prepared responses in a call center, grubbing it as service crew for a 24-hour convenience store—or jobs similar to that-- would be just as decent.

Save. Make sure you earn a college degree. To get better-paying jobs.

Just don’t come to me begging for work.

A single mom, plump as they come, approached me once as I dug in for lunch at a diner. Unceremoniously plied a plea for me to spare her some cash as she and her kid was about to be thrown out of their rented home. Distressed damsel sized me up as someone who’d come—if pun is intent, peg it firm at a camp, likely a kamposanto para makikilibing-- to her rescue.

Landlady got paid. Lady drowning in woe was landed and laid.

Mula kinatirikang masaklap natirikan pa ng masarap ang harap…kaya yata naghanap-hanap.

Sa patahian ng isang katoto naipasok ang nakilalang nadesperadang ina—na dati palang high speed sewer in a multinational garment manufacturing outfit. Maganda naman ang kanyang pagkita sa pinagpasukang trabaho pero nagkukumahog pa rin sa pakikipagkita. Mind the pronunciation of key syllables, will you?

Giit ko’y wala naman siyang dapat bayarang utang na loob. Nagpupumilit naman na ibutang raw sa loob. Ibutang? Ilagay pala ang kahulugan niyon sa wika nila—lalong hindi napalagay sa mga kasunod na pihit ng pagyayarian, este, pangyayari nga pala.

Kapag ganito ang inaararong usapin sa pitak, hindi marahil mambubulabog sa kanyang mga kaibigang komentarista sa radyo ang isa naming masugid na tagasubaybay, si Ben Rosario ng Manila Bulletin—utol ng aming kabungguang-bote, Dodo Rosario—para maipabatid pati sa madlang tagapakinig ang mga kahindik-hindik na pagtalakay dito. Tiyak kawawa sa nanay at tatay ninyong nasa hudikatura ng bansa kapag sinampahan tayo kapwa ng kaso. Consensual harassment. Inciting to seduction.

Say, I’ve been doing qigong for a clutch of years. The martial breathing regimen has afforded some two-bit skill in tantra, an esoteric Hindu sex practice that allows one to withhold discharge of precious fluids… while ensuring that the other becomes awash in wave after wave of orgasms… So I love and leave ‘em contented. Not stranded high and dry.

So they beg for more of the same. Do it singing the pambasang lawit, oops, pambansang awit as flagpole plugs hole. Taranta sa tantra. Arcane knowledge translates to staying, satisfying power that beats oral contraceptives— howl “hell, no!” or swallow. So they don’t get knocked up for sure. Just swept off-- and with the patented walis tambok, between-- their dainty feet.

Because it’s all about having gut-spelunking scrumptious sex. Or making love. Not babies… The push and pull that produce people is such a lousy job turned up by those of low skills who actually enjoy doing such a job but often take no long-term responsibility for it. Kaya dumarami lang. Pero nagkakahindut-hindot ang populasyon ng Pilipinas. Maraming walang trabaho, mas maraming ayaw maghanap ng trabaho.

Ah, wushu gold medalist in the 2008 Beijing Olympics Willy Wang told me once at the Kapihan sa Sulo media forum that qigong is a lot more brutal than wushu… mahirap talagang maibigang katalik kaysa kaibigang matalik.

Teka, magpapasalamat po kami kay Ms. Czarina C. Videña— isa ring masugid na tagasubaybay nito—na nagmagandang loob na tumulong sa mga nangangailangan ng mapapasukang trabaho, high-skill, middle level-skill, low-skill jobs are offered. That gives me a lot of time for think, food, and drink. Kaysa mag-asikaso ng mga samut-saring seksing sasakyan sa emission testing centers.

Pahingi ng paumanhin sa mga sasakyang dilag at alindog with sound chassis, some brazen, whose engines are still in good running condition. Kahit naman kasi matikas ang tirik, taba at haba nitong tambutso, ayaw namang labasan ng usok saanmang emission testing center. Na tulad niyong Hotel Sogo.

Pakiramdam ko kasi’y para bang hindi nilisan ang pagiging sundalo. Pilit isasabak saanmang putukan… ilululan pilit sa malaking sasakyan patungo sa labanan. Ano ngang sasakyan ‘yon? Sex by sex?

Busog sa laro, lusog sa diwa

2008-10-03T01:12:00.002-07:00

NAPAKAHABANG panahon ng paglalaro ang kamusmusan, umaapaw sa saya habang naliligo sa sikat ng araw, tigib sa galak habang habol ang hininga’t tila hangin ang buong katawan sa pagdiriwang ng sigla’t kalayaan.

Maraming pakinabang mula sa laro— salanta ang sigla ng isipan kapag hindi kumikilos ang katawan, sabi ng henyong si Leonardo da Vinci. Pinatunayan na ng mga natuklas sa pananaliksik ang kanyang sinabi. Tumutulong sa mainam na paglaki ang laro. Nagiging matalim ang isip at talino—pinalalago ang neural structures ng utak sa nervous system ng katawan.

At nagsasalin ng maraming kaalaman at kakayahan ang laro sa mga bata, nasusubok nila ang mga ito na pakikinabangan nila sa kanilang pagtanda.

Tinukoy ng child experts kung paano humuhubog ng karakter o mainam na pagkatao ang laro:

Katulong ang laro sa mahusay na pagbulas ng katawan. Isusulong ng laro ang katawan sa masigla’t masayang galaw upang mailabas, mapagaling ang motor skills—kakayahan sa galaw—na nagbibigay sa bata ng tiwala sa sarili at lakas ng loob.

Sa pakikipaglaro sa iba, natutugunan ng bata ang damdamin na maging kabilang sa mga kalaro—sa social at emotional interaction nauuwi ang physical action sa laro.

Maraming aral na kaloob ang laro, at magagamit ng bata ang angking kakayahan upang makuha ang mga aral sa laro. Lapat-kamay, lapat-isip na pamamaraan ang laro para matuto at mapag-ibayo ang kaalaman. Sa laro, mapapahusay ng bata ang kakayahang mag-focus, mag-concentrate o ituon ang sarili sa ginagawa. Nakakaipon din ang katawan ng muscle memory at pang-unawa sa wika.

Mapapansin na ang musika at pagkilos ay laging magkasama—katumbas ng tugtog ang galaw sa sayaw kaya iba’t ibang paraan ng kilos ang kasaliw sa mga likhang himig. May paanyaya sa bawat isa—paslit o magulang man—ang musika upang gumalaw, umindak sa galak, kumilos na agos ng saya.

Kaya upang maging malusog at sanay sa mainam na kilos ang inyong mga anak:

1. Ipabatid sa inyong mga anak na mahalagang gawain sa inyong tahanan ang laro.

2. Pumili, bigyan sila ng mga laruan na makapagbubukas sa kanila ng maraming kaalaman at kakayahan.

3. Makipaglaro sa inyong mga anak. Maging bahagi ng kanilang mga pinagkakaabalahan—at huwag namang magbutas lang ng upuan sa harap ng computer upang isangag ang utak sa computer games, gawaing tamad ‘yan.

Kailangan ng mga musmos ng mga 60 minuto ng laro’t masiglang kilos ng katawan araw-araw— hayaan silang maglaro.

Use it or lose it—galaw-galaw para hindi ma-stroke, sabi nga. Sisigla ang katawan kapag kumikilos sa laro, nahuhubog na matibay ang katawan, nagiging matatag ang tibok ng puso, lumuluwag pati hininga kung madalas nagsasalin ng sariwang hangin sa dibdib—na magbibigay ng ibayong tatag sa kalusugan at lakas pati na sa isipan. Kaya:

Dalhin ang mga anak sa park o palaruan na maraming mapaglilibangan—wall climbing, boating, biking, break dancing, taichichuan, at iba pang laro’t sports na makagigiliwan.

Payagan sila sa mga field trips na mahalaga’t masayang bahagi ng kanilang pag-aaral sa eskuwela.

Isama sila sa mga weekend picnics, bakasyon at papamasyal—lalo na iyong masaya’t may matututuhan. Mainam na magkasama sa quality time kahit nasa labas ng tahanan. Samahan ng palaro ang mga pagtitipon ng pamilya.

Isali sila sa palaro o sports na magbibigay ng mga kaalaman sa pamumuhay. Isulong sila sa Kahit team sport na makakagiliwan nila:

Humuhubog ng mabuting ugali at pagpapahalaga sa buhay ang mainam na sports program—lalo na ang mga tinatawag na contact sports tulad ng wushu, karatedo, taekwondo, arnis, atbp. disiplinang kauri nito na nagbibigay din ng moral and ethical values sa kabataan.
Pumili ng sports na nagbibigay ng ABC—agility (liksi ng katawan), balance (timbang o balanse ng katawan), at coordination tulad ng aerobic dancing, tennis, badminton, table tennis o yoga.

Kay Villar ang Tondo, kanya ang skin whitener

2008-10-03T01:12:00.001-07:00

DUMANAK ang laway—kakila-kilabot—
Pati butse nila’y pumutak, pumutok…
Upang ibuyangyang ang dinobleng pasok
Double insertion daw para sa C-5 Road.

Kay Villar ang Tondo, kanya ang Cavite
Na paglalagusan ng naturang kalye.
Ang makikinabang lokal na botante
Na sa two-uh-ten polls baka maturete…

Sa C-5 Road project, isang nakinabang
Ay iyong pinuno ng grupong El Shaddai
Na mga kaanib ay tala-talaksan
Botante din sila na paglilingkuran.

Vote-winning project ba? Wala na pong duda--
Las Piñas, Cavite hanggang sa Laguna
Ang makikinabang sa lakbay-ginhawa
Dapat lang tustusan ng sapat na pera.

Kotong o kuratong, walang nailantad
Kahit masinsinan ang pagsisiyasat
Walang katibayan ni masamang balak,
Walang nakalkal na iregularidad.

Pero lumalabas walang alingasngas
Alegasyong gasgas ay puro lang angas
Diin ni Enrile, walang naibunyag
Kahit pag-iimbot o tiwaling hangad.

Sinumang magbintang dapat magpatunay
Dapat maglabas ng mga katibayan…
Kung ang mga angas paulit-ulit lang
Pera’t panahon din iyang sinasayang.

Sa mga senador, well, the highest so far
Ang approval rating nitong Manny Villar
Kaya lagi’t lagi siyang sisiraan
Pilit ilulublob sa putik at kanal.

Puno o pinuno na hitik sa bunga
Susungkitin lagi’t babatuhin t’wina--
Kung hindi lababo, kahit orinola
Pati poso negro’y ipukol sa kanya

Ang kulang sa pansin dapat na mag-ingay
Dapat mambulahaw upang manghahalal
Na sa ngayon pa lang ay nakasubaybay
Sa dapat iluklok du’n sa Malacañang.

At marami na ngang mga pulitiko
Ang paparada na’t kakatsang nang todo
Liligawan tayo’t ililigaw tayo
Upang masunggaban ang buto, oops, boto.

Dahil kung may lagay tiyak na may kotong
Nangangamba kami, oy, mga senador
Baka sa susunod na imbestigasyon
Kalkalin pati na lagay ng panahon…

This is so so-so

2008-10-03T01:12:00.000-07:00

ALAK-tating baby tawag po sa akin
Male nutrition kasi ang aking aralin
Sa dibdib ng ina natutong sumimsim
Ng tomang sustansya’t katiting na protein

Ang atas sa Koran ay dalawang taon
Na dapat sumuso sa ina ang sanggol
At sa tulad kong may infantile fixation
Sumususo pa rin magpahanggang ngayon

Pansinin po natin iyang protein content
At birth it is merely 2.38 percent
Then down to 1.2, that’s after the sixth month
That’s what in mother’s milk, sustenance heaven-sent

And so God’s chemistry oozes off like blessing
From the breasts of mothers, each a sacred fountain
Kahit pa sabihing protina’y katiting
Ang sisidlan naman nakahuhumaling

Ang utong ng ina’y kakaibang hulma
Sa wastong pagbigkas nitong abakada
Sapat lang ang lambot para bang sa seda
Upang itong sanggol doon mabihasa

Utong ina naman bakit pinauso
Paglaklak sa tsupon sa halip na suso
Kapural ng ganyan daig pa ang aso
Hihimod sa suka’t papangal sa baso

Utong ina pa rin ang katas ng baka
Dapat sinisimsim lang ng mga guya
Mga sanggol ngayon ang pinamihasa
Sa gatas ng hayop, hinayop na sila

And so God’s chemistry, by human foul intent
In such a bovine twist upped the protein content
By adding melamine so the formula went—
And to their early graves some babies were sent

Kami ay aangkat, aangkat po kami
Masustansyang gatas mula kay Zhang Ziyi
Kahit kay Maggie Cheung maniwala’t dili—
Mga suso nila ay talagang yummy

Milk of bovine kindness inayawan namin
Gasta’t gatas-ina kahit na katiting
Lulusog talaga inyong iwing supling
Higit pang malalim ang mother-child bonding

Samut-saring hugis pipisil-pisilin
Iba’t ibang hugis pa ang masisimsim
Alak-tating baby turing po sa akin
Suso’t suso pa rin ang sisibasibin

Huwag ipagkait ang bulwak ng dibdib
Ang katas na gatas hindi masasaid
Ang dugong may liyab, alab ng pag-ibig
Sa supling na giliw ialay na tigib…

Informing psyche and sinew

2008-10-03T01:05:00.000-07:00

WHATEVER the left hand does accrues information to the right lobe of the brain which has a will of its own—it’s the portion that plies emotion, art, imagination… who knows what else. The brain’s left side governs speech and rational thought—and the right hand is the left brain’s servant.

With such facts down pat, the children grew up being drilled for hours in the use of both hands in, well, hands-on tasks. There’s a lot more than tons of muscle memory stored up over the years in such mundane tasks as hacking out through howling seas of cogon in the forbidding parts of the Sierra Madre to clear patches of land for transplanting trees. Or pounding spices and food condiments with mortar and pestle for everyday cookery, even catching shrimps or wee fishes for hours among the shoals of a river… even doing the dishes or a constant stirring of ube jalea or purple yam jam in which every kid has a turn at 20 counts of roiling the concoction as it cooks on a cast-iron cauldron over live embers.

There’s more than a handful of knowledge in cookery and rookery gained there. Hands-on tasks inform psyche and sinew, nurture brain growth and--over time-- build up a colorful, expressive yet down-to-earth vocabulary. The more one does hands-on work and gains hands-on competence, the broader and deeper one’s vocabulary becomes: a stock of 700 words is minimum to get along; a 3,000 word stockpile to have a job; a 10,000 word store to have a social role; and 60,000 to have a say in making up the language.

Include in the wealth of lexicon a certain oddity called lanka, an economy of movement in straight-telling body language. Kakaiba ang pangungusap na ipapatalastas at ibabalikwas ng galaw ng katawan na pinanday sa gawain sa mahabang singkad ng panahon.

Hinoldap daw ang aming bunso, dalawa ang nagsalikop sa kanya. Pumalag. Kinadyot ng siko ang kumalawit at isa pang dumikit. Tiklop ang mga inupakan sa iglap na salpukan.

That must have been a muay move. A killer elbow blow aimed at the rib cage—it takes one fucking pound per square inch (PSI) of pressure to cause rib bone to snap like pretzel—and such a blow can whip out a dozen or more PSI to cause the slammed-on ribs to break and, well, likely to jab into the lungs, touch off internal bleeding that may result in a slow, painful death… unless a surgeon intervenes for a savings-wrenching operation.

PSI. Sigh…

Mabubungkal ang malalim na ugat ng ganoong iglap na kislot ng katawan sa kung ilan ding taon na paghawan ng mga bata ng kugon sa Sierra Madre. Matagalang pag-aaral iyon. Masinsinang paghubog ng kaalaman na ilalaman sa bawat himaymay ng laman. Uh, shorinji kempo translates literally as “physical skills or inner truth reaped from a small forest.” Kendo or tengu geijutsu-ron is “the art of mountain demons.” Very spiritual disciplines those.

Mahirap talagang magpalaki ng musmos na anak, parang mga batangan na kailangang salinan ng kung anu-anong kakayahan, kailangang hubugin pati ang kanilang mga kamay sa samut-saring gawain upang mapaunlad at lumago ang kanilang diwa’t kaisipan.

To recap: right hand tasks go to left brain lobe to nurture reason and speech. Left hand, right brain lobe to temper emotion, art, creative imagination, brute level instincts, and God knows what else.

It’s all about getting in touch with the needs of the growing child, enabling, ennobling and shaping each in the lathe of workaday tasks. Mahirap magkulang sa pagiging magulang. Kailangan talagang magaling sa panggugulang.

Kowokashi udekashi tsukamatsuru

2008-09-09T20:12:00.000-07:00

SARADO ang presyo: 500 piraso ng ginto bawat trabaho—kahit na ilan pa ang mapugot na ulo. Gano’n ang patakaran ng pusakal na berdugo sa Kozure Ookami, “Lone Wolf and Cub” na sa mga unang taon ng dekada 1970 ginawang pelikula.

May kasunod na susulating tomo—talambuhay— at katatapos lang nga sa huling binuno din ng tatlong buwan, sa mga huling kabanata na lang naging paspasan at paduguan.

Tulad sa dati, piso bawat salita ang bayad sa trabaho.

Piso bawat kataga. Mura lang ‘yon. Nagsasalansan… Nagpapadugo tuloy ng kahit 4,000 kataga sa isang araw lang. Papatak na P4,000, ‘di ba? Nakatikim din naman na maging aralan o apprentice sa mason nitong isa sa mga unang taon ng dekada 1970—P8 sang-araw ang minimum wage noon, P6 ang arawang bayad sa ‘kin. Natutuwa na ‘ko. Noon.

Kaya nga naging working model hero sa ‘kin ‘yung berdugo sa Kozure Ookami. Si Ogami Itto. Taya lagi ang sariling leeg-- pati na sa bitbit na anak-- sa bawat makontratang trabaho. Nasa sangkalan pati pangalan, pati kakayahan at husay ng kasangkapan sa gagampanang gawain. Nakabandila ang payak na patalastas sa sinuman na magbibigay ng trabaho: Kowokashi udekashi tsukamatsuru. Paupahang paslit at kakayahan…

“Never explain yourself to anyone. Because the person who likes you doesn’t need it. And the person who dislikes you won’t believe it.”

Nabungkal ang payo sa ipinadalang elektronikong kalatas. Hindi naman talaga kailangan ng mga nagpasulat ng libro ng paliwanag. Kung bakit inabot ng tatlong buwang singkad bago natapos ang libro—at hindi naman maniniwala ‘yung tinukoy ng katotong Dennis Fetalino na neighbor from hell… na umaabot kahit P50,000 sambuwan ang maghapo’t magdamag na pakikipagtuos sa harapan ng desktop computer… napakalayo na niyon sa P6 arawang bayad sa paghahalo ng graba, buhangin at semento’t pagsasalansan ng hollow block bilang bagitong mason.

Panahon pa ng makinilya nang kumita ng P10,000 ang isa kong sinulat na dula—na sambuwan ding binuno sa makinilya… umuusok sa ingay hanggang magdamag… hindi na lumilikha ng ganoong kalampag ang desktop computer… pero natutulad sa berdugo pa rin sa Kozure Ookami ang pamamaraan bago makahugot ng kahit ilang piraso ng kataga: suio-ryu o water gull style. Chew bits and pieces of your own life…your self… your mind… your soul…spit ‘em out into words on paper.

Madalas na kaniig sa ganoong walang humpay na pagluray sa mga himaymay ng sariling laman ang mga awitin ng U2… “Time won’t leave me as I am but you can’t take away the boy from this man…” Kukupas at tatanda ako pero mananatili ang paslit na angkin ko.

Parang alingawngaw ng ibinabandilang patalastas sa Kozure Ookami. Kowokashi udekashi tsukamatsuru. Paupahang paslit at kakayahan.

Binalikan ako niyong dulang kumita ng P10,000 nitong panahong nagsisimulang sumikat ang U2… itatanghal muli ngayong Oktubre sa Luneta, malapit sa pinagbarilan kay Jose P. Rizal… parang ‘yung sinasabi ni Alfred Nietzsche, das schwerste Gewicht… suwerte na kung suwerte pero ang katuturan niyon, “pinakamabigat na pasanin.” Na talagang hindi ko maunawa ang talagang katuturan… madadagdagan na naman ang bigat na pasanin ng bulsa… kaloob ng isang ginawa na para bang puno… hitik na hitik sa kalibugan at karahasan…

Hindi naman ninyo kailangan ng ganitong paliwanag. Pero papanoorin ko muli ang unang yugto sa Kozure Ookami. Na sagana rin sa kalibugan at karahasan… doon mapupulot ang gintong aral mula kay Ogami (katumbas ng "usal-dalangin") Itto: 500 piraso ng ginto bawat trabaho.

Angas sa angaw

2008-08-18T18:58:00.000-07:00

ISINULIT ni Nap Alano na may isang angaw—sangmilyon—na ang magiging bilang ng sipi nito… dadalhin na hanggang sa mga himpilan ng bus na patungong lalawigan, higit na malaking bilang na ng mambabasa ang mararating at mahahasikan ng alimuom mula dito. God bless you, folks!

Sino ‘kako ang kakandidato. Na tutustos sa diyaryo? Mahal ang papel. Ilang ektarya ng falcatta o pino ang ibubuwal at liligisin upang maging pulp paper? Malaking halaga ang kailangan para humakot ng bulto-bultong papel na paglilimbagan ng diyaryo—na ipapamigay lang sa kung sinu-sinong pasahero ng MRT at mga bus na tungo sa kung saan-saang lalawigan.

Talagang sa mga himaymay ng puno nakaukit ang angas na ‘to—vandalism of an uncertain degree.

Say, a man’s reach ought to be greater than his grasp. Malayo man ang maabot sa pagsagap, tiyak na hindi na mahigpit ang gagap, hindi na masidhi ang yakap. Pero titigasan pa rin at huwag ipagdiinan ang nauna sa –gasan.

Payak ang pakay—pera. Hindi raw pamumulitika. Mas malaki ang bilang ng mga sipi nitong pahayagan, mas marami ang pilit aabutin. The multitudes simply represent a market to which products, services, or political sound bites can be plied.

At kapag mahigit sa angaw—maipapasa pa sa tatlo hanggang limang tao ang kapirasong diyaryo, baka makaabot sa 10 milyon katao—ang bilang na mararating ng samut-saring patalastas na nakasupalpal sa pahina, maiaangat ang advertising rates. Maidadahilan pa na mas malaki ang bilang ng mga manlalakbay tungong lalawigan ang may kabuhayan o hanapbuhay—madugo sa bulsa ang pamasahe’t ‘yun lang may palagiang kita’t suweldo ang may kayang maglakbay, such here-and-there mobility is socio-economic mobility.

They don’t comprise the greater bulk of the voting population that musters electoral strength—and too little political clout-- in their nitwit choices of leaders. They’re just a segment of a market that can buy products and services—from instant noodles presoaked in tons of trans fat, peddled off to the gullible as prepared with no artificial preservatives added… to the nascent notions of cosmetic intervention for medically fangled feminine beauty…

Saka nakita na natin sa mga nakalipas na halalan ang talagang binubuhusan ng pondo ng mga pulitiko para magpakilala’t manghimok na sila ang iboto—sa TV at radyo. Kapirangot na kulangot lang ang itatapon sa tulad nitong peryodiko… Mas mahirap kasing magbasa kaya magmiron.

Kaya aangas lang kami sa angaw-angaw sa araw-araw.

Umaabot pa lang sa 100,000 ang sipi nito, I still get to ride the MRT without anyone suddenly prostrating before me in woeful reverence or baneful obeisance, uttering anathema, “Maestro, take me in as your apprentice in wuyiquan, wishcraft and the odalisque artifices beyond Kama Sutra…” (Wala pa namang ganoong pangahas o ungas na nais matuto ng anumang kaalaman o kakatwang kakayahan.)

And you can never tell if all this writing is a bid to make sense, make money, make love, make hay while the shine suns… or make believe…

Isang milyon na ang magiging mambabasa nito sa malapit na hinaharap? Aw, c’mon.

Nalalapit na naman ang umaatikabong halalan. Batid natin iyan. Marami nang gumigiri sa paligid. Dalawa nang katoto na may isasabong yata sa ruweda ng Malacañang ang nagparamdam na. Nang malamang mayroon pala akong palagiang pitak na sumasalampak sa peryodiko.

Hindi busilak sa puti kundi pawang ATM ang kanilang mga budhi!

Humanda kayo. Be informed. Be very informed.

Violent reactions; contrary nultural or cultural views; viruses that can wreck a mobile phone’s pathetic database; death threats; pornographic and kinky pictures; chess opening analyses; suggestions; comments; instant tarot card readings; exotic recipes for miso, chevon, tofu and aubergines; professions of undying love or lust; wine tasting session alerts; snippets of Van Halen covers or compositions; hideously huge fund transfers, or excess P10 load welcomed at 09174216774, mwa-ha-ha-haw!

(And that's not my CP!)

Praxis of my values system (with apologies to hypermodernist Aaron Nimzovich)

2008-07-24T20:35:00.000-07:00

ISINILANG ang demokrasya sa palengke, sa agora— nakatutuwang malaman na kabilang ang mga hinahangaan kong sina Pythagoras (“He who lives according to Nature lives as the gods have chosen.”), Socrates (“Know yourself. The unexamined life is not worth living.”), at Manny B. Villar (“Heto na si Dong, bigyan n’yo agad ng beer.”) sa mga nakahiligan ang pamamalengke.

Tagni-tagniin ang mga tagpong ilalahad. Para maunawa ang ilandang ng isipang matipid, the economy of thought—not the paucity, dearth or death that bedevils mendicant thought, sinasadya talaga ang kalaswaan sa salsal ng mga salita.

Hagalpak ng halakhak matapos matunghayan ang karatula sa harap ng isang spa. Nagsasaad ng paanyaya sa mga nais itakwil ang kanilang likas na kulay ng balat… na paanyaya rin upang dumaluhong ang skin cancer.

Sansaksak ng glutathione, P3,500.

Nakangisi na habang pumipili ng manibalang na abukado at a produce stall in Farmer’s Market in Cubao, Quezon City just a shot off that same spa where I saw that sign… the sight of that sign that threw me into a fit of laughter…

Sangkilong abukado, P60 na tumataginting.

Nakagisnan kong ipinapakain na lang sa baboy ang abukado, lalo na ‘yung malabsa—hindi lagkitan—na dalawang dangkal ang haba mula tampok hanggang tangkay. Apat na abukado lang, busog na ang kahit walong kulig o piglet.

Natangay palabas ng Pilipinas ang kung ilang binhi ng ganoong abukado—kamukat-mukat, nagbebenta na ang mga pinagdalhang bansa ng tone-toneladang abukado sa iba’t ibang cosmetics giants. At ginagamit naman ang abukado bilang sangkap sa kanilang produkto. Anupa’t tumatabo ng bilyones mula sa malabsang abukado, na ipinapakain lang nga noon sa mga patabaing kulig, manok, iba pang livestock.

Sometime last week, I told my preggy daughter that eating alligator pears can help stabilize her blood sugar level—and there’s a bit of alchemy in avocado, why, it makes food nutrients bio-available… easily ingested and readily absorbed by the body.

Too, there’s bio-available folate in avocado, a needful nutrient for preggies, plus:
*Magnesium
* Folate
* Potassium
* Vitamins B, E, and K
* Lutein
* Monounsaturated fats
* Omega-3 fatty acids

Oo nga pala, inilalahok namin ang niligis na abukado sa pagkain ng aming mga kuting, tuta, aso’t pusa.

Kailangan din kasi ng aming mga alaga ng bio-available form of GLUTATHIONE… mula sa P60 sangkilong abukado.

Baka kasi mainsulto ang mga alagang sina Bonyat, Mischa, Merlin, Sorat, Okaka, Fu Yu, Fu Hao, Puki-puki, Kwan Yin, Pin Yin, Bhatman, Toyang, at Shampoo kung dadalhin ko pa sila sa spa.

Alaga. Halaga. Things both palpable and non-palpable that must be cared for, nurtured in grit and grace. Alagaan. Pahalagahan.

So let me cherish knowledge and the wisdom of its practical applications.

Inungutan ng kanyang edad-15 anak na babae ang isang kainuman na ibili ito ng iPod… sa isa pang kabungguang-bote umungot ng P4,000 para maidagdag sa pambili. Napahagalpak ng halakhak nang maalala ang edad-15 na sukat-40 ang dibdib sa Avenida, naglalako naman ng binaligtad na iPod. Puday sa presyong P500.

Tagpo pa rin sa palengke: Akmang pipitikin ng binatilyo ang nakabalumbong salaping papel sa bulsa ng suot kong polo. Naudlot nang maramdaman ang kambal na balisong sa kanyang magkabilang tagiliran, akmang iwawakwak na hanggang sa dibdib. Hintakot na napangisi’t lumayo…

Sa araw-araw, 100 takal ng kaldag sa kasanayang kali ang kailangan para magawa ang ganoong iglap na igkas ng kamao o patalim. Muscle memory can be nurtured and inhered as component of body wisdom.

Violent reactions, contrary views, viruses that can wreck a mobile phone’s pathetic database, death threats, pornographic and kinky pictures, games, chess opening analyses, suggestions, comments, exotic recipes for miso, chevon, tofu and aubergines; professions of undying love or lust, snippets of Van Halen covers or compositions, huge fund transfers, or excess P2.50 load welcomed at 09284974566, mwa-ha-ha-haw!

Bibili ka ba ng P500 iPod?

2008-07-23T16:06:00.000-07:00

HIGIT na maraming bilang ng pasahero sa MRT ang makakabasa nito… higit sa P100 na nga ang pasaheng dudugo sa bulsa, mula Bulacan hanggang Cubao pa lang ang narating, dadagdag pa ng may P50 para makasuksok-pasok sa tampok na bahaging iPod o bumaligtad na puday ng Makati Business Center… Dadanak na talaga ang dugo sa bulsa sapul maging bunton-bunton, suson-suson at sapin-sapin ang dagdag-presyo sa mga produktong petrolyo.

Higit na malaking bilang ng bumbunan ang maaambunan at masisingawan nito, baka sakaling mahawa sa kakatwang ilandang-alimuom ng paglalahad sa pitak na ‘to.

Maibabahagi sa kanila ang mga mumunting kaligayahang tinatamasa—kagaya nitong biniling P300 tuta sa Quiapo… ni hindi pa matiyak ang lahi kung Roadweiller, Kubrador retriever, o German-cut shepherd… sinambilat ng kinse anyos mula sa kinalagyang kahon habang nagpapalinis ng kuko sa harap ng isang panaderya sa kahabaan ng Avenida Rizal, Sta. Cruz sa Maynila… iniulaol sa pagitan ng kanyang nagngangalit-putok na Pinatubo at Hibok-Hibok… pinadilaan sa tuta na naganyak namang tumalima, humimod-himod… naglumuhod na hinihingi pilit ang tuta… ayoko… bibilhin ang tuta… ayoko pa rin.

Iniwan sa kahon ang tuta na nagpukol ng nagsusumamong tingin sa ‘kin. Sumasamo yata, h’wag ko raw siyang ipamigay ni ipagbili…

Naglalako pala ng binali-baligtad na iPod—ay-pud ang bigkas ng iba kaya kung mababaligtad ay kakatwang pakikinig pala ang pakay sa naturang laruan. Oo, iPod ang inilalako ng naturang dilag. Na kinse raw. ‘Kako’y mahigit 40.

Idiniin ng kausap ang edad ng naglalako pero mas nakalantad sa mapagnasang paningin ang sukat ng balaybay ng likas na BJ-- buko juice. Delikadong makasuhan ng statutory rape o pakikipag-camaraderie sa estatuwang rebulto. Kikilabutan (mula sa katagang Batangan ang “labot” o mga laman-loob, menudencia, innards, viscera, or offal samantalang ang naunang dalawang pantig ay ang kumakatas na pinapasukang lagusan upang mabungkal ang mga laman-loob).

P500 iPod? Napakamura. Napamura.

Nagpadugo’t tiyak na nangutang daw ng P25,000 ang katotong Dennis Fetalino—saan na naman kayang blusa at bulsa siya magbubungkal ng ganoong halaga? Bayad-piyansa. Estafa ang kaso. Nadawit dahil kabilang siya sa dating board of directors ng National Press Club na nahaharap na naman sa asunto… Pinagtiyap ng pagkakataon na mga beteranong peryodista ang nakasalamuha sa isang barberya sa Kalye Florentino Torres, nanagimsim na unti-unting nalalagas na ang hanay ng mga tinubuan na ng tahid sa peryodismo… pagsama-samahin man silang lahat na pawang mga batikan, mas malaki raw ang bilang ng National Press Club members mula isang tabloid pa lang… dalawa-sampera nang lumalabas sa dami ng peryodistang nasa Metro Manila pa lang.

Dalawang ulit na nakapulot ng barat ang nagtitinda ng P500 iPod… pero hindi nagkakatuluyan ang transuction. Namamahalan ang mga mahilig na kumag.

Muling napamura nang hindi ako mapagbilhan ng P150 Internet card para sa tatlong araw o 36 na oras na gamit—that prepaid service had been pulled out of the market. On the other hand, the gamine P500 iPod remains very much in the market… Makinis… Drop-dead voluptuous.

P100 card lang ang nakasalpak na dial-up Internet service sa araw-araw na kaniig na desktop computer… sanlinggo rin akong makakapaglakbay-diwa sa iba’t ibang lunan sa cyberspace… napakalayo ng mga mararating at kung anu-ano ang mahahalungkat, mapupulot sa konting halaga.

Hindi naman mahirap ang buhay… There’s that cheap cuddly cur addition to our household, its angelic demeanor bringing joy and vibrant life force, kasalamuha ng mga alagang aso’t pusa.

Violent reactions, contrary views, viruses that can wreck a mobile phone’s pathetic database, death threats, pornographic and kinky pictures, games, chess opening analyses, suggestions, comments, exotic recipes for miso, chevon, tofu and aubergines; and professions of undying love or lust, snippets of Van Halen covers or compositions, huge fund transfers, or excess P2.50 load welcomed at 09174216774, mwa-ha-ha-haw!

Sigaw sa sigwa

2008-05-25T01:26:00.000-07:00

Sigaw ng anak sa doodles11006@yahoo.com:
AYAW ko na sa Pilipinas tumira.

Sigwa ng ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:
WALO ang kasunod na tinigok—lima ang musmos pa—sa Calamba, Laguna matapos ang nakawan sa bangko sa Cabuyao sa Laguna rin… na 10 nga ang pinatay…

‘Yung pinakahuli naming panhik nina Aaron at Arjuna sa Sierra Madre, nagpahiwatig ‘yung nakausap namin sa hinahawang tatamnan ng puno. Kakilala din ng kahanggan nating si Mang Ben ang mga nagpahirap muna’t pumatay sa anak niyang nagkataong nag-iisa sa kubo nila. Sinunog pati kubo. Nang gabi ring iyon, may tatlong naghahanap sa amin du’n sa madalas na tinutulugan nating puwesto—nakamatyag ako sa dilim, nakakubli. Kung napalapit kahit dalawang metro lang sa pinagkanlungan ko, pakikinabangan muli ang niten ichi-ryu ni Musashi… there’s kill in skill… makakapagligpit na naman… pampasikip lang sa mundo ang mga ‘yon, pakikinabangan ng lupa kung magiging organic compost.

Pinagbilhan sa kalabaw, naibenta ni Mang Ben ng P20,000 yata—‘yun ang pakay ng mga nagpahirap-pumatay-sumunog sa anak niya. Nagsusunog ng kilay sa high school ang bata. Pantustos sa pag-aaral ang kaunting pinagbilhan. Hindi nagsuplong si Mang Ben. Walang kaso. Ni hindi nagpapakahirap ang mga pulis sa bayan na sadyain ang lupalop na iyon. ‘Yun ngang army chekpoint na mga apat na oras na lakad ang layo mula doon, binira minsan ng mga taong labas…

Merong tinatawag na post traumatic stress syndrome matapos magligpit ng tao—mga 13-15 araw na hindi talaga makakatulog, parang may kung anong humalang na mabigat-hindi-mabuhat sa sariling loob. Matapos ‘yon, may naiiwang hibo ng pamumula sa mata… oro, plata… mata.

Lumalabas na may sangkot na dating kawal sa nakawan sa RCBC sa Cabuyao… mukhang talamak ang post traumatic stress syndrome… baka beterano sa giyera… hinahanap-hanap ng katawan ang pagpatay… gone over the edge… mahirap maibalik ang katinuan ng utak niyon.

Wala nang capital punishment o bitay sa bansa—pro-life ang tindig ng Palasyo… that policy standpoint doesn’t take into account the low lifes, miserable lives, and inhuman lives…ironic how the pro-life babble is an utter disregard for any quality of life… bitay kasi ang katapat ng pandarambong sa kaban ng bayan. Kaya tinanggal ang ganoong parusa na nakabantang ilapat din sa mga taga-Palasyo’t iba pang nakapuwesto sa gobyerno. Ang alam kong capital punishment na umiiral ngayon: buwis. Meron ngang capital gains tax.

Kahit may mga ganoong puta-putaking pagsiklab ng karumal-dumal na krimen sa bansa, masasabing malalim ang pinanghahawakan nating paniniwala. [Mauugat nga pala ang karumal-dumal sa katagang “rumal,” dilaw na bigkis sa baywang ng mga Thugee (pinag-ugatan naman ng katagang thug o upahang pusakal) sa India nitong mga ika-13 hanggang ika-19 na siglo. Ginagamit na pambigti ang rumal. Habang unti-unting nauupos ang hininga ng biktima, iniaalay ang buhay niya kay Kali na bathaluman ng kamatayan, pagpuksa, at kalibugan.]

Pero Abu Sayyaf man na kidnap for ransom gang lang, nagpupugay pa rin sa adhan, kahit isinusuka yata ni Allah…

Pinakatiwasay, pinakamapayapang bahagi ng daluyong ang pinakagitna nito—there is calm in the eye of a storm. Ganoong taimtim na katiwasayan ang sumigid sa dibdib ko habang kanlong ng karimlan at kugunan, matamang nakasubaybay sa bawat kilos ng tatlong tumutunton sa amin nina Aaron at Arjuna. There’s classic beauty in that calm that can ply out the Fibonacci sequence—0, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55… -- plus the phi, the golden ratio, 1.6180339887498948482…. You can figure out the practical applications. Ganoon kumilos ang unos… marahan muna. Hanggang humahaginit na lintik na ang bilis… ganoon din tayo kumikilos. Kasinrikit ng lintik. Mahinahon na tila daluyong. To live according to nature is to live according to the gods’ wishes, ani Pythagoras.

Maunos sa Pilipinas—hindi ‘yung takal-takda ng 20 bagyong pumapasok sa bansa taun-taon. Iba’t ibang anyo ng unos sa pamumuhay at kabuhayan ang nananalanta. Pero nakabaon na nga sa loob kong naroon tayo lagi sa pinakagitna. Nakatahan sa mismong mata ng bawat unos, kupkop ng mapagpalang kamay ng Maykapal.

Exodus nga pala ang tawag sa paghahagilap ng mga Hudyo sa lupaing tahanan na matatawag na sariling bayan… exodus din ang paglalagalag ng mga Filipino sa iba’t ibang lupain para maghagilap ng matinong kabuhayan at katiwasayan… a nation moving from frontier to frontier, well, every instance the Jews ran roughshod of God’s commandments, as you learned in Sunday school, they were scattered like sheep ravaged by wolves… ganito ang nagaganap ngayon sa mga Filipino, beset by unexplained poverty while some nations are awash in inexplicable wealth and opulence. Not too many of us took Sunday school seriously…

Mula walong milyong nakakalat na populasyon bago sumiklab ang WWII, nalagas sa final solution ni Adollph Hitler ang anim na milyong Hudyo—at walang isang angaw (the Tagalog word for “million”) ang nakatuntong sa Palestina nitong 1946 nang binuo ang kanilang bansa, tinawag na Israel—after Jacob’s name which meant “he who wrestles with God”—and it’s the only Middle Eastern spread of hardscrabble real estate that has no oil reservoirs beneath…

There’s this sinking feeling that the country is overdue for a population correction. Something akin to Hitler’s final solution… Pa’no ‘yan masaker uli ang namumuong kasunod na balita?

Teka, ayaw mo na sa Pilipinas tumira? Pinakamasarap pa ring tumira sa Pilipinas, katakam-takam, nalalanghap, nalalasap ang malinamnam na alindog ng mga Pilipinas, don’t you think so?

Antala, ang tala...

2008-05-12T17:05:00.000-07:00

KIKISAP na tila ningning ng tala sa isip ang pagluluto ng antala— inangit o puto maya ang tawag sa payak na kakaning malagkit. Karaniwang mga pisngi ng hinog na mangga at mainit na tsa ang kasabay nitong inihahain sa hapag.

Ganoon ang isang paraan ng pagsasaing ng bigas sa Puerto Rico. Sa halip na tubig ang sabaw-sinaing, gata ng niyog ang gamit na sangkap, ah, masagana o mayamang pantalan ang katuturan ng Puerto Rico’t titiyakin pang maikakabig ang himas ng imahinasyon sa puwerta na mamasa-masa na… lakbay-diwa pa sa saliw ng “Country Roads” ni John Denver… “Almost heaven, wet vagi… oops.. p’wet virgin pa…”

Sa dalawang tasang sinaing na malagkit, ihalo ang santasang kakang gata at ilang dahon ng pandan; igumon sa kawali, halu-haluin hanggang lubusang kumunat at bahagyang magtutong sa atay-atay o mahinang apoy. Hanguin ang naglalangis na antala, ilatag sa bandehang may sapin na dahong saging… Mayumi ang tamis ng antala, kahit na mga bahaging natutong, the heat-caramelized glucose portions of this humble fare… mahinhin ang bakas ng asukal, maging ang nalabing lagda ng tamis kakang-gatang kikislap-kislap na tila liwanag-tala sa magkakadikit na butil ng malagkit. Hindi sumisikad o sumisigid ang tamis, hindi tulad sa kalamay o kahit bibingkang binihisan ng arnibal.

Payak na anyo ng asukal ang glucose sa kanin, malagkit man o hindi, payak mang antala o mas payak na kanin. Sa bibig pa lang habang nginangata, nahihimay na mula bawat nalawaya’t naligis na butil ang glucose… na maisasalin nang kagyat sa mga ugat na daluyan ng dugo sa katawan. Maigagatong na sa lagablab ng isipan, maitutustos na upang maging maliyab ang galaw ng katawan, lalo pa sa mga gawaing pangangatawanan.

So glucose is brain fuel. Tahasang itinatakda sa may katawan na gamiting gatong: paliyabin ang apoy ng diwa, papaglatangin sa alab at lagablab ang mga himaymay ng utak, pasiglahin na tila umiindak na apoy sa kislot at kilos, sa gawi’t gawa ang buong katawan… Heed not the nudging glucose sweetness and your inner system gives up on you… this leads to diabetes… this ruthless rice crisis is for real and has been ravaging millions of Filipinos in recent years.

Kung lagi’t laging paiiralin ang mental power outage kahit walang humpay naman ang salin sa sikmura ng gatong na glucose mula bigas, ikaw naman ang unti-unting susunugin. ‘Yun nga. Die bêtes noires! Diabetes nga pala… Rice crisis talaga ‘to. Nag-uugat sa sobrang lamon ng bigas na dapat igatong sa matalim na pag-iisip at talima sa udyok ng gawain. Para bang makina ng sasakyan, nabombahan hanggang umapaw ang gas pero palyado ang kisap ng spark plug,,, nalintikan. Umuuntag, umaantig ang utak at gawaing dapat na tugunan. Pero hindi nga ginagampanan… ng mga gunggong at batugan.

Mula sa pagkaantala—na naman—ng binubuno’t binubuong aklat para sa isang pasulatan, kung saan-saan na naman nagliwaliw ang isipan. Mula pagluluto ng antala napahimod, oops, napasubsob sa Puerta Rica na masarap naman pala… napasinsay hanggang sa mapaminsalang kapansanan…

Sa halip na magsiklab sa ngitngit sa sunud-sunod na power outage… isinalang na lang ang bisig sa pagwasiwas ng palakol habang nagsasalin sa katawan at isipan ng mga orasyong pampoder… pampatibay… pampatatag… Kahit na makinang alipin lang kasi ang personal computer sa pamamahay, tiyak na humihilahod din ito sa hagok sa paulit-ulit na takbo ng check disk function para maungkat kung may mga napinsala sa sarili nito sanhi ng sunud-sunod, suson-susong pagkawala ng kuryente.

Wala namang mangyayari kung magpupuyos sa galit sa saglit ng salit-salitang patay-sindi ng kuryente. So much wreckage flies off from a derailed train of thoughts running at light speed. Ayokong manghinayang. Ni manghina’t manghinawa sa mga pabigla-biglang pagkawala ng tiyempo sa pakikipagbuno sa gawain. Kaya sa kung saan-saan ibabaling ang pansin, kung saan-saan isusuling at isusulong ang paningin.

Dumidiklap ang buntala sa bawat butil ng antala. Wala mang lulutang na latik sa inilahok na kakang gata, wala namang latak na lulubog kapag sumasagitsit nang kidlat ang gatong mula bawat butil-malagkit. Na araw-araw humihiram ng liwanag mula sa araw—‘yun ang ayokong sayangin.

Usbong ng ubi

2008-05-12T05:07:00.000-07:00

HIGIT na pangahas ang tugui sa timog-silangang bahagi ng lote. Kaigtingan ng liyab ng Abril nang mag-igkas ng usbong na tila balisong, saka nangunyapit ang tinikang baging sa kasiping na patpat na puno ng ipil-ipil, magpupugay sa liwanag.

‘Yun ang uri ng tugui na hugis-daliri ang laman-ugat na nabili sa Kalye Villalobos, Quiapo. Nakasumpong nitong Enero sa palengke ng Bolinao, Pangasinan ng tugui na hugis bilog ang laman, magandang palamuti sa hapag-kainan lalo’t natalupan. Kung mapusyaw na dilaw ang laman ng patatas, maburok o halos busilak sa kaputian ang tugui. Nakakaganyak lantakan. Lalo kung sangkap na sa kaldereta. O kahit nilaga lang, kasabay ng mainit na tsa.

Marikit ang pahiwatig ng tugui sa magbubungkal nito. Matutunton ang laman mula sa punong baging na ibabadya ang paglalaman sa kailaliman kapag naninilaw na ang mga hugis-pusong dahon. Dudukalin—at ibubulaga’t maduduro ang mga daliri sa itim na koronang tinik sa mga 3-5 pulgada ng lalim, wonderful surprise unearthing a porcupine of sorts at such depth, its dagger-quills arrayed out to draw blood of the unwary, maybe soak itself in crimson ink for future writing into earth’s bowels. Magsasanga mula koronang tinik ang iba pang ugat. Na sa dulo’y mahahango ang malinamnam na laman.

Sa ilang at kalibliban, karaniwang sa lilim ng mga siit ng kawayang tinikan masusumpungan ang mga baging ng tugui. Karatig naman ng punong tugui ang pumpon ng buhong China sa aming bakuran. Para hindi naman maiwalay sa isa’t isa, maipagpatuloy ang kanilang nakagawiang tipanan sa pinagmulang dawag at kaparangan.

Ni hindi na nga hinukay para mailuto ang tugui sa bakuran—mas matiim ang kabusugan kapag nginunguya sa isipan ang nakalantad na mga pusong dahon, kumakaway sa haplos ng hangin habang lihim namang nagpapanday ng sapin-saping sundang sa kanyang ilalim habang nakikipagniig, sumisibasib sa paghahalughog ang mga ugat sa dibdib ng lupa.

Tugui ang nalabi sa mga alagang halamang-ugat—ipinaghukay ang biyenan ng ubi sa bakuran, titipak-tipakin ang may limang kilo marahil na lamang-ugat, saka ilalaga daw, igugumon sa asukal… hindi ganoon ang nakagisnang luto sa ubi. Mas masaya ang jalea.

Pero pawang malalaki na ang apat na alalay na anak sa paghahalukay ng nalulutong jalea. Ako lang ang paunti-unting magliligis ng mga nilagang tipak-ubi sa food processor. Itatambak ang naligis na bunton—3-4 na kilo-- sa kawa, sasamahan ng mga sangkap… ginadgad na balat ng 4-5 dayap… kakang-gata ng anim na niyog… dalawang lata ng gatas-kondensada… santaklob na panutsa… mga pinilas na dahon ng pandan… 500 gramo ng butter… at tagaktak ng pawis ng mga anak, edad-10 pa lang ang panganay sa apat na anak… halinhinan silang hahalukay ng nalulutong ubi sa kawa, gamit ang mahabang siyanse o samputol na sariwang palapa ng niyog. Nakalakihan nilang rituwal iyon bago magpasko.. 2-3 oras na parusa sa init ng apoy at sanghaya ng nalulutong jalea… tig-10 takal sila sa paghalukay.

Halos makalas ang bisig sa balikat sa inut-inot na halukay sa tumpok ng magiging jalea. Na kumukunat habang naluluto, lalong nagiging mahirap ang paghalukay… marami namang nakakatikim sa katas ng pawis ng apat na bata, ah, the ordeal of sorts was meant to pump up circular strength in the upper limbs and shoulders. Mostly imparting such strength in the body’s upper portion as groundwork to having firm but explosive power—the sort needed to unhinge limbs of an assailant with grace and ease.

Hindi na matiyak kung natatandaan ng mga kumag na anak ang mga sangkap sa jalea. Mahirap maghagilap sa ngayon ng dayap at panutsa. Mahirap ding mahagilap ang mga damuhong supling ngayong malalaki na’t iba na ang nakahiligan—sa ubi-gyne na nga nagsasadya ang babaeng anak, nanganganay.

Nagsipag-usbungan rin ang mga ubi nitong unang linggo ng Mayo. Kung saan-saan na naman susuling, susulong ang kani-kaniyang baging. Gagapang, tatabal. Magsisipagpugay sa araw. Lihim na magtitipon ng kilu-kilong laman sa kailaliman.

Lagi’t laging kakalkal sa lupa ng mga matamis na gunita sa pagluluto ng jalea… sa pagpanday… sa pag-iiwi… sa pag-iiwan ng tataglaying lakas ng mga supling sa kanilang paglaki… mula usbong ng ubi.

Bigwas ng anak, bagwis ng ama

2008-04-10T20:06:00.000-07:00

Bigwas ng anak sa doodles11006@yahoo.com:

I WAS one of the lucky few, I guess, that never needed to go to the infamous Counter 45A of the DFA as I was assisted by your news hen friend who covers the department. The long line really did bother me, but nonetheless it was fast considering that it was my first time to get a passport. All you need are the documents pertinent to your application and that’s it. Fortunately I never got into any red tape. I would commend the DFA for not putting me thru that otherwise I would have laid the smack down on an official right there and then. “Our taxes are paying you guys to work for us."

I care to differ on the reasons why millions of Filipinos go overseas, it’s never to support the country heck... every expat here are here not ever for that reason; but it’s so bayani of them to be here. I’m not here for the country. I want a house and realize my dreams. It’s bullcrap to say that it’s for our country. Every expat here went for their families, for their dreams to materialize as there is no possible way of realizing those in the Philippines.

Unless if you have a position under the Executive and Legislative body in government or if you hit the lotto or if you’re with Customs... I saw a house of a Customs employee over at Loyola Grand Villas, would you believe that an ordinary Customs employee’s salary can build a P10-million house, five SUVs not included?

Patriotism is a sensitive matter and it’s not something any Filipino would brazenly be so proud of. Unless Pacman is involved.

It’s just sad that only a handful are still patriotic for a country riddled with garapalang corruption. Last time I had breakfast with Ninong Jerry, Waya--or was it Liwa?-- mentioned that your generation are the only ones who are still patriotic about this country. We of the current generation don’t give a shit because all that the government has offered for our generation since we were born and graduated are loads of shit.

Bagwis ng ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:

BY some quaint reckoning of space-time (exact latitude and longitude plus prevailing time upon such patch of earth), it turned out that I was born into the caste of Brahmin, priest-kings of sorts at the topmost of a sociopolitical hierarchy devised by Aryans who settled the India’s Indus Valley ages back. The Brahmin are a notch higher than Ksathriya or warrior class. That may explain why I easily stumble into esoteric and eldritch secrets… something that destiny drives me to.

Destiny is called in the vernacular as tadhana. Na tahasang nagmula sa katagang Sanskrit, sadhana. Matinding disiplina ‘to, malupit kaysa sanlibong sit-ups araw-araw upang mapagpag ang bilbil at maging matatag ang sikmura. Matinding bidbid o bigkis sa daloy ng diwa’t isipan at tibok ng damdamin ang sadhana—na pinagmulan din ng katagang sidhi or intensity. But siddhi is an individual, one who attains intense powers of the mind thru the praxis of sadhana. In the 1980s film-maker George Lucas somehow gave movie fans an inkling of sadhana practice—those taking umbrage in the dark side of the force turn out as Sith while seekers of enlightenment become Jedi… fallen like our hopes for a better nation or soaring like current prices of commodities, they’re powerful spirits both in a material world.

I can still profess love for the country—but not for all of the Filipino people. I have settled for the simplest form of patriotism, pagmamahal at pagsisinop sa lupang hinahasikan ng mga punlang pananim. Sabihin mang kabilang na ako sa hanay ng mga babaylan na nakapag-uugnay sa mundo ng mga karaniwang tao at sa tahanan ng mga anito, batlaya’t kaluluwa, ayokong pangahasan na magsinop at mag-ukol ng pagtingin sa lahat ng Pilipino. Pili lang, higit na nakararami ang mga kupal at kumag. Kailangang maging makapili…

Consider. One of your uncles who regularly imports capital goods—mostly second-hand equipments for deep-sea fishing—has to cough up P20,000 to P40,000 a pop to facilitate release of such shipment from Customs. Your uncle is a devout Christian, ayaw na maging bahagi ng panunuhol at katiwalian na pinaiiral saanmang singit at sulok ng gobyerno. Pero ano’ng magagawa niya kung itetengga ng gobyerno ang mga kalakal na inangkat niya? Ayaw man, magbibigay na rin ng suhol and corruption prevails again and again.

Saka hindi naman ipinanganak na Brahmin ang uncle mo—para sakali’y masalinan ng pamamaraan ng tigalpo o death sentence na ibubuga lang sa kahit na sinong kumag at kupal. Para unti-unting mamatay, matuyot sa kung anong karamdaman. That’s transformation.

That sort of transformation in certain people neatly ties in with my pared-down notion of patriotism, or nurturing love for the soil. Humans turn to humus. Those who enrich themselves thru foul means can be done in. Killed off. They’re transformed to enrich the soil.

Mwa-ha-ha-haw!

Muni at huni

2008-04-10T19:57:00.000-07:00

Muni ng arkitektong anak sa doodles11006@yahoo.com

I HAVE never been really good at actually applying and mixing colors on a canvas and coming up with the color I really want, especially when I do interiors. You left me once in this art gallery when I was very young, I never knew where you actually went but I was guessing it was work-related, I was very enamored to see those artists do on the spot coloring, I tried my luck in doing some on an empty canvas a guy offered me but unfortunately I sucked. I have since had a hard time trying to get the correct hues. When I was studying I still sucked, a 2.0 in rendering means "needs improvement". Besides my strong point was with design itself, fortunately due to my short stint under Arch. Nannette Segovia's firm as a designer and as a project architect under V.V.Soliven then, I was able to solve the problem of colors. And I am applying it in my current sideline projects here.

My hired colleague got the surprise of his life when he saw me do an entire kitchen, living, dining and foyer within a few minutes using free hand perspective while at the same time discussing things we needed to consider for the client and the materials we would specify; he had a dumbfounded look saying that was very fast aside from amazing; I was able to relay what I was saying and immediately put it in print; he understood everything but asked me how I do it.
An architect from a firm that I applied a year ago or so called me up, asking if I was still free. They acquired my records via a resume that I submitted a long time ago on-line, I told him I’m sorry I was already abroad and he was already making a long distance call.. he politely said sorry and hung up immediately... Ako ang nabawasan ng load hindi siya, daya ng Globe kaka-load ko lang nun ha.

How are things back home? We see the news here on TV and it’s very alarming, the prices here went up also but not as outrageously high as what is happening there…tsk tsk.. If only they never took away the funds for agriculture then, the country wouldn't be in deep shit; not to mention proper regional and urban planning, wala rin naman kasing choice ‘yung mga farmers but to sell their lands to be converted into subdivisions eh. Filipinos are not yet open to condo living nor they can afford it. And what is this quote from the President saying that "going abroad will just be a matter of choice not necessity," is she crazy? Try not to give false hopes and just tell it as it is...a lot of us expats are very disappointed in how you ransacked our money and how the government runs things. I’m still surprised on how she is still there.

Huni ng kulamnistang ama sa noqualmasabomb@yahoo.com

HINDI ko matandaan kung Gallery Genesis sa Shaw Boulevard, Mandaluyong, Liongoren Gallery sa New York, Cubao o sa Vargas Gallery sa UP Diliman na pawang kumikikig pa rin sa sining o sa Philippine Arts Gallery (PAG) sa dulo ng Lantana, Cubao na tinamaan ng lintik, sunog lahat ng mga likhang sining na nakaimbak pati mga antigong mapa na pinaglalawayan ko noon; medium-rise condominium na ang nakatindig sa dating PAG. May mga naniniwala kasi na matalim ang tingin ko’t gagap ang mga sagisag at sigasig na nakalahad sa alinman sa pitong likhang sining—kasama na roon sa naniniwala sina Manuel Viray, naging ambassador sa Cambodia saka ang lumisan nang Mang Paking Arcellana, na National Artist for Literature. Ah, the most gargantuan try at toilet humor I’ve seen: the driveway ramp at the foreground of the Cultural Center of the Philippines that outlines the rim of a toilet bowl with the building façade as flush tank…

You and Angeli have been in the company of artists since toddling years, both of you chose the path of least resistance in your careers as, well, artists. Ako’y literary and martial artist daw. Malacañang’s current top transient is also an accomplished artist, kaya ganoon kung humirit. Confidence artist.

Government has upped from P12 a kilo to P17 its farm-gate price for palay. It means there’ll be no more P18.25 a kilo NFA rice—unless government continues subsidizing rice price and such subsidy to keep prices artistically surreal is usually wrenched raw off pockets of taxpayers like you and me.

Food expenditure is tops in every Filipino household and chomps from P34-P47 for every P100 spent to keep together body and soul. As the food staple breaches price ceilings, we’re expecting inflation to hit double figures, commodity prices to soar through the ozone layer, and economically minded opinion purveyors to wonder aloud how a confidence artist of an economist leads the nation like lambs to the slaughter.

Life’s a bit drab and dark in this neck of the woods; we’ll be seeing some more charnel hues in the Philippine horizon… and that’s how colors hereabouts are mixed on the canvas of reality, why, even the 2004 poll canvass got swished and swathed with tone colors of “Hello Garci.”

God bless and Godspeed to us all!

Kasal nina Podying at Raymond sa Marso 30

2008-04-04T20:17:00.000-07:00

SULAT ng anak: "Bloody hell" was the very first reaction I got from George (a Brit). Nearly everybody at the office and the camp was just shocked and awed at my new look. I just had my hair shaved off revealing my pate... I looked quite macho and sexy as most of them reiterate. I did it because summer is approaching and besides tipid na din sa shampoo.. penance na rin for Holy Week and I wanted to look like Wentworth Miller of “Prison Break.” Bagay ba?

I nearly blew my temper again just this week as the cook I asked to buy me some two kilos of crabs wanted to buy10 kilos instead, my roommates and I are the only ones who will be eating it. He was suggesting I serve the entire Filipino camp... tutal naman malaki ang sinusweldo ko... I’m not a charity ball, I angrily replied... mga Pinoy nga naman, oo.

I called up Tita Tricia to greet her a belated happy birthday. I tried calling home thru Mama's phone but it’s always out of service. Tita reiterated that Irish and Bobby had already married... civil wedding; Mama was a sponsor. They'll be getting married at church when Tito Willy comes back home...she then nudged me on when will it be my turn... "No comment muna ako d’yan" I said.

Is Bonyat doing fine? We have an unofficial tenant underneath the roof of our quarters. I call her “Fat Tweet" the bird is fat...and a visitor which I dubbed "Three Colored Fat" a she-cat who has three colors and is well obese...but she's very malambing and she follows me around, greets me when I come back from work.

SULIT ng Kulamnistang ama: Idagdag pa si Podying at Raymond sa mga hahakbang pasagupa sa agos ng paghihiwalay ng mga mag-asawa sa bansa, sa Marso 30 sila ikakasal. Para yatang mas madaling maghiwalay kaysa magpisan sa panahong ito’t naghahagilap nga ng mga dahilan ang Simbahan para maipaliwanag ang ganitong alimuom. Baka pati isang batas sa thermodynamics ay maisangkalan; ukol sa entropy, a measure of chaos which applies to an isolated system in disequilibrium that increases over time and hits a peak as equilibrium is reached.

Kung ilalapat sa ugnayan ng mag-asawa ang ganitong batas, maiisip na hindi talaga patas, timbang o parehas ang ugnayan kahit sa simula. Tiyak na iigting lang ang hidwaan, iringan, at sigalot sa pagdaan ng panahon.

Sa mga away-musmos ko noon sa Pambuan, Gapan sa Nueva Ecija napulot ang katagang “magkapeso” o patas sa timbang ang magsasalpukan. Halaw sa Español ang peso o weight class. Mainam ngang namnamin sa isipan na kapag naging parehas o patas sa timbang ang magsasalpukan, magkapeso na— parang magaan na ang dating ng saganang salapi and I’d like to believe money is a form of chaotic energy. At umaatikabong salpukan din ang sinusuong sa kama, este, sa pag-aasawa, ‘di ba?

Debut naman sa Marso 29 ni Cynthia ng Tito Boyet at Tita Raquel mo, pinapagawa pa nga ako ng bibigkasing talumpati doon… isa sa mga bathaluman ng pagsasaka’t pagsisinop ng lupa si Cynthia na kapangalan ng isa sa mga idol ko, Kinatawan Cynthia Ampaya Aguilar-Villar ng Las Piñas na kumakasa kahit sa mga pakanang patakaran at masansang na makinasyon ng Malacañang. Nakakabilib.

Kamagong ang tawag noon sa ganyang gupit, ganoon kasi ang anyo ng bunga ng kamagong o mabolo, an endangered tree species which resounds to power and hardiness. Ganoon ang gupit ng mga sundalong isinagupa sa Bangsa Moro Army nitong mga taon ng 1970—at tila mga trosong tumimbuwang sa Mindanao combat zones noon. Kung hindi napugot ang ulo, nasira ang ulo. Pulos puno ng kamagong ang nasa tagiliran ng isang ward sa V. Luna Memorial Medical Center na pinaglalagakan ng mga kawal o beterano na may post traumatic stress syndrome, war shock.

Bonyat is out-and-out housebound Auslander tom, kahit masarap ang pagkain ng kapwa pusa, hindi makikipag-agawan. Katiting pa rin kung kumain. Medyo nabawasan yata ang kanyang predatory instincts, hindi na kasi sumisila ng mga mayang mamindita sa itaas ng bahay. Sabay namang malambing sumalubong at magkikiskis ng kanilang katawan sa ‘kin ang tutang Bitoy at pusang Bhatman.

Dish 10 kilos of crabs for a Filipino camp? Ayoko yata sa ganyan. One gets such affliction via sex with someone infected with crabs, mwa-ha-ha-ha-haw!

Current buzzword in this neck of the woods, “Trabaho, trabaho, trabaho; hindi gulo--ria arroyo.”

Salaysay at saluysoy

2008-04-04T20:10:00.000-07:00

Salaysay ng anak sa doodles11006@yahoo.com:

HERE are pics of yesterday's occasion. I cooked for my bwisitas on my birthday; they loved my cooking, naubos yung hinanda ko. First time daw sila nakakain ng pagkaing tao; I was supposed to cook something new but I lacked the ingredients so basic na lang ang hinanda ko.

I saw Angeli's pictures, they are nice pero bakit malabo 'ata yung ibang kuha? Mama still looks radiant hindi pa rin halatang old unlike you ha-ha. Angeli's gown is very formal... napaka-serious naman ng suot niya, parang di ako sanay na makita siyang formal... pero nice dress ha. I noticed the tummy though, it's bulging and she looks, well, fat... So Raymond's hair has grown, most of the pictures I saw of him in Angeli's Friendster profile he's clean shaven... he looks big in his barong or is he big?

Saluysoy ng ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:

Pasta and fruit salad, madali ngang lutuin—pero mas matindi if tomato paste was sauce base stirred in with 2-3 fistfuls of fresh basil, two cups of minced celery, dashes of oregano, 2-3 cups minced garlic and 3-5 cups of crab roe (aligi ng talangka). I’m glad you’ve easily taken to cookery which, like enduring love, must be plunged into with endearing passion.

Baka manghilakbot ka kapag nakita mo si Angeli playing monster twin to Judy Ann Santos in an upcoming Regal horror film.

Raymond was looking good—and he’s really that big while his bride Angeli, well, she does eat with much gusto calories are setting up a bivouac at her waistline. Raymond’s father is an amiable fellow, we hit it off first time we chatted up over whiskey toasts to the newlyweds. Summer’s blowtorch spell paused for a heavy downpour on Raymond-Angeli’s nuptials, why, we took that as a blessed sign from the heavens for the union. Ah, marriages are also a union of families, even Raymond’s grandmother shared earnest pleasantries with me—talagang tumatanda na ‘ko.

Sure, your mom’s radiant as ever while the old looks become my self. The years like a frontiers man’s axe have hewn me much, I ought to hurl new marching orders to the cell colonies on my face to ease up their rough edges and shine like crazy diamonds, twinkle like suns. Easy does it. As a long line of masters before me have it, there is a continuum which links all living things together so that the smallest cell does not pulsate without its effects being felt in the furthest reaches of space.

And I won’t need buckets of Glutathione, Metathione, or Malathion shot-fed into my bloodstream to reach such physical results.

Napasobra ang higpit ng salpak sa dugtungan ng isang metal tent pole last All Souls Day and none of those gathered before your Lolo Dominador Gomez’s burial site could wring the poles apart, so I asked your uncle Boyet to grip an end of the pole while I wring the other end—umikot pati siya nang pihitin ko’t paghiwalayin ang pinagdugtong na tubo, ang lakas ko raw pala. Hanggang sa kabundukan ng Montalban, ganoon pa rin ang naging papel ko—tagabukas ng takip-garapon at mahigpit na takip ng soft drink…

Ganoon yata ang tumatanda. Mas mahigpit na ang gagap sa maraming bagay-bagay. Or I must have learned much grasping at or getting a grip on all those loads of lessons I’ve been lucky to be dealt and blessed with over the years. Saka ‘yon nga: the hideous knot of strength that can be unleashed through the wrist comes from constant praxis of circular strength training and rhythmic breathing. Wuyiquan. Qi gong. Orientals know a thing or two about wringing secrets out of Mother Nature.

A few avid readers are telling me the tidbits of know-how and some plied out in this column has become more accessible to them with our correspondence, so keep the electronic mails coming—whether or not there’s generous foreplay or incessant digital dawdling of G-spots.

God bless, Godspeed!

Kuwento ang anak, kuwenta ng ama

2008-04-04T20:01:00.000-07:00

Kuwento ng anak mula doodles11006@yahoo.com:

BEEN very busy lately, I had a hard time trying to understand which pipes are critical for making the plant work and which one needs to be inspected. I nearly lost my Aramco ID card somewhere in Tanajib plants, I could not remember if I dropped it somewhere over at the exchangers on the top of the platform... this is equivalent to 6 stories, or if I left it somewhere over at the desalters. Luckily somebody found it... penalty for losing it is 500 Saudi riyals...can afford but I don’t want to afford…kuripot ‘ko talaga.

I have sidelines here left and right, this time pertaining to architecture; I was blessed enough to acquire design jobs when they found out I know design (they saw my resume and tried me out, they liked my work), I gained a Filipino client who wants his house in Batangas to be renovated; served as a design consultant for my supervisor’s mansion that he is building for his family, he has again asked for my services for an entire interior design package. If everything goes well with another client I would regularly be acquiring design jobs related to architectural and structural works...problem is, I have to also address my job as the inspection coordinator for my unit.

I decided to bring in help from my fellow expats working over as draftsmen at the Design and Engineering unit where I was originally assigned prior to being promoted to this position. Unfortunately... they don’t know that much about design; I am not a very patient teacher to be frank, but for the sake of raking in extra money for them and me, I have to teach them what they need to know about designing...so I am officially serving as a design architect, they submit sketches, I discuss it, they encode it... I also get to do design myself too.

I may be busy again for quite a while because of these new commitments...but I find it fun and a whole new adventure… especially with what I love, hopefully it would boost my chances of gaining more knowledge and become at least one of the best in my field.

How is my Bonyat doing? I saw your pictures. You’re very dark...you should really watch your health there.. Especially your nicotine intake. You’re not as youthful anymore. Mama too. I'll have some vitamins for you be sent there one of these days.

Kuwenta ng ama sa noqualmasabomb@yahoo.com:

YOUR great, great grandmother on my mom’s side, one Fernanda Diaz Liwag who’s a next of kin to the late educator and senator Juan Liwag, why, she did Sulipeña cooking about five times a day using fuel wood which emits tons of dioxins and carbon dioxide that’s murderous to one’s health. Every cooking episode equals an intake, as 1990 World Health Organization figures have it, of 20 packs of cigarettes. That’s 100 packs of cigarettes a day for her. And all such cooking must have mummified her sturdy body; she breathed her last in myocardial infarction nearly breaching the 120-year lifespan of healthy human cells kept under laboratory conditions. How she did that beats me pero natitiyak kong naambunan niya ako ng hilig sa pagluluto’t paninigarilyo—and I’ve got more than half a century to go.

Uh-oh, must be the gun-smoke and cordite of skirmishes in us—she was in the armed resistance against the Japanese during WWII so much like a katoto Willy Baun—that affords us to go through the perils of smoking. Or it’s all in that passion for slow cookery with fuel-wood in communion with the gods of hearth, there’s not much lethal homespun cooking done these days of fastfood.

The snapshot I sent you was taken after a four-hour trudge through the innermost bucolic parts of Montalban, Rizal while getting broiled under a summer sun. Metro Manila and suburban areas sizzle at a few points below the 37-degree Celsius human body temperature while it’s typical typhoid feverish up Cagayan Valley at upwards 40 degrees C. So I turned up well-done over. Tall, dark, and loath-some. Takip-silim na’t nagbabarog pa nga ng palay sa lusong para may maisaing kami sa hapunan noon.

I’ve done something new throughout that trudge, allowed my heart and an energy center at the base of the spine to do chanting of Islamic and Buddhist orisons. Nagagawa pala ang ganoon. Kaibang ginhawa ang pakiramdam sa katawan—kahit na nagkalintos-lintos sa init ng buhangin ang aking kaliwang talampakan sa napakahabang lakad.

I remember that you packed an entire auditorium in defense of your thesis-design for an international airport—and you had to borrow and wear my calf leather Polo for the confident feel of stepping into my shoes for such a learning/teaching session. As the masters would have it, one has to learn going through the 108 movements of taijiquan before proceeding to do hours of walking meditation, or being keenly aware of the entire movement of body parts as one walks. Ah, to really feel and be at home with one’s body no matter the twists and turns of iremi. Sa ganoon napupudpod ang mga sapatos ko, and you have to step into them at times.

Marami namang masusulatan at mahahagip ding kayod sa pagsusulat dito sa Pilipinas—pero they’re pretty scared of someone who packs I.Q. 160 in him that’s merely twice the brain capacity of most rapist convicts and idiots. Pero natutuwa ako’t natutulungan mo ang kapwa Pilipino para madagdagan ang kita’t maipakita rin ang kanilang kakayahan.

Cool Auslander cat Bonyat’s as ever blessed as we are, Godspeed!

Wala na raw peryodiko sa media

2008-04-04T19:55:00.000-07:00

HINDI na pala kabilang sa news media ang turing sa gaya naming peryodista’t nakasupalpal sa pahayagang papel ang nasusulat—kasi nga’y pumapalo pala sa 75% ng populasyon ang sumasagap ng bali-balita’t kung anumang alimuom at singaw mula susong salamin. Susong salamin, kristal na kuhol, boob tube, idiot box, TV.

Mura kasi kaysa peryodiko na sapul nitong mga taon ng dekada 1970 hanggang sa kasalukuyan, nakapako pa rin sa may 2 milyon ang pinagsanib na mga sipi sa araw-araw. Sandamukal na ang mga free TV stations, meron pang cable TV. Wala pang kahirap-hirap ang kukote para himayin pa’t maglimi sa anumang alingasngas at alingasaw na masusupsop sa naturang suso.

Hindi naman aalma ang mga tulad kong pusakal sa pagsusulat, kahit hindi namin mawawaan ang kanilang pamamaraan sa pagbuo ng pangungusap at balarila ng bakla. Kahit naisantabi na kami’t mas nakakagiliwang mapuntirya’t tugisin ng tingga ng mga nasagasaang asungot at kumag sa lipunan ng our penis, oops, computer keyboard is mightier than the remote.

Unreeling images purvey plain sights; the stacked-up paragraphs fueled by witty turns of phrases and word jabs may offer insights. So there’s no need to reinvent the writing craft, the process of thinking in print with a view to haul in a fresh batch of readers. To write is to be at war, payo nga ni Voltaire, at nakasanayan na ring magpalipat-lipat o maglunoy-lublob sa foxhole, pati sa watering hole, at katakam-takam na womanhole.

Saka P4 sangkilo ng diyaryo—may pakinabang pa rin mas mahusay kaysa plastik na pambalot ng tinapa sa palengke matapos pagsawaang basahin. Maisasalin pa sa ibang mambabasa’t maikukumot pa nga ng mga natutulog sa bangketa.

Saka magaan pa rin sa mata ang paghagod ng mga titik na kikikig hanggang sa mga sulok na silid ng ulirat. Hindi pa maingay ang nakalimbag na mga kataga—hindi mambubulahaw ng mga nasa kahanggang bahay.

People watching TV feel relaxed and passive, "show less mental stimulation, as measured by alpha brain-wave production, during viewing than during reading." Ganoon ang ulat nitong Pebrero 2002 sa Scientific American—na kahit nilumot na nga sa luma, mahahalungkat pa rin dahil mas matindi pa rin ang pinakamapusyaw na tintang inilapat sa papel kaysa pinakamatalas na memorya.

Dagdag pa ng ulat: “What is more surprising is that the sense of relaxation ends when the set is turned off, but the feelings of passivity and lowered alertness continue. Survey participants commonly reflect that television has somehow absorbed or sucked out their energy, leaving them depleted. They say they have more difficulty concentrating after viewing than before. In contrast, they rarely indicate such difficulty after reading. After playing sports or engaging in hobbies, people report improvements in mood. After watching TV, people's moods are about the same or worse than before.”

Iginiit pa na “viewers tend to watch more television than they had planned to, even though the longer they watch, the less satisfaction they report. The researchers ascribe TV's attractive power in part to the ‘orienting response.’ This is ‘our instinctive visual or auditory reaction to any sudden or novel stimulus,’ and it includes dilation of blood vessels to the brain, slowed heart, and constriction of blood vessels to major muscle groups, all while attention is focused on information-gathering. So the cuts, zooms, pans, and sudden noises so typical of television presentation serve to keep the orienting response continuously engaged. (However, more than ten cuts in a two-minute period result in reduced accuracy of recall.)”

“Television Addiction” ang pamagat ng naturang ulat nina Robert Kubey at Mihaly Csikszentmihalyi. Mabuti na lang, hindi pa kami talamak sa pagiging sugapa sa pagsupsop sa salaming suso—wala kasing katas o gatas na maitaktak.

Ganoon man, tiklop na talaga kaming diyarista sa telebisyon. Nito ngang huling coverage, nagpakilala na lang ako bilang agronomist na may konting nalalaman sa biological weapons development at kakayahan sa mahusay na produksiyon ng pagkaing butil. Yeah, still with the press o pindot na katugma’t katunog ng hindot.

At pusakal pa rin sa pagsusulat.

Manioc for maniacs

2008-04-04T19:48:00.000-07:00

HINDI pa masyadong dumadagundong ang lutong ng corncharon at kornik noon kaya de latang kanin pa rin ang nilalantakan ng mga naiipit sa combat zone. Kailangan pang tungkabin ng abrelata o bayoneta, paano na maituturing na comfort food ang bahaw sa lata? Kung sa pagpatrulya’y may baon mang bigas at kaldero, kulang ang tatlong canteen ng tubig panghugas-bigas—at may yugto sa giyera noon na magpaparingas ka pa lang ng gatong sa isasaing, tinutunton at buhos-ulan ang bala sa pagmumulan ng usok sa pagluluto. Uusok sa ngitngit at ubos na tutong ang gutom na kawal.

Iba ang nakagisnan sa pagkain ng mga kasagupa. Mga ginayat na tipak ng kamoteng kahoy o balinghoy—cassava, tapioca or manioc in English, manioc for a maniac. Taajil ang tawag sa kanila. Tinayantang sa araw, nauulanan minsan tutubuan pa nga ng amag at lactic acid bacteria na pampadagdag sa protina, sustansiya’t lasa—gawgaw o clothes starch lang talaga ang mapipigang laman sa balinghoy. Nangingitim ang kulay. Ganoon ang kanilang K-ration. Na kahit sa gitna ng umaatikabong ratratan, dudukutin lang sa lukbutan, makakain kahit hilaw ang taajil. Busog ang kalaban, gutom naman kami—‘tangnang giyera ‘yan.

Masisimsim din naman ang essence of manioc sa Ginebra Capitan ng chemical engineer-turned-taipan Lucio Tan, pati na sa nakamulatang marka demonyo na alkohol mula katas ng balinghoy ang naging pangunahing sangkap sapul nitong mga taon ng 1980 nang mapahusay na ang alcohol extraction process mula sa naturang lamang-ugat. At nakagiliwan na nga namin ng katotong Catalino Alano ng Gumamela sa Balayan, Batangas ang inuming may essence of manioc for the likes of us who are sex maniacs.

Sinaing na kisa o pinaghalong durog na mais at bigas ang katapat sa ulam na karne’t gulay—lalo na sa balbakwa, a spicy stew of ox face, feet, tendons, and ligaments. Magulo ang timpla ng kisa. May ibig na dalawang takal na bigas bawat tatlo ng mais; merong 3 bigas:2 mais; o 4 bigas:1 mais or vice versa. Mas tumatalab at mahilab sa tiyan ang pulos mais na lang.

Pero sa mga siyudad ng Cagayan de Oro’t Cebu lang makakahagilap sa palengke ng mainam na mais na makikisa—o baka naman pahiwatig ng umaalingawngaw sa pandinig na pantig niyong salita na napakasarap yatang papakin. Makikisa… Saan? Sa Metro Manila? Patuka sa manok at palablab sa baboy ang mabibiling durog na mais, thoroughly infested with weevils, those wee bugs swimming in the grits na baka pasaring naman sa gobyerno’t Malacañang similarly infested with both humongous and wee evils.

Meron din daw kasing baboy na nakasandal sa Malacañang na kapural sa pagpupuslit ng angkat na bigas—aangkat ng tone-tonelada para kuno sa National Food Authority pero isasalya pala sa commercial rice traders ang inangkat. Oryza sativa-tiba talaga ang pasok ng milyones sa bulsa ng baboy na ‘yon.

Pantapat naman sa pagkaing-dagat o seafood (kasama na yata sa kataguriang ito ng pagkain pati si Marimar na mahilig maglunoy sa dagat) ang mga sapak na tipak ng taajil—o kahit mga umuusok na piraso ng nilaga, inihaw o binanging balinghoy. Matingkad ang hagod-gawgaw sa dila ng kamoteng kahoy na kapag sinundan, halimbawa lang, ng ilang pirasong laman ng alupihang dagat or mantis shrimp for you discriminating gourmets and lap-it-all-up gourmands, parang nagtagpo ang alat-alon ng dagat sa matamis na dalampasigan. Ah, the dulcet brine in seafood rounds out sweetish starch taste of cassava. Pero mahirap nang makahagilap ng alupihang dagat sa mga pamilihan sa Metro Manila and you’ll likely find this seafood delicacy in high-end Chinese restaurants, mantis shrimps still held hostage in recycled one-liter plastic bottles in which they’re pellet-fed and fattened, their meat no longer as stringy or lecherously luscious as their predatory free-roaming kind in the bowels of our seas.

Atsarang guso o seaweed ang panterno ng taga-Cebu sa nilagang kamoteng baging, paghaharap pa rin sa hapag at pagtatalisuyo sa sikmura ng kalamnan sa pusod ng tabsing at nilalaman sa dibdib ng lupa. Sabihin man na ang kamote’y food for utot, sagana naman ang talbos-kamote sa iron, phosphorous, folate, and fiber at pampalakas sa nasalanta ng dengue.

Hindi naman kasi maituturing na pangunahing pagkaing butil kahit na katigbi—or Job’s tears for you Sunday school kids and it has better quality starch and more nutrients than rice— dahil nakagiliwan nga ng may 2.5 bilyon sa populasyon ng daigdig ang pagkain ng kanin. Pinipilit na ngang masalinan ng kahit iron at salpakan ng katiting na protina ang genetically modified rice seedlings—para hindi pulos glucose lang ang taglay nito.

Oryza sativa nga pala ang tawag ng botanists sa palay na damo rin kaya nahihilo kami hanggang ngayon. Para maiugnay ito sa damo rin naman kung ituring na Cannabis sativa.

Stuck with rice

2008-03-24T05:17:00.000-07:00

THAT oaf in the low-resolution picture is me alright, wooden pestle in hand and letting its weight wrench out silicate bits of chaff from edible rice grains that we cooked for supper in that work foray in a far-flung sylvan precinct of Montalban, Rizal. The picture belies the lesson I was sharing with a young public school teacher who admitted he writes a mawkish hand.

Picture me in easy earnest discourse, in cerebral intercourse: There’s hideous yet hidden strength in beauty—and both beast and beauty are to be nurtured in hands-on chores, in the most menial of tasks of day-to-day life. Say, hewing wood for kindling with an ax. Tilling land. Cutting with a makeshift heavy sword for a thousand times, pumping out water from an artesian well. Or, in this instance, in the unsophisticated barog way of gleaning rice that turns up unpolished grains or pinawa, fibrous bran (darak that goes into hog feed) intact to give a more filling tummy ballast.

So much painful tedium endured, so much tons of muscle memory are infused to the wrist and upper torso. That, in turn, must be coaxed—aye, drilled over and over—to be polished. To loosen the built-up knot of intensity in an easy rill-flow of writing by hand, or care-free dawdling, even allowing the thrum of the heart to surge through wrist-pulse to express itself in unhurried caressing, weaving movement of the palm.

So cultivated, beauty becomes-- lends itself in anything it touches, a wonderful contagion. And if destiny can be read in the tangle of lines on the hand, fate would read as faith firm and kismet deciphers as kisses ardent.

In decades past, my romance with Oryza sativa had been cheerless—even left my arms with itchy nicks and cuts as if rice grass blades found ready whetstone or strop in one’s limbs. Anyway, there’s wee comfort in a line from Amado V. Hernandez, “ang tabak ay tumatalim sa pisngi ng kapwa tabak,” a bolo’s edge is sharpened against another bolo’s edge. Mananatili ang palay sa dahong-palay kahit mawalay sa palayan—the rice plant remains in the deadly paddy viper even if such serpent be estranged from its paddy haunts. A tidbit of insight is proffered: empty husks or ipa’t tulyapis stand proud while those bulked up with sustenance bow down in obeisance.

Paddies turned out to be haunts of yummy edibles that went well with rice— bullfrogs that had their predators in herons, vipers, and us who turned up such delights as minced pork stuffed fare or batute, or uncomplicated fricassee, or the usual adobo and tinola; escargots or plain kuhol; freshwater crabs (talangka) with pale crimson roe that tops caviar flavor anytime, hey, try doing it as pasta sauce; mole crickets (kamaru) that can be stewed to crisp morsels…some mudfish, the native golden-bellied catfish that tastes of butter plus the old-fashioned flavorful paddy rats, snipes, quails, and, ah, a deadly cobra or two. These delights thrive in paddies where rice is grown.

And yes, the instructions for brewing tapuy and sake must have come with the first handfuls of unhusked rice grains that sun god Amaterazu O-Kami transmuted from sunlight and handed out to soil-tillers eons ago. So we imbibed lessons and the giddiness from having a drink too many, the starch-turned-alcohol burned bright into the brain, knocked us off. As if felled by a bolt of sunstroke…

I’ve told my children I won’t go through that lot of fussing about the soil and irrigation to yield stacks of palay that’ll go through some more fussing—threshing, drying out in the sun, milling. There’s better quality carbohydrate in, say, substitute staples like saba bananas or corn than in rice. Too, a square meter patch of soil planted to corn or saba gives a higher yield than a square meter of soil devoted to rice. On top of that, there’s lesser fuss in raising and reaping either saba or corn.

But we’re stuck with rice…

Pagtitingi’t paghingi ng kausap

2008-03-24T05:03:00.000-07:00

WORDS are loose change plied out, piled up in talk—it’s often cheap and we deserve cheapskates who pepper chats with cheap shots, don’t we? Wheezed out of a week ending in a quaint Christmas I’d opt to call anytime as Pasko ng Pagkabuhay, (ang naririnig ko kasi, Happy Ouster!) the just past days of quiet left a feeling that words are sacraments. Made out as sacred testament or massacred most times. Made whole and holy by those who choose to do so out of chewing at the cud, nourished of indwelling word-flesh.

So that probably explains why I still stick it up with old-fashioned fully spelled out tidbits, spare parts, odds and ends biota of speech. Words can be clothed with flesh to dwell among us, why, they’d look like misshapen cretins and freaks if some parts, maybe a letter or two, or a tell-tale punctuation birth mark is willfully left out, lopped off, butchered away. Lintxt ka talaga, pati dilang nakalaan sa cunnilanguages, ba’t pinuputulan-tinatadtad-nilalaslas-tinatastas—nasaan na ang kalayaan ng xxxpression?

So we can speak from the bottom of the heart, trickle out something down to earth. Or speak from the bottom; blow ill wind, ah, farting is such sweet sorrow…

Nasulsulan pa mandin ng ilang tagpo mula wuxia na napanood sa GMA-7, “Hero” na nagtampok sa kakatwang pamamaraan ng pagsulat, ‘yung masuyong kaplugan-pagtatalik ng mga larawang-diwa o kanjin upang mailahad ang ubod at buod ng katagang “tabak.” Basta tabak ang mas marikit na salin sa sword, dahil namumukadkad ang bagwis sa igkas-lipad ng ibong tagak (heron is literally too close to hero) na katugma ng tabak—na iglap na iniigkas din mula pugad na kaluban.

The sword word had to be written out in swift brush strokes on a paper panel about eight feet high. The dexterity with wielding a writing implement would also reveal the writer’s deftness at swordsmanship while the spelled out pictogram would evoke visions of truth for the discerning. Ah, pictograms, hieroglyphs, and such painterly modes of transcribing ideas into tenable form would hardly acquiesce to emasculation or evisceration that’s done these days to thoughts ensconced, encoded—embodied maybe embedded-- in text format.

Huwag namang ipagduldulan sa mga natatanggap kong liham sa electronic mail ang emoticons… wala namang pagkakaiba ang mga isinusulat natin dito… pare-pareho, hindi na masisipat ni masusukat kung mayroon tayong nakatagong kakayahan sa pananandata mula sa ating mga sulat… wala tayong ibubunyag… graphologists or those folks who can make sense of a persona lurking beneath handwriting are a sorry lot, we don’t reveal our hands, keep them close to the chest… so unlike the divine hand that scrawled out a fully spelled out ominous writing on the wall, Mene, Mene, Tekel, Upharsin… 2004 pa nang makatanggap ako ng kapirasong kalatas lang na nakasulat-kamay… nagmula sa isang Welsh na nagsadya sa pasulatan, nagkumpisal na masugid daw siyang sumusubaybay sa kahit ano lang na inilalahad na tila kamay sa pitak na ito… Welsh, Welsh, well wishes…wishing wells into which we toss coins as cheap bribes for granting wishes.

May hiling ang kaluluwa’t may halang ang kaluluwa kaya may kahirapan din itong pumili o kahit bumili ng mainam na kausap. Na makakasuklian ng sensilyo, maybe some sense, too, out of the loose change plied out, piled up in plain talk. Parang kalakalan. Magpapalitan ng halaga, kimpal ng kuwalta ang itatapat sa nais makamit na kalakal. Tatayain kung magkasukat sa timbang ang palitan. Palit-pera. Palit-puri.

And what did one Steve Talbott have to say? “We are continually assaulted by the mechanized word, but less and less aware of where the speaking comes from. We have less and less experience of the conscious acts giving rise to the words, and we ourselves are not really addressed by the words. It is ‘the System’ that speaks, but the System seems to be nothing more than the machine rendered vague and ubiquitous.”

Nang ako’y ungkatin ng anak sa tula
Kung dapat ba itong wakasan sa lagda
Ano ang nasabi, pray tell what did I say?
I let out an earful: these days rhyme doesn’t pay…

Sa pamumulot ng salita

2008-03-24T04:55:00.000-07:00

NALUOY ang mga usbong na bumulas sa pagitan ng biyas ng kawayan na bitbit hanggang bahay mula liblib na dawag ng kabundukan sa Montalban, Rizal. That’s reason for me to go back to those parts. To obtain two or three internodes with offshoots and try another tack at growing this particular bamboo specimen—sports thin-walled green culms of 4”-5” diameter that ought to be a suitable cookery vessel for in situ boiled rice or culm-stewed chicken binakol; no prickly spines; no lengthy branching offshoots, just a six to10-meter tall, upright pole-spear of growth.

There are more than 20 native bamboos thriving in the country— over 1,000 species are scattered throughout the world—and I guess the lovely specimen I’ve come across is one of our true-brown varieties. And these days, even the gargantuan chrome-and-glass cages of Makati’s posh precincts have doled out as alms-givers do some meager patches of land for dumping a few clumps of the giant grass; ah, bamboo is simply grass hardly down-trodden and oft-manicured as a spread of Bermuda greensward on lawns. Kawayan, hindi kawawa ‘yan.

While Bermuda grass might be an unconscious concession to the rapine powers of the celestial dragon’s head—the demonic caput draconis—bamboo is a down-to-earth giant that can, if properly planted in auspicious directions, make fondest wishes and wet dreams come true. Or haul in and dump on the household good fortune by truckloads, if we’re to believe feng shui lore. Or cause undue pressure plus parboiling (say, kawayan rhymes with kawa ‘yan or that’s a huge wide-mouthed cast-iron pot), inexplicable plague, and deliciously slow mayhem upon adversaries and secret enemies. Maybe, we ought to believe native folklore or a TV advertisement that featured beer-guzzling bandleader Bamboo Mañalac churning charnel out of a loudmouth fart with a blast of spontaneous combustion.

Taxonomists the world over are discouraging identification of bamboo species with common or local names—there’s a flurry of names for a particular species in various localities, so I’ll stick it out with descriptions, maybe keep at heart the more colorful tabs like bayog which isn’t the opposite gender of bayag; or langkawi, laak, anos, bukawe, even kiling on which Mt. Makiling got its name.

Nakapagbitbit din mula sa dinayong liblib ng pandagdag sa imbak ng mga salita. Buringring o guppy, the colorful wee scavenger fishes that feed on detritus and water-borne tidbits of organic matter. It’s been doing such a clean-up job in our rivers and waterways before some smartass decided dumping obnoxious janitor fishes in guppy territories. But it took me decades before stumbling upon a Tagalog word equivalent for the fish I’ve always played with and known as guppy.

Just one word skimmed out of the landscape. That’s not much of an addition to the sprinkling that have been dug and turned up from far-flung parts in previous visits, like, kabatiti or fragrant native loofah; balbatino or stems of water lily flower stalks that are peeled and cooked with tamarind sauce; parda, a wild legume that looks like habitchuelas or Baguio beans that goes into such Iluko staple fare as dinengdeng or pinakbet… Or-ormot is seaweed that can be cooked into tart soup. (Ah, it’s a hunger that can’t be chucked; it’s this appetite for new words that residents of a locality may likely have chewed through or spat out for ages.)

Out of over a dozen strains of upland rice that a long-time resident assured me these are still grown in those forbidding parts of Montalban, she could only turn up three names. Kinaw-itan. Bayuyo. Binernal.

Then again, the words gleaned thus far are labels on the living. Each one provides edible morsels for sustenance. Uh, even buringring or guppies scooped out of unpolluted waters can be wrapped in tender banana leaves and stewed in ginger, onions, and chopped tomatoes—a tad bitter-tasting but is still a delicacy.

Maybe, the gray matter is an insatiable gourmand that must be fed and plied with tidbits of the landscape...

Lihim na kayamanan sa kabundukan ng Montalban

2008-03-12T04:29:00.000-07:00

BUHAWI yata o tornado ang katulad ni Natividad Icabandi. Painut-inot man sa mga tagpi ng matatamnang lupa sa isang liblib na kaingin sa Casili, San Rafael sa paanan ng mga nakahumindig na bundok sa Montalban ng lalawigang Rizal, halos walang humpay sa inot na ikot ang matanda—87 taon ang edad, tubong Malinao, Aklan pero may 25 taon nang namamalagi sa naturang ilang na lugar. Na ang layo sa Maynila ay dalawang oras na biyahe sa sasakyan. Saka apat na oras na lakad-hingal-hagok sa mga daan at landas na hindi na mapapasok ng kahit 4 x 4.

Pero dinadayo pa rin ang naturang pook, tila alon sa anumang panahon ang paghangos doon ng mga treasure hunters. Pawang naghahagilap ng mga ibinaon daw na mga tipak ng ginto’t kung anu-ano pang kayamanan. Na kinurakot, natipon ni Heneral Tomoyuki Yamashita mula sinakop na iba’t ibang lupalop sa silangan at timog-silangang Asia—na inilibing naman umano sa kung saan-saang lugar sa Pilipinas.

Marami man ang nahuhumaling sa biglaang yaman mula paghahalukay sa mga singit at kili-kili ng kabundukan sa Montalban, sa pagbubungkal ng lupang kinaingin ang kinaugalian ng matandang Icabandi— pantawid-buhay lang na tulad sa mga nakagalang manok na alaga, makailang kakahig sa lupa para may matuka na kahit ilang butil na palay.

Sabihin man na mahigit sa 12 uri ang palay na naitatanim sa ganoong liblib na lunan, pawang anim na buwan ang singkad ng panahon mula paghahasik at gapasan—marami na ang 10 sako na maaani bawat ektarya. At may isang oras ang magugugol sa pagbayo’t pagtatahip sa 3-4 na dakot na palay upang may maisaing na bigas.

May bahid ng pagmamalaki ang matanda habang isinasalin mula lusong sa hugis-peras na bilao ang binayong palay para matahip, maihiwalay ang darak o rice bran, binlid (finely ground grains) at ipa (rice chaff) sa mga butil ng bigas. Minsan santaon, may mga bumibili ng naturang bilao—P100 ang turing sa isa, ilang daan din ang nabibili. At siya ang naglalala ng mga iyon: mula pagputol hanggang sa pagtilad at pagtistis ng kawayan, pati na sa paghabi ng mga natistis na kawayan. Tiyaga ng kamay at linaw ng mga mata ang kailangan sa ganoong gawain.

Nang magtahip siya ng kababayong palay, hangos na sumugod ang mga nakagalang manok—tila mga treasure hunters na magkakalkal—at lumutang naman sa pagtatahip ang kakaibang two-tone beat na tahasang naiiba sa pintig ng Jew’s harp, kahit ska o reggae. Agad na sinabihan ang isang kasama, “Grab that beat, get it into your mobile phone. That’s an unheard-of rock and roll beat, believe me! Something very Filipino it is!”

Talaga yatang mas malalim na kaalaman ang sumasalin sa sinumang inilalapat ang kamay sa samut-saring gawain, at lumutang ang ganoong kaalaman sa kakaibang tunog mula sa pagtatahip, in that idiom about winnowing chaff from grain made real and vibrant by a gnarled rustic.

At kailangan yata talagang tutukan ang matanda para makatuklas pa ng anumang kapakinabangan sa kanyang mga ginagawa.

Papasuksok na ang araw sa bundok sa gawing kanluran nang maupo siya sa isang sulok ng bahay paharap sa bintanang nakatanaw sa hilaga— nagnilay, naglabas ng aklat-dasalan at dusaryo’t sinimulan ang pag-aalay ng dalangin. Tila isinaboy na malamig na tubig sa paningin ang ganoong tanawin.

Walang kuryente sa ganoong liblib na lugar—ni wala ngang mobile phone signal na makarating. Walang radyo’t TV. Ilawang de gas lang ang pantanglaw sa gabi. Sa Metro-Manila at iba pang mga kanugnog na lugar, pawang telebisyon ang nakaluklok sa dambana’t altar— iba’t ibang balita’t anuman ang bubuhos sa kahabaan ng prime time.

Hindi pa lubusang umaangat ang mga bumabang ulap, masidhi pa rin ang sigid ng lamig nang magising kami—apat kaming magkakasamang mananaliksik na nakitulog sa dampa—pero wala na sa kanyang kinahihigan ang matanda. Natanaw naming sa di-kalayuan, abala sa pagdidilig ng sampitak na mga puno ng mais.

Maya-maya pa’y nakarinig ng paghahawan ng mga dawag at tuyong dahon sa iba namang panig ng kaingin—naroon na siya, abala pa rin…

Ah, may kayamanang mahuhukay sa ganoong payak, tiwasay na pamumuhay.

Malediction on idiot-cation

2008-03-12T04:24:00.000-07:00

MICHAEL Abacan, fired up full of his 22 summers of life has to wrack his head on who he can turn to for five keepsake honor medals he would give to the outstanding students he has turned up at Casili Elementary School—it’s a far-flung work post hemmed by boondocks in the remote parts of Montalban, Rizal for a volunteer teacher. For one, he hasn’t been paid his wages for months and even if he wanted to shell out some cash for medals, all he has is the shirt on his back.

Pero mabait naman ang kanyang tinutuluyan saka uliran sa sipag si Michael. Katu-katulong sa pagbabayo ng palay upang may maisaing sa araw-araw, natuto na rin sa pagluluto at pangangalaga ng mga pananim sa kaingin. Kahit iyang pagbabayo ng isasaing ay hindi biro, kulani sa kili-kili’t linsad na balikat ang madalas na mapapalang tutubo.

Abacan takes abode in that swidden farm hut about an hour’s trudge through a terrain gone amok choked with bushes, boulders, and thickets to get to the school where he teaches. That trudge merely takes him 15 minutes. He’d had constant practice trekking through similar topography in his Kalinga hometown where he took up education at the local state college.

Marami raw namang nakakatapos ng kolehiyo sa kanyang pinagmulan. Para masabi nga naman na kahit nakatunganga lang sa maghapon para maghintay sa malabo yatang hinaharap, may maipapakitang college diploma—wala nga lang mapapasukang trabaho.

So he took off for unknown parts and found himself in familiar territory, with soaring hopes that by teaching children, he could make a difference in their lives. He does.

Ni hindi nga nakatagal sa pag-asikaso sa mga bata ang gurong pinalitan sa gitna ng sapa ni Michael—lumipat sa mas maginhawang lunan na mapagtuturuan upang makaiwas sa araw-araw na penitensiya. Baka nga lumipad na papuntang Amerika dahil mas gunggong man at maligalig ang mga tuturuang musmos doon, mas matindi naman ang isusukling sahod sa gurong magtitiyaga.

Michael can’t complain about the pupil-teacher ration that afflicts most public schools in the country, or a roomful of 50 to 75 kids for every teacher. He handles a tenable 35 pupils—in Grades IV, V, and VI—all at the same time in a room more fitting for a pigsty. That means conducting classes as an orchestra conductor does, why, Casili Elementary School has only two intrepid volunteer teachers handling six grade levels… simultaneously. And you thought that only happens in chess—a simultaneous game in which a grandmaster tackles as many amateur comers in one sitting? Abacan does that. Daily with plenty of energy to spare.

Hindi naman kasi madaling puntahan ang naturang paaralan. Malayo nga sa kabihasnan. Kaya nang maglabas ng pondo ang lokal na pamahalaan sa pagpapatayo ng kongkretong gusali, ulbuan ng baboy na walang kalahati ng gusali ang kongkreto’t tinagpian na lang ng maaapuhap na mga tilad na kawayan sa paligid ang iba pang bahagi nito. Nakatipid nga naman nang malaki ang kontratista. Para malaking halaga mula sa nakontratang proyekto ang maibulsa.

We really can’t moderate the greed. Even at such pigpen level, the avarice for money holds sway and is likely a national trait.

Ikinumpisal ni Abacan na may ilang mag-aaral na kilangang ihulog, panatilihin muna sa ika-anim na baytang. Hindi pa kasi marunong bumasa’t sumulat. Naisangguni nga niya sa distritong sumasaklaw sa naturang mababang paaralan ang kanyang hakbang. Sinabihan siyang ipasa lahat ang mga bata’t sumunod na lang sa ganoong utos—baka mawalan pa siya ng trabaho kung susuway…

Honoring pupils with five keepsake medals won’t be much of a problem for Abacan. The cost for such is a lot less than the tab we pay for a night’s session with beer and bravura. Honoring a true-brown mentor like him is another matter, maybe even giving him a hand with books and instructional materials to help him out in his teaching tasks.

Ni wala ngang aklat na mababasa ang mga musmos na ‘yon—at marami nang guro ang sumuko sa araw-araw na penitensiya para makarating lang sa paaralan para magturo…

In the meanwhile, let me turn down speechwriting assignments for politicos and louts who’ll be addressing parents, hangers-on, and graduates in this year’s commencement exercises. Let’s get down to the pigsty level for a change, spread some of that slop and meaty morsels with rancid hogwash on those too distant troughs.

Kaya ba natin ‘yon?

"Ano na'ng balita sa bahay?"

2008-03-04T18:23:00.000-08:00

I HAVE just finished inspecting and assessing an onshore desalting unit...where crude oil gets separated from salt...where hydrogen sulfide is present...where I had an accident (slipped from a tunnel ladder and got my knees ram onto steel tubes, my knees were swollen last night, now they’re OK). The unit is located at Tanajib, a remote area.

“Two Arabs from the processing unit went up to me for a little chat...asked about my line of work on what I do for the inspection unit. After detailing what I do as an on-stream inspector, they suddenly asked if I am British... told them I’m not. Then they asked if my parents are Brits or one of them is... I told them you are from Batangas and Mama hails from Pangasinan... both of you are Filipinos.

“They were very surprised as I am more fluent than them in speaking English. They swear and believe I have British blood in me... I don’t, I know Caucasians and I’m far from being one of them...then an Iranian asked perhaps I have American blood in me... susmeh, Pinoy nga, hello...ang kulit minsan ng tao, ano?

“Tomorrow I will be doing Safaniya plant R74 gas plant, where sweet oil gets processed (fact: sweet oil or light oil is more expensive than crude or heavy oil). Hopefully I won’t slip, masakit matuhod… I have had lots of accidents but this one hurts like hell.

“Ano na’ng balita sa bahay?”

Dalawang maikling kuwento lang ang naiambag ko sa “Liwayway” na tila 5,000 sipi na lang bawat linggo ang inililimbag para sa mambabasa nito—P270 ang bayad sa bawat kuwento’t hindi na siguro mauulit pang mag-ambag uli ako. Oo, konti na lang ang mambabasa.

Mas malaki ang tabo sa TV, but the writing jobs are firmly gripped by tentacles of coteries within the networks and they won’t moderate their greed kaya mahirap makalusot doon—saka galing sa ibang planeta yata ang ginagamit nilang wika doon, the phraseology and speech patterns in scripts betray an effeminate mindset. Hindi ko kaya ang gano’n, sabi mo nga’y nagmula ako sa bayan ng balisong at tahanan ng mga tirong, ‘yung mga lagalag na parang AWOL na sundalo na karaniwang San Miguel ang iniingatang agimat. Yeah, St. Michael as in hinebra marka demonyo.

So I have to write in English, and speak the tongue which I have been drilled in before learning the abakada. Hindi man ikinahihiya ng mga Pilipino ang kanilang wika at nakatampok nga ang anumang magmumula sa mga bakla, they’re not putting money where the mouth is, eh, ano pa ba ang katuturan niyon kundi suction slurps louder than words, pwe-he-he-he-he!

Sina Edgardo Reyes na sumulat ng “Sa Mga Kuko ng Liwanag” at Catalino Alano lang ang masugid na nag-uudyok sa akin na magsulat pa rin sa Tagalog. Barako pareho ‘yon. Kapwa naging editor ko.

Nasabi ko na sa ‘yong dadayo ako sa lunan ng mga Dumagat sa Sierra Madre para magbahagi ng aking kaalaman sa pagsisinop ng lupa—soil science. Ang totoo’y pagsubok sa aking katatasan sa sariling wika ang nais kong gawin. Lapat-kamay na kaalaman ang aking isasalin, ‘langya, walang bayad na pagtuturo ‘to pero maganda ang magiging pihit ng kanilang kabuhayan kung tatalima sa matututunan.

Binigyan nga pala uli ako ng panibagong gawang sulatin. Aklat. Tungkol na naman sa nutrition, one area of expertise I’ve warmed to and freely did spadework to deepen my knowledge. Magandang magbayad ang pasulatan na nagpapasulat. And I have to write in English as usual.

Teka nga pala, your great grandfather on my family side spoke fluent Spanish that must have been convent-drilled into him. He had Iberian features, a Castilian air about him and a haughty, aristocratic gait. Yabang? Like it or not, you’ve got some Caucasian blood in you and the quaint shapes of our noses are a telltale mark of such far-removed origins we want to remove but just can’t.

Balita sa bahay… Kami lang ng Mama mo saka mga aso’t pusa ang madalas na nasa bahay.

Kakaibang ibayo kapag nagbabayo

2008-03-04T18:16:00.000-08:00

ILANG ulit na tumawag sa telepono ang kasambahay ng bayaw— natutulog pa ko’t kailangan pang tungkabin ng bareta de cabra sa higaan. Kalaunan nga’y nahagip din. Para ungkatin ukol sa paraan sa pagluluto ng kimchi.

Kasi’y muntik nang makarating hanggang London ang ibinigay na kimchi sa kanila, nasarapan marahil sa aking timpla—habang nilalantakan, uusok ang tainga’t tutulo ang uhog sa igting ng anghang-tamis-asim na maingat na natimbang.

Inisa-isa nga ang mga hakbang. Na madali namang sundan at ulit-ulitin upang makapagluto ng kimchi, the oriental version of sauerkraut.

Mayroon pala akong nawaglit na ibunyag sa aking kakatwang paraan sa pagluluto. Parang natatanging sangkap na humahalo sa anumang lutuin na lalapatan ng kamay at diwa. Malakas ang kutob kong ganito rin ang sumasaling sangkap sa lutuin ng mga nakikipag-irugan sa bathala ng kusina.

What apparently goes into a hand-ripped head of Napa cabbage to turn up my version of kimchi: a dozen to 15 assorted chili peppers to meld a diversity of incendiary flavors; walo hanggang 10 ngipin ng bawang Ilocos; a thumb-size piece of ginger for a whit of earthly warmth; a wee pinch each of oregano, black pepper, and nutmeg to lend quaint piquancy; three tablespoons muscovado or sugar palm-derived sugar plus two cups of palm toddy-derived vinegar—mas mainam kung mismong tuba ang pansanaw na sabaw—that provides the microbial culture from zillions of lactic acid bacteria, the unseen agents that whip up fermentation to infuse whiffs of wine in kimchi.

Ano pa ang nawawaglit na sangkap na maibubunyag?

For an honored guest, a Thai host would pound a wee sheet of silver for an entire day… until such silver spreads out much, much thinner than onion skin to wrap slivers of beef with… and the ultra-thin silver wrapping actually melts on the tongue… and in that day-long incessant pounding, the host would wrap his attention in a state of rapture, chanting a Buddhist mantra for hours on end… ah, would the kitchen deity be so pleased with so simple a show of devotion?

Preparation of curry—an amalgam of two to a few dozen spices— is likely to be similar, an offering of orisons to the gods of hearth and home, the mantras to invoke or salute the deity plied out in sullen silence, infused into the rhythm and reason of mortar and pestle that melds, welds curry flavors… a currying for favors from the divine.

Pinansin noon ng faith healer na tumungkab sa takip ng tercero ojo sa aking noo na isa raw sa aking mga kamay ang kawangki ng kamay ni Durga—bathaluman ng pagpuksa at kariktan… sumasalin yata’t nagiging sangkap sa kamay at bisig ang katangian ng bathala’t bathaluman na walang patumanggang inuuntag habang subsob ang kamay sa anumang gawain… sa walang patumangga halos na pagtimba sa poso, doon yata naibunton ang pagbibigkis ng lagalag na diwa sa walang humpay na pagbati sa naturang bathaluman… eh, ba’t parang samputol na punong palasan pa rin ang hugis ng bisig ko, ‘langya…

Halo’t lusong, the old fashioned mortar and pestle, iyon pa rin sa halip na food processor ang nakagawiang gamit sa pagdikdik ng mga sangkap na ilalangkap sa kimchi. The hand could be trapped in an infectious rhythm of pounding sugar and spice and all things nice into a smooth paste. Sige na nga, binabayo rin ang alindog na pinipithaya—pinipitpit habang nakatihaya. Kaya nga parang malaswa ang bugtong na ang sagot ay halo’t lusong: kay inang na yungib na tiwangwang, sinalaksak-hinalukay ng kay tatang…

So there can be an infusion of the divine in such a menial task as pounding. Nalalapatan ng kamay. At natukoy sa pananaliksik ng agham na umaangat ang antas, nag-iibayo ang kaalaman at kakayahan ng tao kapag inilalapat ang kamay sa samut-saring gawain—kaya nga mahigit na 80 kilos at kislot ng kamay ang minsan nating inisa-isang itinala sa isang naunang lumabas na pitak. Ah, nag-iibayo kahit sa pagbayo, may nalilikha sa pag-atikha.

Sandosena yatang ngalan ni Allah ang paulit-ulit na inuusal habang nagdidikdik ng mga sangkap sa kimchi.

A food offering may thus share blessings.

Kuwento ng panganay

2008-02-26T20:58:00.000-08:00

“JUST a while ago I overheard my boss discussing about cellular phones, the Malaysian corrosion engineer suggested to him to acquire the CPs that Aramco issues for its employees, its very bulky and it has Internet capability very much like a PDA of sort...he stated that our CPs tell us what kind of personality we have...

“If one has a CP that is slim, smallish and stylish then the owner’s either gay or a woman....So I gave a long look at my CP with a wall paper of two of my cats..(I grieve for the loss of my other cat) and a screen saver of a few pictures I have of Joy....This CP is bulky not slim, so that means I’m not gay. It’s stylish yet nearly everything that I need from taking pictures to listening to music is there. Aside from its Wi-Fi system I can have an office right in my pocket....that just means I’m a stylish person and outgoing...may punto yung Arabo ha...

“I also have another CP which I treasure the most as it was the first brought by my own money, aside from being bought by Joy...the Arab stated that when it comes to your things...you have to be very loyal to them as it also tells if you are loyal to someone...I would guess he was pertaining to the significant other...well I treasure my stuff, even though they are old.

“I laughed at the thought of my fellow expats having very slim CPs. These guys are highly skilled people, they really get down and dirty....I can’t say some of them are gay...ha-ha-ha-ha-ha, no put down intended as I also have gay acquaintances...ha-ha-ha.

“I expect the mirasol over Marduk’s grave to grow so at least I can see where my cat lies...what about my Bonyat? How is he doing?...If there are new kittens and if it’s a white colored she-kitten...akin na ‘yun ha....for sure sa lineage ni Shampoo that kitten would turn out to have blue eyes.... “

Kuwenta ng amang Kulamnista:

Madalas na masabi sa mga katoto na kung nais nilang magpadala ng kalatas, itali sa paa ng free range chicken saka ipahatid—na may kasamang luya, bawang, mantika, hilaw na papaya’t santungkos na talbos ng sili. O kung talagang kailangang maipahatid at maipabatid agad ang kalatas, sunugin ang Bureau of Customs, Kamara, Senado’t Malacañang (tiyakin lang na walang makakawala na animal habang nasusunog ang mga naturan)… ‘kako’y madali namang matutunan ang smoke signals na ginagamit noon pa man sa pakikipagpalitan ng kalatas.

Katotong Dennis Fetalino ang nagpumilit na bigyan ako ng CP 3310 model, talampakan sa kapayakan na kapag inagaw, babalikan ako ng umagaw para bigyan ng pambili ng mas mahal. Bigay pati patak-patak na load. Para mahagilap daw ako’t mayakag sa mga lakad… Bundok Giting-giting sa kanilang lalawigan ang pakay ko, engkantado tulad ng Makiling at Vavilov biodiversity center din.

Iginiit ko na noon na meron na ‘kong CP na may tatlong nunal o taling sa dulo. Erection 66010 that really connects people and such a model betrays a kindly personality.
It was drilled into my cranium to treat the assault weapon issued to me then as my own wife. Pero kahit na ano’ng tingin talaga, hindi katakam-takam at lalong hindi makakangkang, madiwara pa o sobrang bungangera. Naibenta ko.

CPs and assault rifles, my pair of butterfly knives—baling sungay, folded horns which ought to, as your boss’s try at hermeneutics has it, confirm my horniness kept in check—are tools. Adjuncts they are, extensions of certain body parts and competencies. The rifle extends one’s sense of perspective. A CP fans out a sense of touch. And with it we can keep in touch or get a thorough kneading, sangkatutak na lamutak katulad nitong kahindik-hindik na naganap sa “Hello Garci!” na narinig sa buong daigdig.

I may be wrong but such adjuncts can extend one’s built-in inanities, stupidity, and nonsense.

Bonyat’s still a picky eater, won’t touch pandesal so like Shampoo who won’t eat sardines.

...but deliver us from evil...

2008-02-26T20:42:00.000-08:00

LIMANG ulit ‘kako sa maghapon at magdamag na mag-aalay ng panalangin o solat ang talagang Muslim kay Allah, may mga pagkakataon nga na nakakasabay sa pampublikong sasakyan ang mga masugid sa pagsolat, hawak ang tasbih o dusaryo’t maglalagak ng alay na dalangin habang nasa kalagitnaan ng impiyernong trapiko… malas pala ang taguri sa bawat butil ng dusaryo at tala-talaksang malas ang naililigpit, pinapawi sa paulit-ulit na untag (nudge with a kick) at antig (cause to budge with a nudge) ng pagsolat.

Mauunawaan na kahit ni Allah, Ama, Yahweh, Brahma or any of the zillion non-generic appellations tacked on to the divine that circumstances like being stuck in traffic don’t allow the supplicant to go through the ablutions and physical exertions of conventional solat. Its cunt thought… ehek, I mean the reverent thought is what counts.

By the way, a regimen of prayers does insane alchemy to body secretions; the supplicant in earnest may sometimes sweat blood or cause a faintest whiff of sandalwood, cedar or attar of roses to permeate skin pores that routs cosmetics outfits cranking up marketable products meant to extirpate body odors or exacerbate such evil malignancies as the functions of sweat glands.

Pinakamalupit nga pala ‘yung ibinubuga ngayon sa patalastas pantelebisyon ng Lucky Me instant mami—solat ‘yon! “Thank You po!” ang makailang ulit na inuusal na parang mantra niyong paslit sa bawat pihit ng pangyayari sa kanilang mag-ina na sagsag pauwi habang may papalapit na unos… kamukat-mukat, sa ama pala napulot ng bata ang ganoong refreshingly thankful attitude to an Omnipresence that guides the destinies of men and nations, whew!

Hasn’t it dawned yet na kahit ilublob sa pabrika ng body deodorant at isalang maghapon sa beauty spas nina Dr. Vicki Belo at Dr. Pie Calayan ang sinuman, aalingasaw pa rin ang panloob na kabulukan, we tab it conveniently as “corruption” these days but was once tacked to both bodied and disembodied spirits as innocuously “unclean”?

Call me Re-legion for we are many… O, ‘di ba ganoon ang bunghalit ng mga nahihintakutang kawan ng mga demonyo bago sila naitaboy sa pulutong ng mga nanginganaing baboy na tuluyang tumalon sa bangin?

Kung saan-saan na umabot ‘tong pagsisiwalat na tugon sa reklamo ng ikatlong anak, umaalis daw sa kanyang Makati work station ng 1800, darating sa pamamahay ng mga 2200 matapos ang apat na oras na pagpapatubo ng talaba, taliptip, at tahong ng mga sasakyan sa agos ng trapiko. Stressful daw ang ganoong araw-araw na uwi.

Kaya naisiwalat nga ang tungkol sa solat, an all-too mundane regimen that can be plied if stuck up in traffic. Sa diwa kasi nakatahan ang deva, the divine— action words are called pandiwa dahil bawat pagkilos ay may nakasubaybay na diwa or spirit so it’s a strength-boosting regimen to be in touch with the divine…that eases stress and if a samurai does a sort of dry firing with a hundred or thousand cuts of his sword in a day to amass truckloads of muscle memory that can be unleashed in just one lethal cut on an adversary in an instant mami, it pays to amass truckloads of that which nourishes the spirit, cleanses unwanted body odors, shrinks hemorrhoids without surgery, shoos off carcinoma in one’s offal, brings damnable end to lousy telenovelas and curses the core and squeezes off the cojones of potential hold-up men… even the strategy guru Sun Tzu had it down pat… every fight begins in the spirit…

Pampoder o pakain sa taglay na agimat ang tawag sa ganito ng mga may iniingatang kung anu-anong hiwa’t hiwaga sa katawan, sila ang maysabi na tularan daw ang mga dahon ng sampalok at akasya, each pair of leaves closes together in an attitude of prayer at angelus to offer thanks to the Maker.

O ‘di ba nagtatapos ang Ama Namin or Pater Noster in that death wish on the incumbent Malacañang bedspacer, “but deliver us from evil… for thine is the kingdom and the power and the glory forever?”

Amen.

Your credit isn't good but we need cash

2008-02-24T04:10:00.000-08:00

PATAY na pabigat ang tahasang katuturan ng mortgage. Katumbas ng gilingang bato na isinabit sa leeg. Kapara din ng albatross hung on one’s neck.

Ito ang naging mitsa ng pagpapakamatay ng pangunahing tauhan sa dulang “Death of a Salesman” ni Arthur Miller. Nagpatiwakal ang edad-60 nang Willy Loman upang makasingil ng malaking halaga sa life insurance ang kanyang asawa—nagmula sa naturang halaga ang kahuli-hulihang hulog sa kanilang binabayarang tahanan sa nakalipas na 30 taon. Hindi naging pabigat sa pamilya ang kamatayan ng haligi ng tahanan na nagpumilit tugisin ang mailap na American dream, ang magkaroon ng sariling bahay at lupa.

Mahapdi sa bulsa ang pagtustos sa bumubuhos nang patak-patak na gastos. Makirot ang gugulin sa pagkain na sasakmal ng mula 35% hanggang 47% sa kita ng middle income family sa Pilipinas. Pangalawa lang sa sasagpang sa kita ng ganitong pamilya ang bayarin sa hinuhulugang bahay at lupa—mula P15 hanggang P17 ang nakalaan mula bawat P100 gana, abot-kaya ng bulsa ang amortization o ipapatak sa patay na pabigat na utang.

Kabi-kabilang utang rin ang ibinunton sa leeg ng Amerika’t naglulublob dito ngayon sa kumunoy—hindi uso sa kanila ang mamaluktot kung maiksi ang kumot, kailangan kasing may credit history o kasaysayan ng pangungutang ang mga utangna nila upang maituring na lehitimong tagaroon. Ipinagtutulakan talaga para maglublob sa utang ang mamamayan nila.

Anupa’t isinoga’t isinugo ang kakatwang hayop para lubusang suwagin ang balana sa pagkakautang—subprime rates o subprime lang ang animal na ‘to. Kapara sa Pilipinas na sasablay man ang suweldo sa mga hinuhulugang utang, magpupumilit na makakuha ng credit card na isasangkalan sa pangungutang.

Little strokes fell great oaks. A little leak can sink a great ship and usually spouts off a small dick.

Sa kaso ng Amerika, karaniwan na hulugang lupa’t bahay ang pinatawan ng subprime—inilaan ang mas mababang tubo ng pautang sa mga kaduda-duda ang kakayahan sa pagbabayad. Nadamay na rin pati pangungutang sa sasakyan, at anumang bilihin na credit card ang isasangkalan. Kung 10% ang prime rate, kakatamin pa kahit kaunti ng magpapautang na bangko para makayanan ng mangungutang ang pagbabayad. Katwiran yata sa kakatwang patakaran sa pambansang kabuhayan na nakatindig ang mga haligi sa utang: your credit may not be good but we need cash.

Naunang sumablay sa pagpatak ang mga naghuhulog sa bahay at lupa, kamukat-mukat hawa na rin sa pagsablay sa patak-bayad ng utang ang iba pa. Anupa’t sumayaw na ang haligi ng pambansang kabuhayan at pamumuhay na ibinaon sa utang—umiindak sa sindak, lumalangoy sa kumunoy.

Kaya pandalas ng pagmumura ng OFWs saanmang lupalop sa panlulupaypay at erectile dysfunction ng U.S. dollar na humihiram ng tikas at tigas sa utang—utangna nila talaga! Nalilintikan pati nananahimik na piso sa Pilipinas.

Nagmumura rin madalas ang isang katotong mamang pulis na napatoka sa warrant section—siyam bawat 10 kaso na sasaklutin ng warrant, tiyak na estafa o kaugnay sa tumalbog na tsekeng ipinambayad sa utang. Para walang kawala, tiyak na masagpang ng bisa ng warrant ang may kaso, sasadyain niya habang nasa kasarapan ng pagtulog nito o habang nakabaon ang tagdan sa yungib na pinasukan. Tuwing madaling-araw ang lakad.

Batay sa bilang ng warrants na kailangang isalpak pambabalasubas ang pinakamalaganap na krimen sa Pilipinas—it’s a non-index crime anyway that won’t turn up in crime incidence figures racked up by the law enforcement agencies.

Hindi pinapairal ang subprime sa bansa. Ba’t kailangang makigaya’t mahawa sa kasuklam-suklam na sakit sa bulsa ng utangna’ng Amerika na nagbubuhat ng tala-talaksang patay na pabigat?

Payak at tipid na tipid ang mga tagubilin sa Tao Te Ching o landas ng pamumuhay na makapangyarihan… maging payak…yakapin ang kapayakan… bawasan ang mga nasa…tagumpay ang pamumuhay kapag natiyak ang mga nais ay talagang kailangan.

Will Rogers: “Too many people spend money they haven't earned, to buy things they don't want, to impress people they don't like.”

Maraming patay na pabigat na tutugisin ng perra, bitch. Mas masaya ang ganitong umaalulong sa buwan, sa mga bituin, araw at buntala…

Pagbaybay = spelling

2008-02-24T02:07:00.000-08:00

HINDI na musmos na sukbit ang saltik sa likurang bulsa ng salawal habang bumabaybay sa gilid ng ilog, dalawang baling sungay sa magkabilang baywang at isang talas-scalpel na flick knife sa bulsa ang taglay sa pagbaybay sa kahabaan ng lansangan tungo sa Divisoria nitong katanghalian ng Pebrero 7.

Pagbaybay = spelling. The spell-check function fitted to most word processing software was plied by the missus, aghast at the sudden sight of the abraded sole on the left shoe of my favorite walking pair-- why, the right foot usually flicks out leaving the left to bear the brunt of body weight or absorb the shock of every explosive movement, every twist and squirm from waist up to the torso.

Mas matindi’t matatag ang bagsak ng kaliwang paa pero the right’s much more versatile, chockfull with a repertoire of kicks and witty turns. But I could use industrial safety shoes with cast-iron lining that probably weighs a ton each—but that’ll only make sturdier legs, and sturdy legs, as Mongol lore has it, is a tell-tale sign of stamina in bed bouts, mwa-ha-ha-haw!

Sapatos na pambundok-- limang kilo yata ang bigat ng isa-- ang ipinasuot sa ‘kin sa umagang iyon nang kasamang manumpa kay taipan Lucio Tan bilang isa sa mga board of trustees ng Dawn Alumni Writers Network, Inc. Inapuntahan kagyat ng pangangati ng nunal sa paanan. Kaya ginawa na naman ang nakagawiang pagbaybay sa lansangan patungong Divisoria.

Rekta sa Recto mula sa Tan Yan Kee Garden sa UE. Kaliwa sa Quezon Boulevard, saka pumanhik ng overpass sa dating Raon; tuloy lang ang lakad hanggang sa may Ongpin. Kumanan. Tuloy ang baybay at masinsinang hagod ng tingin sa bawat malalamutak na tanawin sa dinaraanan… Dalawang sayaw ng dragon at leon ang hinintuan, pinanood para makasagap sa alimom ng magandang kapalaran-- na umaalimbukay umano sa ganoong sayaw sa panimula ng lunar new year. Pula ang kulay ng araw, kupas na asul ang suot kong maong at pinangga,

Namumuwalan sa dami ng taong nakasupalpal sa bunganga ng Ongpin malapit sa simbahan ng Binondo. May shooting ng teleserye ng Channel 2. “Palos” daw na tiyak na pulos kahunghangan na naman ang ikakalat sa miron. Nakipaggitgitan sa mga nagsusumiksik at nahimasmasan nang lubusan habang gumagaygay na sa Juan Luna, doon na nakabili ng apat na supot ng mga sinlaki-ng-kurot—kurakot yata ang tawag kapag $130 milyon mula national broadband network ang sagpang-- na pandesal-Baliwag.

Iniluwa ang mga hakbang sa Recto’t muling hinimod ng tingin ang mga seksi’t bilihing abot-kaya ng bulsa habang pabaybay sa Elcano—pinatulan ang P5 sambalot ng bawang at sibuyas na pula mula Taiwan, pechay-Baguio na P20 sang-ulo, at tinuyong tunsoy, P50 ang kalahating kilo… sarap ng tunsoy, hinugasan lang ng tubig-dagat saka tinayantang sa araw para mahawot… hindi maalat.

Parang magkaugnay ang pinagmulang halamanang Tan Yan Kee at Kalye Elcano, pawang nakaungos sa Recto… ah, sa pagtatagni-tagni ng mga kuntil-butil sa binabagtas na daan, sa binabaybay ng mga hakbang, ni hindi madarama ang bigat ng suot na sapatos pambundok. Ni hindi kikikig o titigas sa pulikat ang kalamnan sa hita’t binti. Totoo ang natukoy sa pananaliksik na tila matagal lang ang lakad kapag bumabaybay din ang paningin sa samut-saring detalye sa dinaraanan.

Ibig kong iugnay ito sa ating binababoy na wika. Wika is of Coptic roots; Coptic's a tongue used by mages and sages in ancient Egypt. Wika literally translates to the soul taking refuge in a body and it more than refers to a body of knowledge or the body of language with which know-how, skills, and competence are passed on or imparted to learners.

We translate spell as baybay that refers to a coastline, a riparian strip of land, even a riverbank-- magkaratig ang tubig at lupa, may kung anong engkantadong ugnayan ang dalawa. Spelling? Ask that to witches and warlocks how they come up with spells to work thaumaturgy and wonders. Grammar was once the sole domain of wizards and babaylanes. Baybayin is to trudge through a coastline, is it not? Marami kasi sa ngayon na wala mang 500 metro ang lalakarin, sasakay na sa tricycle o jeepney-- ayaw patatagin sa lakad ang paa, ayaw patatagin pati kapit ng neurons sa utak... Batugang tamad. Ayaw mapagod-- no pain, no gain. Kaya binabalbal pati baybay ng mga salita…

Ah, I'd take refuge in Philip Kindred Dick's confession-- with the army of words that I summon and give marching orders to, I change the very fabric of reality. Something wonderful, something magical. And I'd try doing that every time I write-- with the spelling that binds certain familiars and spirits both of this and other worlds, with the grammar of mages and sages... Hindi binalbal ni binaboy.

Oh, I must profess a healthy respect even for the radicals or snippets of images that go into the Chinese or such oriental characters that make up words, even the pictograms and hieroglyphs of the ancients. Do they eviscerate the images by misspelling them? I have no means to ask them if they misspelled or deliberately cranked out misspellings which won't summon spiritual entities and beings to help them in their work.

Uh, I must be too old-fashioned to have my hands try at writing with zap and zing.... kahit sabihin pa na nagmula sa iisang ugat ang mga katagang grammar o gabay sa balarila; grimoire o aklat ng lihim na karunungan; at glamour o haraya.

Hindi naman kami nakatira sa polis

2008-02-18T03:07:00.000-08:00

THIS shouldn’t sound Greek to you but we don’t dwell in the polis, that ancient maybe too Spartan a word for city state whose affairs of stewardship we’ve coined an abominable term for: politics. Politicos in the strictest meaning of the word are us. It’s us who look after, ensure the weal of our habitat and its inhabitants. It’s a tough act, a thankless job. Talagang mahirap malublob sa usapin at usapan hinggil sa matinong pag-ugit sa tahanang lunan, sa lumawak nang polis na sinasaklaw ang buong bansa.

We dwell out of this Third World. We inhabit certain realities that define our workaday lives, estranged somehow from squealing squalor of this land. Kaya hindi kami maganyak na makisangkot diyan sa paghahayag ng panawagan para kumalas sa kapit-bayawak na hawak sa luklukan ng Palasyo ang Ale Baba and Plenty Thieves, ah, some would sink in adoration or aberration—whatever’s more convenient-- really worship the very quicksand they’d tread upon.

And with the quality of the more numerous people we’re saddled with and in which we turn up leaders from, even rely upon to choose those who’d lead them, we might as well give up— o isalang na natin sa pamamahala sa pulitika ang tulad nina Lucio Tan, Salvador Enriquez, Washington Sycip or let’s have a clone of that meek Korean workaholic Kim Woo-choong or Thai monarch King Bhumibol to lead us not into temptation but deliver us from the likes of whatever we’re having these days.

Sino ba naman ang ayaw sa matinong pinuno? Hindi ba’t nag-uugat iyon sa katagang puno, nakasuksok sa lupa’t matatag ang paninindigan, anuman ang mahitit ng ugat na sustansiya sa kailaliman isasalin bilang malabay na mga sangang nagbibigay ng lilim, hitik-siksik-liglig-umaapaw sa pamumunga’t marami ang makikinabang? Mag-aapuhap na rin lang ng matibay na puno, akalain ba naman namin na ang masasalpak… bonsai?

Hirap din naman sa mga kumag, nag-aapuhap ng matinong liderato. Sa halip na usisain nang masinsinan ang sarili— hindi ka dapat manatiling buhay kung hindi sinusuri ang sariling buhay, giit nga ni Aristotle-- nakatingala lagi sa mahusay na pinuno. Aba’y hindi ba maninigas at mangangawit ang leeg ng mga ganyan na mahilig tumingala, not unless the empress we’ve enshrined up in high office isn’t wearing panties—kung walang masisipat na mainam sa pagitan ng tainga kahit na lang sa pagitan ng dalawang hita? Or as that innocent imp in the Hans Christian Andersen tale blurts out, “But she doesn’t have a stitch on!”

A ruler is also called a straight-edge but we’ve been having for ages an epidemic of crooks in both high and low places, saan ka pa maghahagilap ng matuwid?

Aba’y dagdag lang sa mahaba nang listahan ng alingasaw ng nasilat na $329-milyong kontrata sa ZTE para maglatag ng national broadband network, ni hindi pa nga nalalantad ang mas masabaw na $500-milyong kontrata ng MWSS na wala pang pahintulot sa NEDA, at convicted grafter pa nga ang nakipagkasundo para umutang sa Export Import Bank of China ng ganoong halaga.

Nagpapadugo ng buwis ang polites o naninirahan sa polis. Sa dalawang kontrata pa lang pumapalo na halos sa U.S. $1 bilyon ang utang ng bansa. Para mabayaran ang mga hinayupak na utangna’ng yan, magsusulsol ang global credit bodies sa liderato ng pamahalaan para magdagdag-taas ng mga pataw na buwis—pinakamalupit nga ang 12% EVAT on manufactured goods, produktong petrolyo at professional fees. Kamukat-mukat, pati pambansang pantapal sa ngalngal ng sikmura o instant noodles which is a manufactured good, angat sa 12% ang presyo or pay the same price for less quantity of the good so you won’t feel the pinch.

Sa huling tuusan, pasanin ng karaniwang taumbayan ang bigat ng bawat utang na pinagkakuwaltahan ng mga pinunong tulisan. We’re saying that the polites or the body politic unwittingly engage in survival while their leaders hold them as ransom to bleed payments, do outright robbery and decent thievery on the polites.

The Greeks also have a word for those who don’t bother with polites. Idiotes.

Liyanera ng leche flan

2008-02-18T03:04:00.000-08:00

MATAPOS magwalis sa katamtamang lawak sa paligid ng pamamahay, that old woman who lives beside a Batangas town cemetery daubs kerosene on the lining of a lead mould depicting a cherub. Saka maghahalo ng ilang tabo ng semento’t pinong buhangin na isasalin sa tinggang hulmahan. Ilang araw lang tuyo na ang isinalpak sa hulma, madaling tungkabin sanhi ng gaas na ipinahid sa loob ng hulma. May bagong kerubin. Pero muling maghahalo ng apog at semento upang isadlak sa hulmahan.

Mayroon nang nakahanay na pulutong ng mga kongkretong kerubin, nakataliba sa harapan ng kanyang dampa—P50 ang tingi bawat anghel na pawang kuyom na kamay ng maamong mukhang nakasalpak sa pagitan ng bukakang pakpak,

Mabili marahil ang mga kerubin. Na karaniwang inilalapat sa mga nitso’t lapida, pati sa mga haligi ng trangkahan ng bahay na ligid ng pader.

Anyo lang ng kerubin ‘yon. Hindi talaga kerubin. Pero kahit hamak na kanaw ng buhangin at apog, maihuhulma sa molde na may ukab na anyo ng kerubin, matutuyo’t mahahango na ang nakalimbag na anyo ng nilalang mula pananampalataya. Anyo lang ang maitatakda ng hulmahan, hindi nito mapagbabago ang katangian ng anumang sangkap na isasalin sa hulma.

Think of the mould as something man-made as an institution. Shapes and forms can be borrowed by materials fitted into a mould but the intrinsic nature, content and substance of the materials stay the same. Anupa’t maisasalpak-luklok ang mga arrobo’t dorobo sa liyanera o hulmahan ng Palasyo o alinmang sangay ng gobyerno. Ipalit man ang parliamentary sa kasalukuyang hulmang presidential, hindi mapagbabago ng hulma ang mga kakayahan at likas na katangian ng isasalpak sa hulma. Kaya kahit matino ang mga sangay ng militar at pulisya, tiyak na may sasalpak at sasalpak na mga bugok, may anyo’t uniporme ng kawal, heneral o pulis. Pero hindi makatitiyak sa likas na katangian at katangahan.

Kakaiba man ang anyong kongkreto, tataglayin pa rin nito ang katangian ng mga sangkap na isinalang sa hulmahan—tila leche flan na sasapnan muna ng arnibal ang liyanera, bubuhusan ng pinaghalong pula ng itlog, ilang butil ng asin, ginadgad na balat ng dayap, at gatas kondensada na pasisingawan o isasalang sa hurno. Tataglayin ng nalutong sangkap leche flan ang hugis ng pinaghulmahang liyanera na karaniwang nakaumbok na hugis puso. I’ve yet to see a flan mould that’s shaped like a vulva which ought to be wickedly familiar, a delight to behold and hold. And eat, of course.

So enduring erection did cross my mind. Structures in stone—palisades and walls that define redoubts, keeps, and fortresses of times and climes past. Nakatambad kasi sa paningin ang mga malalaking tipak ng bahura o coral stone sa pampangin ng South China Sea na humihimod nga sa mga baybaying bayan ng Pangasinan. Tiyak na mas matigas kaysa batong dapi at adobeng bulik na hinahango sa tibagan ang bahura. Na mas mataas ang antas ng calcite and carbonate content, the same mineral compounds that make up human bones. Sasagi sa isipan ang anyo ng mga kalansay, ng mga matatag na gulugod, pati mga bahay na bato ng mga ninuno.

Hindi naman marahil dahop sa teknolohiya ng pagtabas ng bato ang panahong ito. Matatabas at mahuhubog sa angkop na sukat ang mga dambuhalang tipak ng bahura. Magiging kakaibang tisa —minasang putik at tadtad na dayami ang mga pangunahing sangkap ng tisa, isinalang sa impiyernong init para mapanatili ang itinakdang anyo,

Kung walang mahagilap na diamond-tipped drills or rotary saws for cutting huge coral stone boulders into sizes suitable for stacking up as walls or posts, kahit na concrete hollow block maker na lang. O maski hulmahan sa pagbuo ng tisa. Coral stone chips or dust can be mixed with mortar and turned up as CHB or tile pieces in huge quantities. The porous calcite/carbonate material will retain its lightweight, soundproofing, heat insulating qualities.

Nakatiwangwang pa lang sa dalampasigan ang mga mainam na sangkap sa paglikha ng mga haligi’t pader ng ititindig na tahanan. Naghihintay lang ng masikhay at malikhaing kamay na kukupkop, magsisinop.